Şizofreni hastalarında tütün kullanımı ve sağlıklı yaşam davranışının psikopatoloji şiddeti, yürütücü işlevler ve umutsuzluk ile ilişkisi

Şizofreni farklı klinik görünümlerle kendini gösterebilen ve sosyal yaşamda ağır yeti yitimlerini beraberinde getiren bir bozukluktur. Şizofreni hastalarında fiziksel hastalıkların yüksek oranda görüldüğü ve bu durumun ilaç yan etkilerine ek olarak sağlıksız yaşam tarzı ile ilişkili olabileceği de düşünülmektedir. Şizofreni hastalarını bu sağlıksız yaşama iten nedenler hala tam olarak bulunamamış olup çalışmamızın amacı; şizofreni tanılı hastalarda tütün kullanımı ve sağlıklı yaşam davranışının içgörü, umutsuzluk, yürütücü işlevler ve psikopatoloji ile ilişkisini araştırmaktır. Çalışmamıza Mart-Ağustos 2022 tarihleri arasında Karadeniz Teknik Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı şizofreni polikliniğine ayaktan başvuran ve çalışmaya katılmayı kabul eden, DSM-V tanı ölçütlerine göre şizofreni tanısı almış olan 86 katılımcı dahil edilmiştir. Tüm katılımcılara sosyodemografik veri formu, Pozitif ve Negatif Belirtileri Değerlendirme Ölçeği, Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği II, Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi, Beck Umutsuzluk Ölçeği, İz Sürme Testi ve İçgörünün Üç Bileşenini Değerlendirme Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmamızda şizofreni hastalarında sağlıklı yaşam davranışını etkileyen etmenler cinsiyet, çalışma durumu, umutsuzluk, iz sürme testi puanları, PNBDÖ pozitif, negatif, dezorganize ve taşkınlık belirtileri olarak bulunmuştur. Regresyon analizine bakıldığında, toplam sağlıklı yaşam davranışı puanını yordayan etmenler negatif belirti şiddeti ve umutsuzluk olarak saptanmıştır. Çalışmamız negatif belirtiler ve umutsuzluğun sağlıklı yaşam davranışlarını olumsuz etkilediğini göstermektedir. Hastadaki umutsuzluğu tanımak ve bu yönde iyi planlanmış bir tedavi hastalığın seyri ve tedavisine katkıda bulunabilir. Umutsuzluğun beraberinde getirdiği bu sedanter yaşamı önleme amacıyla tedavi planlamasına sağlıklı yaşam becerilerini geliştirmeyi de kapsayacak şekilde düzenlemeler getirilmesi önemli gözükmektedir. Fiziksel egzersiz, sağlıklı beslenme, sosyal beceri eğitimi gibi müdahalelerin bütünleştirilmesi hastaların sağlıklı yaşam davranışları geliştirmeleri için hedef olarak belirlenebilir. Anahtar Sözcükler: Sağlıklı yaşam davranışı, şizofreni, tütün kullanımı