Tedarikçi seçimi problemi: Bir firmada hedef programlama uygulaması

ÖZET Firmalar pek çok malzeme için dış tedarikçilere başvururlar. Rekabetçi piyasa koşullarında her malzeme için birden fazla tedarikçi bulunabilir. 'Hangi tedarikçiden ve ne kadar' alınacağı sorusu kısaca tüm firmaların karşılaştığı tedarikçi seçimi problemidir. Bu problemde karar vericinin karşısına birden fazla sorun çıkar. Bulardan bazıları satın alınacak malzemelerin kalitesi, fiyatları ve ulaştırma süresidir. Bunların dışında firma stratejilerine göre başka amaçlar da olabilir. Görüldüğü gibi, tedarikçi seçimi projesi çok hedefli bir problemdir ve dikkatli analiz edilmesi gerekir. Bu çalışma Türkiye'de tekstil sektöründe faaliyet gösteren Sun Tekstil 'in tedarikçi seçimi projesini incelemektedir. Sun Tekstil iki ayrı bölümünde tedarikçi seçimiyle karşı karşıya gelmektedir. Birincisi malzeme satınalmasında, ikincisi ise fason üretiminde. Bu iki problem bu tezde ayrı ayrı ele alınmıştır. Önerilen yöntem ilk olarak firmanın amaçlarım belirler ve bunların birbirlerine göre önemlerini saptar. Bu amaçlan ve önem derecelerini göz önünde tutan matematiksel modeller ağırlıklı hedef programlama yaklaşımı ile oluşturulmuştur. Dört farklı model kurulmuştur. İlk iki modelde malzemeler için seçilen tedarikçi sayısı sınırlandırılmamıştır, diğer iki modelde ise her malzeme için yalnızca iki tedarikçi seçilmiştir. Ayrıca modellerden ikisi analitik hiyerarşi yöntemi ile belirlenen ağırlıkları kullanmış, diğer ikisi ise firma yöneticilerinin öznel görüşlerine göre belirledikleri ağırlıkları kullanmıştır. Matematiksel modeller, Lingo Optimizasyon Yazılımı ile çözülmüştür. Çözümler seçilen tedarikçileri ve bunlara atanan miktarları verir. Sonuçlar, Sun Tekstil'in şu andaki sistemiyle başta belirlenen amaçlar doğrultusunda karşılaştırılmıştır.