Şefkat korkusu, öz-anlayış ve psikolojik dayanıklılık: Okul öncesi eğitime devam eden çocukların ebeveynleri üzerine bir araştırma

Bu çalışmada okul öncesi eğitime devam eden çocukların ebeveynlerinin şefkat korkusu, öz-anlayış ve psikolojik dayanıklılıklarının demografik niteliklerine (cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, sosyoekonomik düzeyi, çalışıp çalışmamalarına) göre farklılaşıp farklılaşmadığı ve şefkat korkusu, öz-anlayış ve psikolojik dayanıklılık arasında ilişki olup olmadığı da incelenmiştir. Çalışma nicel araştırma yöntemlerinden betimsel ve ilişkisel tarama modeline uygun olarak yapılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını 190'ı kadın ve 80'i erkek olmak üzere toplam 270 ebeveyn oluşturmuştur. Katılımcılara, araştırmacı tarafından hazırlanan ve cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, sosyoekonomik düzey ve çalışıp çalışmama durumunun sorulduğu Kişisel Bilgi Formu uygulanmıştır. Ayrıca, Necef ve Deniz (2018) tarafından 681 kişinin katılımı ile geçerliği ve güvenirliği yapılan Şefkat Korkusu Ölçeği, Deniz ve arkadaşları (2008) tarafından Türkçe adaptasyonu yapılan Öz-Anlayış Ölçeği ve Basım ve Çetin (2011) tarafından Türkçe adaptasyonu yapılan Yetişkinler için Psikolojik Dayanıklılık Ölçeği uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre; şefkat korkusunun cinsiyet, yaş, çalışıp çalışmama durumu ile, öz-anlayışın cinsiyet, eğitim düzeyi, sosyoekonomik düzey ile, psikolojik dayanıklılığın cinsiyet, yaş, eğitim düzeyi, sosyoekonomik düzey, çalışıp çalışmama durumu ile anlamlı olarak farklılaşmadığı tespit edilmiştir. Şefkat korkusunun başkalarına şefkat gösterme ile kendine şefkat ve anlayış gösterme alt boyutlarının eğitim düzeyi ile anlamlı olarak farklılaşmadığı ancak eğitim düzeyi ortaöğretim olan ebeveynlerin başkalarından gelen şefkate karşılık verme puan ortalamalarının diğer ebeveynlere göre anlamlı olarak yüksek olduğu tespit edilmiştir. Şefkat korkusunun başkalarından gelen şefkate karşılık verme ve kendine şefkat ve anlayış gösterme alt boyutlarının sosyoekonomik düzey ile anlamlı olarak farklılaşmadığı ancak orta sosyoekonomik düzeye sahip olan ebeveynlerin başkalarına şefkat gösterme puan ortalamalarının diğer ebeveynlere göre anlamlı olarak yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öz-anlayışın yaş ile anlamlı olarak farklılaştığı, yaşı 31-40 arasında olan ebeveynlerin öz-anlayış puan ortalamalarının; yaşı 21-30 arasında olan ebeveylerin puan ortalamalarından anlamlı olarak yüksek olduğu tespit edilmiştir. Öz-anlayışın çalışıp çalışmama durumu ile anlamlı olarak farklılaştığı, çalışan ebeveynlerin öz-anlayış puan ortalamalarının; çalışmayan ebeveylerin öz-anlayış puan ortalamalarından anlamlı olarak yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca ebeveylerin şefkat korkusu düzeylerinin öz-anlayış düzeyleri ile istatistiksel açıdan negatif yönde anlamlı ilişkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ebeveynlerin psikolojik dayanıklılık düzeylerinin şefkat korkusunun alt boyutlarından başkalarından gelen şefkate karşılık verme ve kendine şefkat ve anlayış gösterme düzeyleri ile istatistiksel açıdan negatif yönde anlamlı ilişkili olduğu, başkalarına şefkat gösterme düzeyleri ile de istatistiksel açıdan anlamlı ilişkili olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Şefkat korkusu, Öz-anlayış, Psikolojik Dayanıklılık