Sürdürülebilir kömür madenciliği üzerine yaşam döngüsü değerlendirmesi

Bu tez çalışmasında, Türkiye Kömür İşletmeleri'ne (TKİ) ait toplam 10 kömür sahasında yürütülen madencilik faaliyetlerinin çevresel etkileri, yaşam döngüsü analizi (YDA) metodolojisi kullanılarak değerlendirilmiştir. Söz konusu sahalardan 9'u açık ocak, 1'i ise yer altı işletme yöntemine sahiptir. Sahalar, Ege (3 saha), Marmara (3 saha), İç Anadolu (3 saha) ve Doğu Anadolu (1 saha) bölgelerinde konumlanmıştır. Kömürün çıkarımından termik santrale sevk edilmesine kadar olan süreç, SimaPro yazılımı aracılığıyla ISO 14040 ve ISO 14044 standartları doğrultusunda modellenmiş; ReCiPe etki değerlendirme yöntemiyle süreçlerin çevresel yükleri kapsamlı bir şekilde ortaya konmuştur. YDA kapsamında enerji tüketimi, sera gazı emisyonları, asidifikasyon potansiyeli, insan sağlığına etkileri, su kullanımı ve ekotoksisite gibi çevresel etki kategorileri dahil olmak üzere 17 ayrı kategori değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları, kömür madenciliği faaliyetlerinin özellikle iklim değişikliği ve fosil kaynak tüketimi açısından yüksek çevresel baskı yarattığını ortaya koymuştur. Bu doğrultuda, çevresel etkilerin azaltılmasına yönelik üç iyileştirme senaryosu geliştirilmiştir: Üzerinde madencilik faaliyeti bulunmayan sahaların güneş enerji santrali (GES) kurulumu için değerlendirilmesi, dizel yakıtla çalışan iş makinelerinin elektrik tahrikli sistemlerle değiştirilmesi ve iş makinalarında dizel yerine biyodizel kullanılması. Senaryolar, mevcut duruma kıyasla potansiyel çevresel etkilerde ne ölçüde iyileştirme sağlanabileceğini göstermek amacıyla ayrı ayrı modellenmiş ve karşılaştırılmıştır. Bulgular, her üç senaryonun da çevresel performansı iyileştirme potansiyeline sahip olduğunu ortaya koymakta; bu bağlamda çalışma, Türkiye'de kömür madenciliği süreçlerinin sürdürülebilirlik perspektifinden yeniden yapılandırılması için önemli girdiler sunmaktadır.