Suriyeli öğrencilerde Türkçe öğrenme güçlüğünün incelenmesi

SURİYELİ ÖĞRENCİLERDE TÜRKÇE ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜNÜN İNCELENMESİ Göksal, Ali Yüksek Lisans, Sınıf Eğitimi Bilim Dalı Tez Danışmanı: Dr. Öğr. Üyesi Fatma Budak Temmuz 2024, xiv + 79 sayfa Kendi ülkelerinden çeşitli nedenlerle ayrılmak zorunda kalan insanlar, gittikleri ülkelerde kendi varlıklarını hissettirmek hatta kabul ettirmek ve seslerini duyurmak için kendi ana dillerini kullanma gereksinimi duyarlar. Bunun yanı sıra kendi ana dillerini toplumsal kimliklerini ve kültürlerini sürdürmek, geçmişten gelen bu ortak miraslarını gelecek kuşaklara aktarmak, bu kimselerin hayattaki en öncelikli varlık yokluk çatışmasına dönüşmüş durumdadır. Yapılan araştırmada, Türkiye'de yaşayan Suriyeli öğrencilerin Türkçeyi öğrenmeye karşı olan güçlüklerinin ve öğrenme-kullanma süreçlerinin nedenlerini etraflıca; velilerden, öğretmenlerden ve öğrencilerden hareketle saptamak, Suriyeli öğrencilerin karşılaşmış oldukları eğitsel güçlükleri genel hatlarıyla anlamak Suriyeli öğrenci, onların velileri ve onlara eğitim veren öğretmenlerin görüşlerine dayanarak belirlenmesi amaçlanmıştır. Özelliklede okullarda verilen eğitimin önüne bir set gibi duran dil sorununun nedenlerini yakalama kaygısı ile ortaya çıkarılmış bir çalışmadır. Örneklem grubunu yabancıların ve özellikle Suriyelilerin yoğun olarak yaşadığı İstanbul ilinin Fatih ilçesi oluşturmaktadır. Katılımcıların görüşlerine dayalı yürütülen bu çalışmada Nitel araştırma yöntemlerinden görüşme yöntemi kullanılmıştır. Amacına uygun sorulardan hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu katılımcılarla yapılan yüz yüze görüşmelerde uygulanmıştır. Toplanan veriler içerik analizi yoluyla kategorilere ayrılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu PICTES Projesi kapsamındaki bir okuldan seçilen 8 öğretmen, 13 öğrenci ve 13 veli oluşturmaktadır. Katılımcılarla yüz yüze görüşülerek hazırlanan sorular sorulmuş ve verdikleri cevaplar kaydedilmiştir. Yine katılımcılardan izin alınarak ses kayıtları alınmış ve daha sonra kayıtların dökümü yapılarak cevaplar içerik analizi ile kategorilere ayrılmıştır. Bu çalışmanın sonuçlarının sınıfında Türkçe konuşmakta güçlük yaşayan öğrencisi bulunan öğretmenler için bir rehber olacağı düşünülmektedir. Araştırmada, Türkiye'de yaşayan Suriyelilerin Türkiye'ye ve Türkçeye karşı herhangi bir önyargılarının olmadığı hatta Suriye'deki olaylar yatışsa dahi kendi ülkelerine dönmeyi düşünmedikleri, eğitimli ailelerin çocuklarını bilinçli olarak Türkçe öğrenmeye yönlendirerek çeşitli etkinliklerle onların Türkçe öğrenme sürecini kolaylaştırdığı, Türkçe bilen ailelerin çocuklarının da Türkçeyi kolay edindikleri sonuçlarına varılmıştır. Bunlara ek olarak gelecek yıllarda Suriye'de düzelmeler olduğu taktirde gitmeyi düşünen katılımcılar çocuklarının Arapçayı unutmalarından endişe etmekte ve çocuklarının Türkiyede yaşadığı dil problemlerini yeniden Suriye'de de yaşamak istememektedirler. Bu sebeple çocuklarını Arapça kurslarına gönderdikleri sonucuna varılmıştır. Suriyeli velilerin birçoğu çocuklarının Türkçe öğrenmelerini istedikleri kadar kendi anadillerini unutmamaları gerektiği düşüncesi ile evlerinde Arapça konuşarak bu korkularını bir nebze olsun gidermektedirler. Genel kanıda Suriyeli öğrencilerin Türkçeyi öğrenmekte yaşadıkları en büyük problem ihtiyaç eksikliği olarak karşımıza çıkmaktadır. Evde aileleri ile okulda Arap arkadaşları ile Arapça iletişim kurmaları Türkçe konuşmaya olan ihtiyaçlarını azaltmakta ve buda onların Türkçe öğrenmelerine engel teşkil etmektedir. Ailelerin Suriye'ye dönmek/ gönderilmek kaygılarından Türkçeye gereken hassasiyeti vermemeleri, Suriyelilerle artan sınıf mevcutları içerisinde öğretmenlerin Türkçe öğretme imkanlarının ve zamanlarının olmaması, Ailelerin çocuklar sadece okula giderek Türkçe öğrensinler düşüncesi, PİKTES + eğiticilerinin Arapça bilmemesi yaptıkları eğitimi sınırlı kılması ve ailelerin ekonomik yetersizlikleri Suriyeli çocukların Türkçe öğrenme güçlükleri olarak karşımıza çıkmıştır.