Sınav kaygısı ana-baba tutumları ve mükemmeliyetçilik arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı lise öğrencilerinin (Anadolu Lisesi, Süper Lise, Fen Lisesi ve Genel Lise) , mükemmeliyetçilik özelliklerinin ana-baba tutumlarının ve cinsiyetlerinin birlikte sınav kaygılarını yordayıp yordamadığını belirlemektir. Bunun yanı sıra bu araştırmada lise öğrencilerinin sınav kaygısı puanlarının lise türüne, algılanan akademik başarı düzeyine ve algılanan sosyo-ekonomik düzeye göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemektir. Araştırma grubu Tokat il merkezinde bulunan Tokat Fen Lisesi, Tokat Anadolu Lisesi ve Gazi Osman Paşa Liselerinde birinci, ikinci ve üçüncü sınıflarda öğrenim gören 244 kız, 344 erkek toplam 588 lise öğrenciden oluşmuştur. Bu araştırmada veri toplamak için Sınav Kaygısı Envanteri (Öner, 1990), Ana-Baba Tutum Ölçeği (Kuzgun ve Eldeleklioğlu, 2005) ve Özbay ve Taşdemir (2003) tarafından Türkçe'ye uyarlaması yapılan Çok Boyutlu Mükemmeliyetçilik Ölçeği (ÇBMÖ) kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analizinde çoklu doğrusal regresyon analizi ve ilişkisiz örneklemler için tek faktörlü varyans analizi (One - Way Anova) kullanılmıştır. Varyans analizi sonucunda F değerinin anlamlı bulunduğu durumlarda farkın kaynağını bulmak için ise Scheffe Testi kullanılmıştır. Araştırma bulguları; 1) Lise öğrencilerinin, ana-baba tutum ölçeğinin demokratik, koruyucu, otoriter alt boyutlarına ve mükemmeliyetçilik ölçeğinin düzen, hatalara aşırı ilgi, davranışlardan şüphe, aile beklentileri, kişisel standartlar, ailesel eleştiri alt boyutlarına ilişkin puanları ile cinsiyetleri birlikte sınav kaygısı toplam puanlarına ilişkin varyansın % 22'sini yordamaktadır.Cinsiyet değişkeni sınav kaygısı toplam puanlarının en güçlü yordayıcısıdır. 2) Lise öğrencilerinin ana-baba tutum ölçeğinin üç alt boyutuna ve mükemmeliyetçilik ölçeğinin dokuz alt boyutuna ilişkin puanları ile cinsiyetleri birlikte sınav kaygısı Kuruntu boyutu puanlarına ilişkin toplam varyansın % 20'sini yordamaktadır. Mükemmeliyetçilik ölçeğinin hatalara aşırı ilgi boyutu sınav kaygısı kuruntu boyutu puanlarının en güçlü yordayıcısıdır. 3) Lise öğrencilerinin ana-baba tutum ölçeğinin üç alt boyutuna ve mükemmeliyetçilik ölçeğinin dokuz alt boyutuna ilişkin puanları ile cinsiyetleri birlikte sınav kaygısı Duyuşsallık boyutu puanlarına ilişkin toplam varyansın % 21'ini yordamaktadır. Cinsiyet lise öğrencilerinin sınav kaygısı Duyuşsallık boyutu puanlarının en güçlü yordayıcısıdır. 4) Lise öğrencilerinin sınav kaygısı toplam puanları öğrenim gördükleri lise türüne (Fen Lisesi, Anadolu Lisesi, Süper Lise, Genel Lise) göre anlamlı farklılık göstermemiştir.Lise öğrencilerinin Kuruntu alt ölçeği puanları Fen Lisesi öğrencileri ve Genel Lise öğrencileri arasında Fen Lisesi öğrencileri lehine anlamlı fark göstermiştir. Lise öğrencilerinin sınav kaygısı Duyuşsallık puanları öğrenim gördükleri lise türüne göre , anlamlı farklılık göstermemiştir. 5) Lise öğrencilerinin sınav kaygısı toplam puanları algıladıkları akademik başarı düzeylerine göre anlamlı fark göstermemiştir. Öğrencilerin sınav kaygısı Kuruntu puanları akademik başarısını çok iyi öğrenciler ile kötü-çok kötü olarak algılayanlar arasında çok iyi algılayanlar lehine anlamlı fark göstermiştir. Lise öğrencilerinin sınav kaygısı Duyuşsallık puanları algıladıkları akademik başarı düzeyine göre anlamlı fark göstermemiştir. 6) Lise öğrencilerinin sınav kaygısı toplam puanları algıladıkları sosyoekonomik düzeye göre anlamlı farklılık göstermemiştir. Öğrencilerin sınav kaygısı Kuruntu puanları algıladıkları sosyo-ekonomik düzeye göre orta sosyo-ekonomik düzey ile düşük sosyo-ekonomik düzey arasında düşük sosyo-ekonomik düzey lehine anlamlı farklılık göstermiştir. Lise öğrencilerinin sınav kaygısı Duyuşsallık puanları algıladıkları sosyoekonomik düzeye göre anlamlı farklılık göstermemiştir.