Tedarikçi yönetimli envanter ve teşvik sistemlerinin karşılaştırılması ve bir dağıtım ağında uygulanması

İletişim ve teknoloji imkanlarının artması sonucunda farklı konumlarda bulunan farklı firmaların arasındaki bağımlılıkların arttığı günümüzün küresel pazarlarında, her bir firmanın birbirinden bağımsız olarak faaliyet gösterdiği geleneksel tedarik zincirleri yeterli olmayabilir. Bu nedenle taraflar arasında bilgi paylaşımının olduğu Tedarikçi yönetimli envanter sistemi (VMI) geleneksel yöntemlere alternatif olarak kullanılabilir. VMI ile çalışan bir tedarik zincirinde alıcı firma tedarikçisi ile talep ve stok bilgisini düzenli olarak paylaşır. Tedarikçi firma da elde ettiği bilgiyi kullanarak alıcısına ne zaman ve ne kadar ürün göndermesi gerektiğine kendisi karar verir. Bilgi paylaşımı tedarik zinciri için önemli olmakla beraber tedarik zincirindeki tarafların örtüşmeyen çıkarları olabileceği için bilgi paylaşımı mekanizmalarını uygulamayı sağlayabilmek adına firmalara finansal açıdan bir takım teşvikler sunmak gerekli olabilir. Bu bağlamda bu çalışmada farklı işbirliği türleri içeren dört tedarik zinciri modelinin farklı koşullar göz önünde bulundurularak tedarik zinciri performansına olan etkileri araştırılmaktadır. Bu dört yöntem; işbirliği içermeyen geleneksel yöntem, teşvik unsurları içeren yöntem, VMI içeren yöntem ve teşviklerle beraber VMI kullanan yöntemdir. Bu çalışmada ele alınacak teşvik unsurları zamanında ve eksiksiz teslim edilen ürünler için tedarikçiye ödenecek bonus ile geri siparişe düşen ürünler için bayilere ödenecek ceza maliyetlerini içermektedir. On bayi ve bir tedarikçiden oluşan iki aşamalı bir tedarik zinciri ve bu tedarik zincirindeki sipariş alım, sipariş teslim ve envanter kontrolü unsurları ele alınmıştır. Bu çalışmada önerilen tedarik zincirlerinin modellenmesi simülasyon ile gerçekleştirilmiştir. Simülasyon modelleri işbirliği yapısı, tedarikçi depo sayısı ve geri sipariş karşılama yöntemleri olmak üzere üç bağımsız değişkenin performans göstergelerine olan etkilerini araştırmak için oluşturulmuştur. İşbirliği yapısı, önceden belirtildiği gibi dört gruptan oluşmaktadır. Tedarikçi depo sayısının bir ve iki olmak üzere iki grubu, geri sipariş karşılama yönteminin de kısmi ve tam olmak üzere iki grubu bulunmaktadır. Önerilen modeller tedarik zinciri performansı göz önünde bulundurularak değerlendirilmiştir. Simülasyondan elde edilen sonuçlar, ANOVA ve eşleşmeli örnek t testi kullanılarak analiz edilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre teşvikler VMI ile birlikte kullanıldığı zaman hem tedarikçi hem de bayiler geleneksel yönteme göre daha kazançlı durumda olmaktadırlar. Bunun yanında teşvikler olmadığı zaman uygulanan VMI sisteminde sadece bayiler kazançlı çıkmakta, tedarikçi ise kar azalması ile maddi kayıp elde etmektedir. Buna göre teşvikli VMI sisteminin, VMI sisteminde tedarik zincirinde ortaya çıkan maddi kazançların bayiler ve tedarikçi arasında dengeli bir şekilde dağıtılmasını sağladığı sonucuna varılabilir. Önerilen dört işbirliği yöntemi içinde hem toplam sistem karını, hem alıcıların hem de tedarikçinin karını geleneksel yönteme göre arttıran tek işbirliği yöntemi Teşvikli VMI yöntemi olduğu için en iyi sistem olarak o seçilmiştir. Diğer bağımsız değişkenler göz önünde bulundurulduğu zaman depo sayısının ve/veya geri sipariş yönteminin her iki seviyesinde de işbirliğinin performans göstergeleri üzerindeki etkisinin değişmediği görülmektedir.