Sivrice (Elazığ) çevresinin jeolojisi

1 ÖZET Yüksek Lisans Tezi SİVRİCE (ELAZI?) ÇEVRESİNİN JEOLOJİSİ Zülfü Gürocak Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Jeoloji Mühendisliği Anabüim Dalı 1993, Sayfa:65 İnceleme alanı Elazığ İli Sivrice İlçesi civarında yaklaşık 80 km2, lik bir alanı kapsamaktadır. Bölgede Permokarbonifer'den Kuvaterner'e kadar farklı kayaç türlerinden oluşan birimler yüzey temektedir. Bu birimleri yaşlıdan gence doğru şöyle sıralayabiliriz: Metapelit. kalkşist, rekristalize kireçtaşı ve metakuvarsitlerle temsil edilen Pütürge Metamorfitleri (Karbonifer (?)- Permiyen-Triyas); gabro, diyabaz, bazalt ve andezitlerle temsil olunan Yüksekova Karmaşığı (Senonîyen); kum taşı, kiltaşı ve çamurtaşı ardaianmasından oluşan Simaki Formasyonu (Maestrihtiyen-Üst Paleosen); volkanik arakatkılı çamurtaşı, kumtaşı, tüt, andezit, bazalt ve volkanik breşlerle temsil olunan Maden Karmaşığı (Orta Eosen); gevşek tutturulmuş çakıl, kum ve killerden oluşan Pliyo (?)-Kuvaterner yaşlı eski alüvyonlar ile aynk kum, kil ve çakıllardan oluşan güncel alüvyonlardır.ii Çalışma alanındaki kınklı yapılar Doğu Anadolu Fayı, Kömürhan Bindirmesi ve gravite faylandır. Doğu Anadolu Fayı inceleme alanını K60°D doğrultusunda kesip geçen, sol yanal atımlı bir faydır. Kömürhan Bindirmesi ise Yüksekova Karmaşığı'nın Simaki Formasyonu ve Maden Karmaşığı üzerine itilmesiyle oluşmuştur. Fay düzlemi yaklaşık D-B doğrultulu olup, düşük bir açıyla kuzeye doğru eğimlidir. İnceleme alanındaki diğer bir kınklı yapı ailesi gravite faylandır. Beş adet fayla temsil olunan bu faylar, yaklaşık KD-GB doğrultuludur. Bunlardan dört tanesi Hazarbaba Tepe'nin kuzey yamaçjannda basamaklı bir morfoloji oluşturmuşlardır. Bu faylann formasyon sınırlannda meydana getirdikleri kaymalara dayanılarak faylann eğim atım bileşeni yanında doğrultu atım bileşeninin de olduğu söylenebilir. Pütürge MetamofrÜeri'ne ait metapelitler ve kalkşistlerde tabakalanmaya paralel olarak gelişmiş, oldukça belirgin bir şistozite izlenmektedir. İnceleme alanındaki birimlerden alınan çatlak duruşlarına ait ölçülerle yapılan doğrultu gül diyagramının yorumlanması ile, bölgenin yaklaşık KKD-GGB doğrultulu bir sıkışma rejimi altında kaldığı sonucuna varılmış ve bölgedeki tektonik yapıların bu sıkışma doğrultusu ile uyum sağladıktan görülmüştür. Alpin dağ oluşum hareketlerinin etkisinde kalan bölgede, inceleme sonucu stratigrafik olarak saptanabilen tek orojenik faz Anadolu Orojenik Fazı'dır.Bu faz Simaki Formasyonu (Maestrihtiyen- Üst Paleosen) ile Maden Karmaşığı (Orta Eosen) arasındaki uyumsuzluk düzlemi ile temsil edilmektedir. Çalışılan bölge ve yakın çevresinde ekonomik değerler açısından; tuğla-kiremit hammaddesi, kaynak sulan ve inşaat malzemesi olarak zengin dere yatağı alüvyonlanndan sözedilebilir. Anahtar Kelimeler: Doğrultu atımlı fay, çek-ayır havzası, gravite fayı, kıtasal çarpışma, karmaşık, Doğu Toroslar, Sivrice (Elazığ), Türkiye.