Serviks kanseri tanılı hastalarda 3 boyutlu konformal brakiterapi uygulanan hastaların lokal kontrol ve toksisite sonuçları

Lokal ileri evre serviks kanseri tedavisinde brakiterapi (BRT) vazgeçilmez bir tedavi seçeneğidir. Konvansiyonel BRT'de tümör ve riskli organ (organs at risk; OAR) dozlarını değerlendirmek amacıyla International Commission on Radiation Units and Measurements (ICRU) referans noktalarına başvurulmaktadır. Çalışmalar ICRU dozlarının tümör dozlarını olduğundan yüksek, riskli organ dozlarını ise olduğundan düşük gösterdiğini bildirmektedir. Konformal BRT planlaması ile tümördeki ve riskli organlardaki doz dağılımlarını görmek mümkündür. Doz-volüm histogramlarında (DVH) tümöre ve OAR'a ait öne çıkan parametrelerin lokal kontrol (LK) ve radyoterapiye (RT) bağlı geç komplikasyonlar üzerindeki etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Ocak 2008 – Mayıs 2011 tarihleri arasında Başkent Üniversitesi Tıp Fakültesi Radyasyon Onkolojisi Anabilim Dalı'na başvuran evre IB-IVA serviks kanseri tanılı hastalardan 3 boyutlu konformal BRT uygulanan 55 hasta değerlendirilmiştir. Ortalama 20.7 ay takip sonucunda 2 yıllık beklenen genel sağkalım (GS) %62.4, LK %84.8 olarak bulunmuştur. Görülen tümör volümü (gross tumor volume; GTV) ve klinik tümör volümü (clinical tumor volume; CTV) nüks gelişen hastalarda belirgin olarak büyüktür (p=0.04). GTV DVH parametreleri D100 (hedef hacmin %100'ünün aldığı minimum doz) ve D90 dozları, LK sağlanan hastalarda daha yüksektir (p<0.001). CTVD100, D98, D90 ve D50 dozları lokal kontrol açısından anlamlı bulunmamıştır. Geç gastrointestinal sistem (GİS) ve genitoüriner sistem (GÜS) toksisitesi görülen hasta sayısı 23'tür (%41.8). 11 hastada (%20) grad 3-4 GİS toksisitesi, 2 hastada (%3.6) grad 3 GÜS toksisitesi meydana gelmiştir. Geç GİS toksisite gelişen hastalarda rektum D0.1cc (0.1cc'lik hacmin aldığı minimum doz), D1cc ve D2cc dozları, toksisite gelişmeyen hastalara göre belirgin olarak yüksektir (sırasıyla p=0.04, p=0.02, p=0.01). LK'un ve tedavi toksisitesinin öngörülmesinde GTV, CTV ve OAR DVH parametrelerinin klinik önemi vardır. Doz optimizasyonunda yeterli deneyim kazanıldığında CTV dozlarını yüksek tuturak OAR dozlarının düşürülmesi, yüksek LK başarısı ile daha az toksisitenin gelişmesini sağlayacaktır.