Sosyal bilgiler öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının okul dışı öğrenmeye yönelik görüşleri

Türkiye' de 2005 yılından itibaren eğitimde esas alınan yapılandırmacı yaklaşım gereği öğrenci merkezli, çok perspektifli ve çevre ile etkileşimin ön plana çıktığı bir eğitim öğretim sistemi esas alınmıştır. Sosyal bilgiler öğretim programı da bu esaslar dikkate alınarak öğrenmenin kalıcılığını sağlayacak ve üst düzey düşünme becerilerini geliştirecek şekilde tasarlanmış ve programın odağında öğrenciler yer almıştır. Öğrencilerin eğitim öğretim faaliyetlerine aktif bir şekilde katıldığı ve merkezde yer aldığı okul dışı öğrenme etkinlikleri de bu konu da önemli bir yere sahiptir. Okul dışı öğrenme etkinlikleri ile öğrenciler sınıf duvarlarının veya okul binasının dışına çıkarak; yaparak ve yaşayarak, araştırıp inceleyerek ve var olan bilgiyi sentezleyerek bir sonuca varmakta ve birçok beceriyi de kazanmış olmaktadırlar. Öğrencilere birçok katkısı olan okul dışı öğrenme etkinliklerinin rehberi konumunda yer alan öğretmenlerinde bu konuda bilgi, beceri ve farkındalığa sahip olmaları gerekmektedir. Bu kapsamda araştırma da sosyal bilgiler öğretmenlerinin ve öğretmen adaylarının okul dışı öğrenmeye yönelik farkındalık durumlarını, bilişsel yapılarını ve uygulama durumlarını belirlemek olarak hedeflenmiştir. Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim deseni kullanılarak yapılmıştır. Veriler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmış ve içerik analizine tabii tutulmuştur. Araştırmanın çalışma gurubunu 2020-2021 eğitim öğretim yılında Kırşehir ili merkez ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ortaöğretim kurumlarında görev yapan 20 Sosyal Bilgiler öğretmeni ve 2020-2021 eğitim öğretim yılında Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Eğitimi bölümünde öğrenim görmekte olan son sınıf öğrencisi 20 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırma sonucunda elde edilen verilere göre genel olarak öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının okul dışı öğrenmenin ne anlam ifade ettiği, dersin işlenişine ve öğrencilere sağladığı katkı konusunda farkındalık sahibi oldukları aynı zamanda sosyal bilgiler dersinde kullanılabilecek okul dışı öğrenme ortamları ile bulundukları şehirde yer alan okul dışı öğrenme ortamlarına örnekler verebildiği ve programda okul dışı öğrenme etkinliklerinin önerildiğine dair bilgi sahibi oldukları görülmüştür. Araştırmaya katılan öğretmenlerin geneli derslerinde okul dışı öğrenme etkinliklerine yer verdiklerini ve öğrencilere sağlamış olduğu katkıyı dile getirirken, bir kısım öğretmen ise uygulama sürecinde yasal işlemler, zaman sıkıntısı gibi birçok sorunla karşılaştıklarını ifade etmişlerdir. Öğretmen adaylarının bir kısmı lisans öğrenim süreçlerinde okul dışı öğrenme etkinliklerine katılmadığını ifade ederken katılanlar ise kendilerine birçok katkı sağladığını ifade etmişlerdir. Adaylar meslek hayatlarına başladıkları zaman gerekli koşullar sağlandığında okul dışı öğrenme etkinliklerine yer vereceklerini belirtmişlerdir. Anahtar Kelimeler: Okul Dışı Öğrenme, Öğretmen ve Öğretmen Adayı, Sosyal Bilgiler