Sistemik skleroz hastalarında kinezyofobinin ve düşme riskinin değerlendirilmesi

ÖZET Sistemik Skleroz Hastalarında Kinezyofobi ve Düşme Riskinin Değerlendirilmesi Amaç: Bu çalışma, sistemik skleroz (SSk) tanılı bireylerde kinezyofobi düzeyini belirlemeyi, düşme riski ile olan ilişkisini ortaya koymayı ve bu durumun hastaların yaşam kalitesi, fiziksel aktivite düzeyi ve hastalıkla ilişkili parametreler üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Çalışmaya, Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Balcalı Hastanesi Romatoloji Polikliniği'ne başvuran ve SSk tanısı almış 72 hasta dahil edilmiştir. Katılımcılara Tampa Kinezyofobi Ölçeği (TKÖ), Berg Denge Ölçeği (BDÖ), Uluslararası Düşme Etkinlik Ölçeği (FES-I), 10 Metre Yürüme Testi (10-MWT), Zamanlı Kalk ve Yürü Testi (TUG), Y-Denge Testi, Sistemik Skleroz Yaşam Kalitesi Ölçeği (SScQoL) ve Sistemik Skleroz sağlık değerlendirme anketi (SSc-HAQ) uygulanmıştır. TKÖ'ye göre bireyler kinezyofobi varlığına göre gruplandırılmış ve istatistiksel analizlerle karşılaştırılmıştır. Bulgular: Katılımcıların %36,1'inde kinezyofobi saptanmıştır (TKÖ puanı > 37). Bu bireylerde BDÖ puanları anlamlı biçimde düşük, düşme korkusu ve fiziksel inaktivite oranları ise belirgin biçimde yüksek bulunmuştur. Ayrıca, TKÖ puanı ile hastalık süresi, modifiye Rodnan deri skoru (MRSS), sedimantasyon hızı, Valentini hastalık aktivite skoru (VHAS) ve yaşam kalitesi skorları arasında pozitif yönde anlamlı ilişkiler gözlenmiştir. Çok değişkenli regresyon analizinde TKÖ puanı ile anlamlı düzeyde ilişkili tek değişkenin BDÖ puanı olduğu belirlenmiştir. Sonuç: SSk'lı bireylerde kinezyofobi, yalnızca psikolojik bir belirti değil, aynı zamanda düşme riski, denge bozukluğu ve yaşam kalitesi üzerinde önemli etkileri olan klinik bir durumdur. Bu bulgular doğrultusunda, kinezyofobinin erken tanımlanarak rehabilitasyon süreçlerine entegre edilmesi, hastaların genel sağlığı açısından önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Sistemik skleroz, kinezyofobi, düşme riski, denge, yaşam kalitesi, fiziksel aktivite