Sıçanlarda metotreksat ile oluşturulan ovaryan doku hasarı üzerine kurkuminin etkileri

Metotreksat (MTX), bazı kanser ve otoimmun hastalıkların tedavisinde yaygın olarak kullanılan bir folik asit antagonistidir. Artan konsantrasyonlar ve kronik MTX kullanımı DNA sentezi inhibisyonuna ve hücre içi reaktif oksijen türleri (ROS) seviyesinde bir yükselmeye yol açabilir. Çalışmamızda MTX kullanan hastaların oksidatif strese bağlı folikülogenez sürecinde meydana gelen değişiklikler ve bu süreçte güçlü bir antioksidan olan kurkuminin etkilerini araştırmak amaçlanmıştır. Bu amaçla 32 adet Wistar albino türü dişi sıçanlar rastgele seçilerek biri kontrol, üçü deney grubu olmak üzere toplam 4 gruba ayrılmıştır. MTX, 28 gün boyunca 0,35 mg/kg/gün dozda i.p yolla grup 3 ve 4 sıçanlarına uygulanmıştır. Grup 4 denekleri 28 gün boyunca 200 mg/kg/gün, intragastrik gavaj yoluyla verilen kurkumin ile tedavi edilmiştir. Deney sonunda sakrifiye edilen deneklerden elde edilen ovaryum dokusunun histopatolojik analizleri için kesitler alınmış ve ovaryan dokunun ve foliküllerin genel özelliklerini ortaya koyabilmek için Hematoksilen-Eozin (H-E), Periodik asit-Schiff (PAS) ve Masson'un üçlü boyaması uygulanmıştır. Ayrıca DNA hasarı ve apoptoz belirteci olarak PARP-1 ve p53 ekspresyon düzeyleri immünohistokimyasal yöntemle analiz edilmiştir. Oksidatif stres belirteci olan malondialdehit (MDA) ve majör antioksidanlardan süperoksit dismutaz (SOD), katalaz (CAT) analizleri ticari ELISA kitler kullanılarak yapılmıştır. İstatistiksel değerlendirmede parametrik veriler için One way Anova ve post hoc Tukey testi yapılmıştır. Parametrik olmayan verilerin analizi için Kruskal-Wallis varyans analizi kullanılmıştır. Tüm değerlendirmeler için p<0.05 değeri anlamlı kabul edilmiştir. MTX uygulaması atretik folikül sayısını kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde artırmıştır (p=0.011). Kurkumin tedavisi atretik folikül sayısını MTX grubuna göre anlamlı düzeyde azaltmıştır (p=0.043). Kurkumin tedavisi artmış MDA düzeylerini (p=0.031) ve azalan SOD değerlerini (p=0.005) MTX grubuna göre anlamlı düzeyde değiştirmiştir. MTX, p53 ve PARP-1 ekspresyonunu grup 1 (p=0.017) ve grup 2'ye (p=0.002) göre anlamlı düzeyde arttırmış, kurkumin tedavisi PARP-1 ekspresyonunu MTX grubuna göre (p=0.025) anlamlı düzeyde azaltmıştır. Çalışmamızdan ortaya çıkan sonuçlar MTX'in oksidatif stres hasarı mekanizmaları ve DNA sentez inhibisyonu üzerinden folikülogenez üzerinde olumsuz etkilerinin olduğunu ve bu olumsuz etkilerin güçlü bir antioksidan olan kurkumin ile tedavi edilebileceği gösterilmiştir.