Şekil hatırlamalı CuAlNi alaşımlarındaki martensitik dönüşümler üzerinde termal yaşlandırma etkileri

II ÖZET Doktora Tezi ŞEKİL HATIRLAMALI CuAlNi ALAŞIMLARINDAKÎ MARTENSİTİK DÖNÜŞÜMLER ÜZERİNDE TERMAL YAŞLANDIRMA ETKİLERİ AyşeAYDO?DU Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Anabilim Dalı 1995, Sayfa : 121 Bakır bazlı şekil hatırlamalı alaşımların yan kararlı p fazlar termal yaşlandırma etkilerine çok hassastırlar ve uygulanan ısıl işlemler austenit ve martensit faz kararlılığım değiştirebilir. Bu çalışmada incelenen ve termoelastik martensit dönüşümü gösteren iki CuAlNi alaşımı austenit fazında düzenli DO3 ve martensite fazında tabakalı 18R yapısına sahiptirler. Şekil hatırlamalı Cu-%llAI-%3,82Ni ve Cu-%1 1 Al-%3,38Ni ( ağırlık yüzdeli ) alaşımları üzerinde yaşlandırma ve termal çevrim etkileri ile martensit kararlılığı incelendi. Bu incelemede x-ışınlan difraktogramı, sertlik ölçümü, diferansiyel tarama kalorimetresi ( DSC ) tekniği ve metalografik metotlar kullanıldı. X-ışını ve elektron difraksiyonu sonuçlarından her iki alaşımın martensit fazında M18R yapısında olduğu belirlendi. Stabilizasyon martensitik fazda düzen değişimiyle doğrudan ilgilidir ve 18R martensitleri için \h\- h^jh = \k\- k\)h bağıntısını sağlayan (A^/) ve (h2k2I) şeklinde "seçilmiş düzlem çiftleri arasındaki Ad mesafe farkları martensit düzen derecesini yansıtır. Martensit düzen derecesi ve yaşlandırmaya bağlı olarakta ters dönüşümün başlama ( Ag ) ve bitiş ( Af ) sıcaklıkları değişir. Üzerinde çalışılan alaşımlarda Ad değerlerinin yaşlandırmanın ilk basamaklarında düştüğü ve sonra sabit bir değere eriştiği görüldü. Bu da alaşımların kısa süre sonra kararlılık kazandığını gösterir. Alaşımların Vickers sertliklerinin de bir azalıştan sonra sabit değerler aldığı görüldü. Anahtar kelimeler: CuAlNi alaşımları, termoelastik martensit dönüşüm, şekil hatırlama olayı, yaşlandırma etkileri, dönüşüm sıcaklıkları, düzlemlerarası mesafe farkı ( Ad ), Vickers sertliği