Sübedey'in Moğol İmparatorluğu'nun kuruluşu ve genişlemesindeki rolü

13. yüzyıl ile başlayarak dünya tarihinde derin sosyal, ekonomik ve siyasi etki bırakan Moğol İstilası, bozkırda dağınık halde yaşayan Moğol boylarının Cengiz Han tarafından birleştirilerek Moğol Ulusunun siyasi birliğinin sağlanması ile gerçekleşmiştir. Hem Moğol İstilasının hem de Moğol birliğinin sağlanmasının ana mümessili olan Cengiz Han, karakterinin haiz olduğu vasıflar ile bunu başarabilmiş olsa da onun yanında bulunan nitelikli kurmayların katkıları da son derece mühimdir. Bu önemli kurmaylardan biri de özellikle yürüttüğü seferlerdeki başarısı dolayısı ile Uriyangkhan boyundan Sübedey'dır. Sübedey, Timuçin henüz Cengiz Han olmadan evvel ona katılarak bozkır mücadelelerinde ve Moğol Ulusunun inşasında rol oynamıştır. Bozkırdaki siyasi birliğin 1206 yılında tamamlanmasının ardından yapılan Tangut ve Kin Seferlerinde tecrübe edinmiş ve Moğol ordusunun askerî pratiklerine bizzat şahit olmuştur. Bununla beraber özellikle Harzemşahlar üzerine yapılan sefer ile beraber Moğol ordusunun önde gelen kumandanlarından biri olmuştur. Türkistan, Çin, İran, Deşt-i Kıpçak, Rusya, Doğu ve Orta Avrupa'da Moğol ordularını kumanda ederek Moğol istilasının başat figürlerinden biri haline gelmiştir. Sübedey'in Moğol İmparatorluğu'nun Kuruluşu ve Genişlemesindeki Rolü başlıklı çalışmamızda, Sübedey'in üstlendiği kritik askerî görevler ve Moğol fetihlerindeki rolü incelenmiştir. Ayrıca, onun kökenine dair tartışmalar ve ana akım tarih yazımında kendisine atfedilen diğer iddialar da değerlendirilerek tarihî gerçeklik tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışma, birincil kaynaklar, çağdaş kronikler ve modern araştırmalar temel alınarak yürütülmüştür. Bu yol ve amaçla beraber Sübedey'in hayatı ve faaliyetleri incelenip analiz edilerek dünya tarihinin en önemli olgularından biri olan Moğol İstilasının muhteviyatına ışık tutmak amaçlanmıştır.