Sirkadiyen ritim bozucu ışık maruziyetinin sıçan soleus ve ekstensor digitorum longus kaslarının kasılma performansı ve yorgunluğu üzerine etkilerinin incelenmesi

Sirkadiyen ritimler, organizmanın ışık–karanlık döngüsüne uyum sağlayarak biyolojik işlevlerini 24 saatlik gün periyoduna senkronize eden endojen osilasyonlardır. Merkezi düzenleyici hipotalamustaki suprakiazmatik çekirdek (SKÇ) olmakla birlikte, birçok dokuda yerel saat düzenleyicileri de bulunmaktadır. Günün saatine bağlı değişimlerin kas performansını etkilediği bilinmektedir. Bu tez çalışması, sirkadiyen ritmi bozan ışık maruziyetinin yetişkin erkek Wistar sıçanların (10 haftalık) soleus (yavaş, oksidatif) ve ekstensor digitorum longus (EDL, hızlı, glikolitik) kaslarının kasılma performansı ve yorgunluk profilleri üzerine etkisini ex vivo koşullarda değerlendirmeyi amaçlamıştır. Deney grubunda 12 saatlik karanlık periyodu uzatılarak sirkadiyen ritim sekiz gün boyunca ters çevrilmiş, kontrol grubunda ise doğal 12:12 aydınlık–karanlık döngü korunmuştur. Kaslar, doku banyosunda 30°C'de, %95 O2 ve %5 CO2 içeren Krebs-Henseleit çözeltisinde canlı tutularak elektriksel uyarılarla seğirme ve yorgunluk protokollerine tabi tutulmuştur (soleus 100 Hz, EDL 150 Hz). Maksimal seğirme kuvveti (Pt), spesifik seğirme kuvveti (sPt), kasılma–gevşeme kinetiği ve yorgunluk parametreleri ölçülmüştür. Karşılaştırmalarda, sirkadiyen ritmin 8 günlük ters çevrilmesi EDL ve soleus kaslarında sarsı kuvveti üretimini anlamlı düzeyde azaltmıştır (p<0.05). Ayrıca EDL kasında spesifik kuvvet de anlamlı olarak düşerken (p<0.05), soleus kasında bu parametrede istatistiksel olarak anlamlı bir değişim saptanmamıştır. Yorgunluk analizlerinde anlamlı fark gözlenmemiş olsa da soleus kasında 30. saniyede deney grubunda kontrol grubuna kıyasla daha fazla kuvvet kaybı görülmüştür (%80.60 ±11.10 ve %91.80 ±7.70, p=0.045). Bu bulgular, sekiz günlük ritim ters çevriminin kas kuvveti kapasitesini olumsuz etkilediğini, ancak kasılma hızı ve yorgunluk direncini doğrudan değiştirmediğini göstermekte ve kas fonksiyonları üzerindeki bu etkinin santral katkı olmaksızın periferik düzeyde ortaya çıkabileceğini düşündürmektedir.