Takayasu arteritinde hastalık aktivitesinin değerlendirmesi

Gerekçe ve Amaç: Bu çalışmanın amacı; Takayasu arteriti (TA) olan hastalarda, hastalık aktivitesinin belirlenmesinde hekimlerin kararını etkileyen parametreleri değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Dokuz Eylül Üniversitesi Romatoloji kliniğinde izlenen TA'lı hastaların demografik ve klinik verileri retrospektif olarak incelenmiştir. Hastalık aktivitesi; her 3-6 ayda bir değerlendirilen Physician Global Opinion (PGO), National İnstitutes of Healty (NIH) kriterleri, Disease Extent Index-Takayasu (DEI.Tak), the Indian Takayasu Activity Score 2010 (ITAS2010), radyolojik aktivite parametreleri ve akut faz reaktanları ile izlenmiştir. Hastanemizin Romatoloji ve Radyoloji Kurulu TA takip protokolüne göre, hastalarda 3-6 ayda bir B-mod/Doppler ultrasonografi (USG) tetkiki ve 6-12 ayda bir manyetik rezonans (MR) anjiografi (MRA) incelemeleri yapılmıştır. Hastalık aktivite parametreleri arasındaki uyum kappa istatistiği ve Spearman korelasyon testleri ile değerlendirilmiştir. Sonuçlar: TA için Amerikan Romatoloji Derneği (ACR) sınıflandırma kriterlerine uyan 52 hasta (48 kadın; ortalama yaş: 46.8±13.2 yıl) bu çalışmaya alındı. Hastaların ortalama hastalık süresi 9.7±7.6 yıl ve ortalama takip süresi 6.4±2.9 yıl idi. 33 (63.5%) hastada tip 5 TA ve 13 (25%) hastada tip 1 TA vardı. İlk vizit esnasında 40 (76.9%) hastada PGO'ya göre aktif hastalık saptanmıştı. Son vizit esnasında 31 (59.6%) hastada inaktif hastalık, 19 (36.5%) hastada persistan hastalık ve 2 (%3.9) hastada aktif hastalık vardı. Tüm hastalar uzun süreli glukokortikoid tedavi ve DMARD/immünsüpresif tedavi kullanmıştı. Altı (%11.5) hasta biyolojik ilaçlarla tedavi edilmişti. Arteriyal darlıklarda, altı (11.5%) hastada vasküler cerrahi ve 26 (50%) hastada endovasküler girişim uygulanmıştı. 52 hastanın, toplam 360 viziti değerlendirmeye alındı. PGO'ya göre 181 vizitte hastalık inaktif, 99 vizitte persistan ve 80 vizitte aktif idi. Daha net sonuçlar elde etmek için, 52 TA hastasının persistan hastalık olan vizitleri dışındaki 261 viziti dikkate alındı. Klinik, laboratuar ve radyolojik aktivite parametrelerinin birbirleri ile ve PGO ile korelasyonu incelendi. Hastalık aktivite parametreleri içerisinde, PGO ile en fazla uyum içerisinde olan parametrelerin MRA ve B-mod/doppler USG olduğu görüldü (sırasıyla =0.80 ve=0.79). NIH aktivasyon, DEI.Tak ve ITAS2010 skorlarının da PGO ile korelasyonu iyi düzeyde idi (sırasıyla =0.64, r=0.54 ve r=0.55).PGO ile hs-CRP arasındaki uyum zayıftı (=0.32). Sonuç: Bu çalışma, hekimin TA hastalık aktivitesi hakkında karar vermesinde, görüntüleme tetkiklerinin önemli etkilerinin olduğunu göstermektedir. Diğer hastalık aktivite göstergeleri, NIH, DEI.Tak ve ITAS2010 skorları da hekimin aktivite kararı verme sürecinde yararlı olmaktadır. İlginç olarak, CRP'nin diğer tüm aktivite parametreleri ile uyumunun çok iyi olmadığı görülmüştür.