Taşkın dalgalarının üç boyutlu yayılmasında bitki yapısı etkisinin deneysel ve teorik olarak araştırılması

Baraj yıkılması sonucu oluşan taşkın dalgasının yayılmasında kısmi bitki örtüsünün etkisi deneysel ve teorik olarak araştırılmıştır. Deneyler, 1/150 yatay ölçekli ve 1/30 düşey ölçekli Ürkmez Barajı ve mansap bölgesinin çarpıtılmış fiziksel modelinde gerçekleştirilmiştir. Model, baraj rezervuarını, baraj gövdesini, barajın mansap bölgesindeki denize kadar olan yerleşim alanını ve kısmi bitki örtüsü yapısını içermektedir. Mansap bölgesinin farklı noktalarına yerleştirilen e + WATER L seviye ölçerleri kullanılarak su derinlikleri, seviye ölçerlerin yakınına yerleştirilen ultrasonik hız ölçerler (UVP) kullanılarak hız değerleri ölçülmüştür. Taşkın dalgasının yayılması, mansap kısmına yerleştirilen yüksek çözünürlüklü (HD) dijital kamera ile kaydedilmiştir. Deneysel bulgulara göre; kısmi bitki örtüsü varlığında, taşkın dalgası Ürkmez beldesinin yerleşimin seyrek olduğu orta bölgelerine yüzde 33-50 mertebelerinde, yerleşimin yoğun olduğu denize yakın bölgelerine yüzde 67-86 mertebelerinde daha geç ulaşmıştır. Sol sahilde maksimum su derinliklerinde yüzde 60'a varan artışlar, sağ sahilde ise denize yakın bölgede yüzde 44'e varan azalmalar gözlenmiştir. FLOW-3D yazılımından elde edilen sayısal sonuçlar ile deneysel bulgular karşılaştırıldığında; menba başlangıç sınır şartının baraj gölü, zemin pürüzlülüğünün 1 mm ve hücre boyutunun 5 cm olduğu sayısal çözüm en uygun sonuçları vermiştir. İstatistiksel parametreler kullanılarak yapılan türbülans modellerinin karşılaştırılmasında; bu parametrelerin birbirine çok yakın olduğu görülmüş olsa da, RNG türbülans modelinin çok az farkla üstün olduğu tespit edilmiştir. Kısmi bitki örtüsü varlığında, taşkın dalgası sol sahilin orta kısmına yüzde 17 mertebesinde, sağ sahilin denize yakın kısmına yüzde 14 mertebesinde daha geç ulaşmıştır. Sağ sahilde denize yakın nokta dışındaki tüm noktalarda maksimum su derinliklerinin arttığı, bu artışın orta bölgelerde yüzde 53-73 mertebelerinde olduğu ortaya çıkmıştır.