Tarihi çevrede yeni yapı tasarım yaklaşımlarının eski (Tarihi) ve yeni yapının zıtlık ilişkisi üzerinden çok kriterli karar verme yöntemleri ile değerlendirilmesi

Zamanla değişen ve gelişen ihtiyaçlar, artan nüfus ve kentleşme, değişen sosyo-kültürel yapı gibi nedenlere bağlı olarak mekânsal ihtiyaçlar farklılaşmakta ve yapılı çevre değişim göstermektedir. Bunun sonucunda geçmiş dönemlerin izlerini yansıtan tarihi çevreler âtıl kalmakta ya da çağın gereksinimlerine adapte edilmektedir. Tarihi çevrelerin kent yaşamına katılması amacıyla geliştirilen yaklaşımlar bu bölgelerin sürekli kullanımının sağlanması ile korunmasını mümkün kılmaktadır. Tarihi çevrelerin aktif bir şekilde kent yaşamına katılması amacıyla kentsel tasarım öğelerinin sağlıklaştırılması; somut belge niteliğindeki tarihi yapıların yeniden işlevlendirilmesi ve/veya bu alanlarda yeni yapıların inşa edilmesi çoğu durumda zorunlu hale gelmektedir. Gerek tarihi çevrelerde inşa edilen yeni yapılar gerekse tarihi yapılara verilen yeni işlevlere bağlı olarak yapılan çağdaş ekler ile tarihi doku arasında kurulan ilişki tarihi çevrelerin korunması açısından büyük önem arz etmektedir. Koruma tüzüklerinde ve yapılan araştırmalarda yeni yapının tasarlandığı dönemin mimarisini yansıtması ve tarihi çevreden ayırt edilebilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Bu kapsamda tarihi çevre içerisinde yapılacak tasarımların tarihi yapı ile yeni yapı veya çağdaş ek arasında zıtlık oluşturacak şekilde geliştirilebilir. Böylelikle yeni yapının belirgin bir şekilde ayırt edilebilirliği ve dönemin mimari anlayışının etkin olarak yansıtılması sağlanabilir. Bu tez çalışmasında tarihi çevre içinde yeni yapı tasarımlarında zıtlık yaklaşımının uygulanmasının önemi ve zıtlığın oluşturulmasında etkili olan parametrelerin önem derecesi çok kriterli karar verme yöntemlerinden Pisagor Bulanık AHP yöntemiyle belirlenmiştir. Pisagor Bulanık TOPSIS yöntemi kullanılarak yeni yapı ve çağdaş ek örnekleri üzerinden yapıların zıtlığı değerlendirilmiştir. Çalışma ile tarihi çevrede yeni yapı tasarımında zıtlık ilk kez PB-AHP ve PB-TOPSIS yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Bu sayede zıtlığa etki eden kriterlerin etki derecesi ve incelenen tasarımların zıtlık derecesi sayısal veriler elde edilerek hesaplanmıştır.