Tabakalı zeminde oluşturulan yapay kayanın dalga yayılışına etkileri

Anahtar kelimeler: Zeminlerde dalga yayılımı, aktif yalıtım, pasif yalıtım, sonlu elemanlar metodu, yapay taban kaya Dinamik yüklemeler sonucu zeminlerde ve zemin üzerindeki yapılarda kuvvetli yer hareketleri oluşabilir. Bu titreşimler, mevcut yapılara hasar verebileceği gibi, yaşanabilir ortam koşullarını da bozabilir. Bu nedenle titreşim kaynağından gelen ve elastik zemin ortamında yayılan dalgaların genliğini azaltmak için titreşim kaynağının hemen altına ya da korunacak yapının altına bir yapay kaya modeli geliştirilebilir. Bu çalışmada kuvvetli bir dalga kaynağının ürettiği titreşimlerin yayılmasını önlemek (aktif yalıtım) veya titreşim kaynağından gelen dalgaların zemin ortamında yayılarak korunacak bir yapıya veya alana ulaşmasına engel olmak (pasif yalıtım) için kullanılacak en uygun yapay tabankaya modelini belirlemek üzere kapsamlı araştırmalar yapılmıştır. Bu araştırma safhalarında öncelikle sistemin bilgisayar modeli üzerinde irdeleme yapılmış, sonsuz zemin bölgesinden çıkartılan sonlu zemin modelinin gerçek durumu temsil edebilmesi için, yatayda uygun sınır koşulları belirlenerek sistemin bilgisayar ortamında matematik modeli ilgili sismik dalga bariyerleri de hesaba katılarak geliştirilmiştir. Ayrıca bu çalışmada temel plağının dinamik davranışı geliştirilen nümerik çözüm yöntemi ile sistematik bir parametrik çalışma (titreşim kaynağının frekans bileşenlerine, yapay taban kayanın geometrik şekli, boyutlarına ve malzeme özelliklerine, gömülme derinliğine, zeminin kayma modülüne, Poisson oranı ve malzeme sönümüne bağlı parametrelerin geliştirilmesi) yürütülerek incelenmiştir.