Sistemik lupus eritematozuslu hastalarda avasküler nekrozun değerlendirilmesi

Amaç: Çalışmamızda sistemik lupus eritematozus hastalığı seyrinde gelişen avasküler nekroz olgularının klinik özelliklerinin ve avasküler nekroza neden olabilecek risk faktörlerinin değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: ÇÜTF Hastanesi Romatoloji polikliniğine Ocak 2012 ile Ekim 2022 tarihlerinde başvuran 18 yaş ve üzerindeki 2012 SLICC kriterlerini karşılayan 406 hastadan overlap sendromu olmayan ve yeterli verisi olan 247 hasta çalışmaya alındı. Hastaların verileri hastanemizde kullanılan bilgisayar otomasyon sisteminden ve poliklinik dosyalarından elde edildi. Avasküler nekroz tanı tarihi, patoloji tespit edilen ilk radyolojik görüntüleme tarihi olarak alındı. Hastaların klinik, laboratuvar ve demografik verileri kaydedildi. Bulgular: Çalışmamızda 406 hastadan 39'unda avasküler nekroz gelişmişti ve avasküler nekroz sıklığı % 9,6 olarak saptandı. Cinsiyet, yaş, tanı yaşı, alkol, sigara, komorbiditeler, tromboembolik olay öyküsü, plevra, perikard, eklem ve akciğer tutulumu, trombosit sayısı, antifosfolipid antikor sendromu, proteinüri, komplemanlar, intravenöz puls steroid tedavi öyküsü, antihiperlipidemik ile antikoagülan ilaç kullanımı, lipid profili, kreatinin ve glomerülofiltrasyon hızı ile avasküler nekroz arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Hastalık ve steroid kullanım süresi, osteoporoz, Raynaud fenomeni ve vaskülitik tutulum, immün süpresif ilaç kullanımı (özellikle siklofosfamid ve rituksimab), nöropsikiyatrik ve böbrek tutulumu, otoimmün hemolitik anemi, lökopeni, total kümülatif steroid dozu, maksimum günlük ve ortalama günlük steroid dozları, sedimentasyon ve CRP, hemoglobin değerleri avasküler nekroz gelişenlerde anlamlı olarak yüksek saptandı. Hastalarda antiagregan kullanımı avasküler nekroz gelişmeyen grupta anlamlı yüksekti. Otoantikorlardan sadece lupus antikoagülanı avasküler nekroz gelişen hastalarda anlamlı olarak daha yüksek saptandı. Sonuç: Lupus ile ilişkili vaskülit ve sistem tutulumları, lupus antikoagülanı ve Raynaud fenomeni ile steroid tedavisinin avasküler nekroz gelişme riskini arttırdığı görüldü. Çalışmamızda tedavinin ilk yıllarında yüksek günlük steroid dozlarının ile toplam steroid dozlarının riski daha çok arttırdığı ve antiagreganların koruyucu etkisi olduğu görüldü. Etyolojik nedenlerin daha net olarak aydınlatılabilmesi için geniş hasta serileriyle prospektif çalışma yapılmasının gerekli olduğunu düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: Avasküler Nekroz, Sistemik Lupus Eritematozus.