Siber zorbalık ve duygusal zekaya ilişkin yapılan çalışmalar üzerine bir içerik analizi

Duygusal zekâ kavramı ilk kullanıldığı 1985 yılının ardından araştırmacıların büyük ilgisini toplamış ve bu kavrama ilişkin olarak yeni bir alan yazın oluşmaya başlamıştır. Siber zorbalık ise elektronik araçlarda ve internet kullanımındaki hızlı yükseliş neticesinde zorbalığın siber ortama taşınmasıyla ortaya çıkan bir kavramdır. Bu çalışmanın amacı duygusal zekâ ve siber zorbalıkla ilgili makaleleri incelemektir. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden içerik analizi modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemi 2016-2022 yılları arasında duygusal zekâ ve siber zorbalık konularına ilişkin olarak hazırlanan toplam 301 makale ve buna ek olarak hem duygusal zekâ hem de siber zorbalığı birlikte içeren 4 tez ve 4 makaleden oluşmuştur. Araştırma sonucunda duygusal zekâ ve siber zorbalıkla ilgili makalelerin daha çok eğitim alanında yapıldığı, duygusal zekâ ve siber zorbalıkla ilgili çalışmaların 2019 yılından sonra artış gösterdiği anlaşılmıştır. Araştırmaların daha çok lisans öğrencileri ile yapıldığı, ilişkisel tarama modelinin kullanıldığı, veri toplama aracı olarak ölçeklerden faydalanıldığı tespit edilmiştir. Duygusal zekaya ilişkin çalışmalarda Schutte duygusal zekâ ölçeği kullanılırken siber zorbalığa ilişkin çalışmalarda Arıcak vd. tarafından tasarlanan siber zorbalık ölçeğinden istifade edildiği anlaşılmıştır. Duygusal zekaya ilişkin makalelerde iş ve iletişim üzerinde durulurken siber zorbalığa ilişkin makalelerde internet ve sosyal medya ile ilişkili konuların incelendiği tespit edilmiştir. Duygusal zekâ ve siber zorbalığın ortak olarak ele alındığı çalışmalar incelendiğinde, araştırmaların 2019 yılında yoğunluk gösterdiği, daha çok eğitim ve psikoloji alanına ilişkin olarak yürütüldüğü anlaşılmıştır. Veri toplama araçlarından ölçek kullanılırken araştırma modeli olarak büyük çoğunlukla ilişkisel tarama modelinden faydalanıldığı görülmüştür. Ortak çalışmalar daha çok lise öğrencileri üzerine yapılmıştır. Duygusal zekaya ilişkin olarak yapılan araştırmada Petrides ve Furnham ile Jolliffe ve Farrington'un ölçekleri daha fazla kullanılırken siber zorbalığa ilişkin olan kısımda Arıcak, Kınay ve Tanrıkulu siber zorbalık ölçeği yoğunluk gösterdiği belirlenmiştir. Duygusal zekâ ve siber zorbalığa ilişkin ortak çalışmalarda daha çok empati konusuna odaklanıldığı anlaşılmıştır.