Tek ebeveynli koruyucu ailelerin deneyimleri

Bu araştırma, Türkiye'de tek ebeveynli koruyucu ailelerin deneyimlerini anlamayı, bu ailelerin koruyucu aile olma motivasyonlarını, süreçte karşılaştıkları sistemsel zorlukları ve destek mekanizmalarına ilişkin algılarını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, çocuk koruma sisteminde giderek daha önem kazanan ancak literatürde sınırlı biçimde incelenen tek ebeveynli koruyucu ailelik olgusunu görünür kılmaya katkı sağlamayı hedeflemiştir. Araştırma nitel yöntemle yürütülmüş, 15 tek ebeveynli koruyucu aileyle yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcılar "K1–K15" kodlarıyla tanımlanmış, elde edilen veriler tematik analiz tekniğiyle çözümlenmiştir. Bulgular, "koruyucu aileliğe karar verme süreci", "koruyucu aile olma süreci" ve "koruyucu aile olduktan sonraki süreç" başlıkları altında yapılandırılmıştır. Katılımcıların çoğu, çocuk sahibi olma isteği, yaşama anlam katma ve çocuklara dokunma arzusu gibi içsel motivasyonlarla koruyucu aile olmaya karar verdiklerini belirtmiştir. Ancak uygulamada mevzuatın yetersizliği, taraflara yönelik hak–yetki–sorumluluk sınırlarının belirsizliği ve toplumsal bakış açısının etkileri önemli sistemsel sorunlar olarak öne çıkmıştır. Araştırma, koruyucu ailelik sisteminin amacındaki süreli yapısı ile uygulamadaki süresiz yapısı arasındaki uyumsuzluğu ortaya koymuştur.Katılımcılar, koruyucu aileliğin kendilerine yaşam anlamı kazandırdığını ve çocuğun gelişiminde aktif rol almanın kişiliklerinde dönüştürücü bir deneyim yarattığını vurgulamıştır. Tüm zorluklara rağmen, "bugün olsa yine yaparım" duygusu katılımcıların tamamında ortak bir kararlılık olarak öne çıkmıştır.Araştırmanın sonuçları, tek ebeveynli koruyucu ailelerin çocuk koruma sisteminde hem nitelik hem de sorumluluk açısından önemli bir boşluğu doldurduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, mevcut mevzuatın yetersiz yapısı ve destek mekanizmalarının sınırlılığı bu potansiyelin tam olarak değerlendirilememesine yol açmaktadır. Bulgular, yalnızca tek ebeveynli koruyucu ailelere değil, sistemin bütününe ilişkin yapısal sorunları da ortaya koymaktadır. Çocuğun yüksek yararını esas alan bir sistem için, mevzuat yenilenmeli; koruyucu aile ve biyolojik ailenin hak ve sorumlulukları açık biçimde tanımlanmalı, taraflara yönelik güçlendirici çalışmalar yürütülmeli ve çocuğun bireysel ihtiyaçlarına göre en uygun aile temelli yerleştirme planları yapılmalıdır.Bu düzenlemeler, sistemin bütüncül, adil ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşmasına katkı sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Koruyucu aile, tek ebeveynli koruyucu aile, sosyal hizmet,korunma ihtiyacı olan içinde olan çocuk.