Tefsir bağlamında Muʽtezile'nin akılcı yaklaşımı ile modern akılcılığın karşılaştırılması

Muʽtezile, dini bilgi alanındaki entelektüel-mezhepçi hareketlerin en ünlüsüdür. Muʽtezile düşünürleri her şeyden önce bir "metodoloji" olarak akli tefekkürü ve dini ilkeleri, özellikle de Kur'an ayetlerini anlamak ve yorumlamak için bir kaynak olarak "akli idraki" vurgulamışlardır. Bu kelam hareketi, hicri birinci asrın sonları ile ikinci asrın başlarında, o dönemde gündemde olan Ehl-i Beyt takipçileri dışındaki hadis ehli ile Haricî, Mürcie, Kaderiyye, Müşebbihe ve Mücessime gibi mezhepler arasındaki fikrî ve mezhebî çatışma ortamında ortaya çıkmıştır. Bu teorinin kurucularına göre Mutezile olmanın temel kriteri, bilinen beş ilkeye (usûlü'l-hamse) inanmaktır. Tasvir ve tahlile dayalı bir yöntemle dinî düşünceye yeni ve daha derin bir açılım sağlamayı amaçlayan bu çalışmada, Kur'an tefsirinde Muʽtezile'nin akla yönelişi ve bu yönelişte Muʽtezile'nin akılcı yaklaşımı ile modern akılcılık karşılaştırılmaya çalışılmıştır. Bu amaç doğrultusunda çalışmanın birinci bölümde Muʽtezile ekolünü geniş çerçevede ve tefsir bağlamında ele alınmıştır. İkinci bölümde tefsir bağlamında Muʽtezile'nin akılcı yaklaşımı, üçüncü bölümde ise Muʽtezile akılcılığı ile modern akılcılığının mukayesesi detaylı incelenmiştir.