Serbest ticaret anlaşmalarının Türkiye'nin dış ticaretine etkisi: Panel veri analizi

Gelişmekte olan ülkeler dış ticaretlerini artırmak, yeni pazarlara ulaşmak ve ihracat yapılarını çeşitlendirebilmek için Serbest Ticaret Anlaşmaları (STA'lar) imzalamaktadır. Türkiye de 1990'lı yıllardan itibaren bu gerekçelerle çeşitli ülkelerle STA'lar imzalamıştır ve ileriki dönemlerde yeni STA'lar yapmayı planlamaktadır. Bu çalışmada Türkiye'nin imzaladığı bu anlaşmaların dış ticaret hacmine etkisi incelenmiştir. Çalışmada, 16 ülkeyle imzalanmış olan STA'ların Türkiye'nin dış ticaretine etkisi ekonometrik olarak analiz edilmiştir. 2000-2012 dönemindeki yıllık veriler kullanılarak Türkiye'nin ticaret hacmi ile GSYİH, kişi başına GSYİH, döviz kuru, mesafe, ortak sınır, ortak dini inanca sahip olma ve STA değişkenleri arasındaki ilişki, kurulan 6 model yardımıyla havuzlanmış regresyon modeli çerçevesinde tahmin edilmiştir. Ayrıca, çalışmada Türkiye'nin STA imzaladığı ülkelerle ortak sınıra ve ortak dini inanca sahip olmasının ve 2008 krizinin Türkiye'nin dış ticaret hacmi üzerindeki etkisini ölçmek için de gerekli değişkenler modele dahil edilerek analizin kapsamı genişletilmiştir. Ampirik analizler sonucunda, taraflara karşılıklı tarife indirimi gibi avantajlar sağlayan serbest ticaret anlaşmaları ile Türkiye'nin dış ticaret hacmi arasında anlamlı bir ilişki tespit edilmiş ve STA'ların Türkiye'nin dış ticaret hacmini artırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda Türkiye, yürürlükte olan STA'ları daha etkin hale getirmeli, onay ve müzakere sürecinde olan anlaşmaların bir an önce tamamlanması için çaba sarf etmeli ve bu süreçlere henüz başlanmamış ülkelerle de yeni STA'lar yapmak için çalışmalara en kısa sürede başlamalıdır.