Akarsulardaki hidrolojik gözlem ağlarının alansal optimizasyonu

Etkin su kaynakları planlaması ve yönetimi birden fazla kullanıcıyı, bir çok kriteri ve amacıgözetmek zorundadır. Bu bağlamda, mevcut su kaynakları problemlerinin çözümünde dahaetkin analitik araçların ve metotların kullanımı gerekmektedir. Sürdürülebilir su kaynaklarıyönetimi doğal ve çevresel süreçler ile ilgili bilginin derlenmesine; yani gözlemlenmesinebağlıdır.Dünyada birçok ülke akım gözlem ağları geliştirmiş ve havzalarda yaygınlaştırmıştır. Bugelişim önemli miktarda verinin toplanmasını sağlamış, ancak artan ekonomik kısıtlaryüzünden mevcut gözlem ağlarının beklenen bilgiyi toplayıp toplamadığı ve gözlemetkinliğinin devam edip etmemesi gerektiği sorularını gündeme getirmiştir. Ortaya çıkan busorunlar gözlem ağlarını işleten kurumların mevcut gözlem etkinliklerini bilgi içeriği veekonomik verimlilik açısından irdelemelerine neden olmuştur.Sunulan çalışmada yukarıda söz edilen irdelemeye yanıt olabilecek, gözlem ağıdaraltılmasında kullanılabilecek değişik metotlar incelenmiştir. Ayrıca, çalışma gözlem ağıdaraltılması için rehber oluşturacak temel yaklaşımları da incelemekte ve sorunun çözümüiçin çok kriterli karar verme metotlarından faydalanmaktadır. Bu kapsamda, akarsu kollarınınnumaralandırlmasına dayanan kol numaralandırma yöntemi, bundan farklı bir dinamikprogramlama yaklaşımı ve iki adet çok kriterli karar verme yöntemi incelenmiştir. Çalışmaöncelikle mevcut akım gözlem ağlarının performans değerlendirmesine odaklanmaktadır.Elektrik İşleri Etüt İdaresi (EİE) tarafından belirtilen ihtiyaç da gözönüne alınarak, metotlarGediz Havzası akım gözlem ağına uygulanmıştır. Sonuçlar halen işletilen 10 ve işletilmeyen 3adet istasyon için değerlendirilmiş; ?hangi üç istasyon kapatılmalıydı?? sorusuna yanıtaranmış ve işletilmeyen üç istasyon birçok durumda işletilmemesi gereken istasyonlar olarakbulunmuştur. Bununla birlikte, uygulanan metotların avantajları ve dezavantajları tartışılmışve gözlem ağı daraltma problemi için referans noktası yönteminin en uygun yöntem olduğunakarar verilmiştir.