Sosyal ağ sitelerinde sosyal karşılaştırma davranışı: İnstagram-Twitter karşılaştırması

Günümüzde kullanım alışkanlıklarına bakıldığında, sosyal ağ sitelerinin günlük yaşamın uzantısı haline geldiği söylenebilir. Milyonlarca insanı bir araya getiren bu sitelerde bireysel paylaşımların öne çıktığı görülmektedir. Bu durum sosyal ağ sitelerinde sosyal karşılaştırma davranışını kaçınılmaz kılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, sosyal ağ sitelerinde sosyal karşılaştırma davranışının incelenmesidir. Bu çerçevede sosyal ağ sitelerinin içerik yapısına göre (görüntü/metin tabanlı); sosyal karşılaştırma düzeyinin, karşılaştırmaların yönünün, konularının, karşılaştırmalara bağlı hissedilen duyguların, bireylerin sosyal karşılaştırma yönelimi ve sosyal ağ siteleri kullanım sıklığı ile sosyal ağ sitelerinde sosyal karşılaştırma düzeyi arasındaki ilişkilerin farklılık gösterip göstermediğinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Instagram ile Twitter içerikleri ve kullanıcılarını kapsamaktadır. Kapalı uçlu anket uygulamasına dayalı nicel araştırma yöntemi kullanılarak edinilen çalışma bulguları, öncelikli olarak sosyal ağ sitelerinde fiziki ortamlara göre daha az sosyal karşılaştırma yapıldığını göstermiştir. Kullanıcıların Instagram ve Twitter'da karşılaştırma düzeyine bakıldığında, sosyal karşılaştırma düzeyinin Twitter'a kıyasla Intagram'da daha yüksek olduğu anlaşılmıştır. Karşılaştırmaların yönüne yönelik bulgularda, Instagram ve Twitter'ın her ikisinde de yukarı yönlü karşılaştırma düzeyinin, aşağı yönlü karşılaştırma düzeyinden yüksek olduğu ortaya çıkmıştır. Instagram'da yukarı yönlü karşılaştırma düzeyinin, kullanıcıların yaş ve gelir durumuna göre değiştiği anlaşılmıştır. Karşılaştırmaların konusuna yönelik bulgularda, kullanıcıların Instagram'da en çok zenginlik (maddiyat), Twitter'da ise başarı konusunda karşılaştırma yaptığı saptanmıştır. Karşılaştırmalara bağlı hissedilen duygulara bakıldığında; Instagram ve Twitter'ın her ikisinde de yukarı yönlü karşılaştırmalardan sonra en çok ilham alma, aşağı yönlü karşılaştırmalardan sonra ise diğerleri adına üzüntü duygularının hissedildiği görülmektedir. Ayrıca çalışmada sosyal karşılaştırma yönelimi ile sosyal ağ sitelerinde karşılaştırma düzeyi arasında pozitif yönde bir ilişki olduğu saptanırken sosyal ağ siteleri kullanım alışkanlıkları ile sosyal ağ sitelerinde karşılaştırma düzeyi arasında bir ilişki saptanamamıştır. Anahtar Kelimeler: Sosyal Ağ Siteleri, Görüntü ve Metin Tabanlı Sosyal Ağ Siteleri, Instagram, Twitter, Sosyal Karşılaştırma