Başkent University
Discipline

Social Work

Başkent University

207

Archived Theses

0

DOIs Assigned

0%

DOI Rate

Discipline

50 Theses
Master'sOpen AccessTR

Depremzede kadınların deprem sonrası yaşama uyum deneyimleri ve psikososyal destek ihtiyaçları

Bu araştırma, 2023 yılında yaşanan Kahramanmaraş merkezli büyük deprem felaketinin ardından Mersin iline göç etmiş olan kadın depremzedelerin deprem sonrası yaşama uyum süreçlerini ve psikososyal destek ihtiyaçlarını derinlemesine anlamayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma desenine dayanan çalışmada, amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilen ve halen Mersin'de ikamet eden 20 kadın depremzede ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 35,5 olup, %80'i evlidir ve bu evli katılımcıların yaklaşık %60'ının çocuğu bulunmaktadır. Görüşülen kadınların yarısı aktif olarak bir işte çalışmakta, diğer yarısı ise çalışmamaktadır. Veriler, içerik analizi yöntemi ile değerlendirilmiş ve elde edilen verilerden anlamlı temalar ve alt temalar oluşturulmuştur. Araştırma, kadınların yaşadıkları travmatik deneyimleri, başa çıkma stratejilerini ve karşılaştıkları psikososyal engelleri bütüncül bir yaklaşımla ortaya koymayı hedeflemiştir. Çalışmada elde edilen bulgular, kadınların deprem sonrası süreçte yoğun bir psikolojik yük altında olduklarını ve bu yükün yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal, yapısal ve kültürel faktörlerle şekillendiğini göstermektedir. Katılımcıların önemli bir kısmı, yaşadıkları travmanın etkisiyle süregelen endişeler, uyku bozuklukları, tetikte olma hali ve yeniden deprem olacağına dair korkular yaşadıklarını ifade etmiştir. Psikolojik başa çıkma stratejileri arasında işe yönelme, çocuklara odaklanma, hobilere sığınma ve bastırma eğilimi öne çıkarken; toplumsal cinsiyet rolleriyle ilgili olarak çoklu rol çatışmaları, duygularını bastırma ve kadınlık rolüne ilişkin algılar dikkat çekmiştir. Ayrıca sosyal izolasyon, paylaşım isteksizliği ve yalnız kalma arzusu gibi tepkiler kadınların toplumsal ilişkilerden geri çekildiklerine işaret etmektedir. Kadınlar, destek sistemlerine dair ciddi bir eksiklik hissettiklerini ve hem kamusal hem de sosyal düzeyde yetersiz kaldıklarını vurgulamışlardır. Bununla birlikte bazı katılımcıların dayanıklılık göstergeleri sergilediği ve travmatik deneyimleri güçlenme fırsatına dönüştürebildikleri de gözlemlenmiştir. Elde edilen bulgular, afet sonrası kadınlara yönelik psikososyal destek politikalarının geliştirilmesi gerekliliğini açıkça ortaya koymaktadır. Anahtar kelimeler: Deprem, Kadın, Psikososyal Destek, Travma, Baş Etme Stratejileri.

Şenay Atar Keskin
Tarsus University · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Evlat edinildiğini yetişkinlik çağında öğrenen bireylerin deneyimleri

Bu çalışma evlat edinildiğini yetişkinlik çağında öğrenen bireylerin deneyimlerini öğrenmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda kurum aracılığıyla ve kişilerarası evlat edinme yoluyla evlat edinildiğini yetişkinlik çağında öğrenen bireylerle görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada nitel araştırma tekniklerinden amaçlı örnekleme metodu tercih edilmiştir. Evlat edinildiğini yetişkinlik çağında öğrenen bireylerle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma özneleri, dosyalarını görmek isteyen ve sosyal medya yoluyla ulaşılan araştırmanın amacına uygun bireylerden oluşmaktadır. Araştırmaya gönüllü olarak katılan 16 birey ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu ile oluşturulmuştur. Veriler tematik analiz yöntemi kullanılarak, MAXQDA Pro 20'ye aktarılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda biyolojik aile-çocuk-evlat edinen aile üçgeni, evlat edinmeyle geç yüzleşme, baş etme yöntemleri ve evlat edinme modeline yönelik görüş ve öneriler, araştırmanın temaları olarak keşfedilmiştir. "Biyolojik Aile-Çocuk-Evlat Edinen Aile Üçgeni" isimli ilk tema, evlat edinilen bireyin, biyolojik ailesi ve evlat edinen ailesi arasındaki karmaşık ilişki ağını ve "Evlat Edinilmeyle Geç Yüzleşme" olan ikinci tema, evlat edinmenin geç keşfedilmesi durumunda bireyin yaşadığı süreci, "Baş Etme Yöntemleri" olan üçüncü tema, evlat edinildiğini yetişkinlik çağında öğrenen bireylerin baş etme yöntemlerini ve "Evlat Edinme Modeline Yönelik Görüş ve Öneriler" olan dördüncü tema ise görüş ve önerileri incelemektedir. Araştırmada, evlat edinildiğini yetişkinlik çağında öğrenen bireylerin çocukluk dönemlerinde evlat edinen aileleriyle sağlıklı ilişkiler kurdukları sonucuna ulaşılmıştır. Evlat edinen bazı ailelerin çevreden etiketlenmemek ve damgalanmamak sebebiyle sürekli taşındıkları sonucu ortaya çıkmıştır. Evlat edinildiğini yetişkinlik çağında öğrenen bireylerin evlat edinilme olgusuna ilişkin olumlu bakış açıları olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca katılımcılar, evlat edinilme bilgisinin hangi yaşta öğrenilmesi gerektiğine ilişkin farklı görüşler öne sürmüşlerdir. Bunlar çocuklukta söylemek, ergenlikte söylemek, yetişkinlikte söylemek ya da bu bilgiyi hiç söylememek olarak belirtmişlerdir. Araştırmanın sonucunda, evlat edinildiğini yetişkinlik çağında öğrenen bireylerin evlat edinilme gerçeğini tesadüfi, nüfus kayıtlarından, çevre tarafından gibi farklı yollarla öğrendikleri sonucu ortaya çıkmıştır. Bu bireylerin evlat edinilme bilgisini aldıktan sonra kabullenme, sosyal çevreden destek alma, profesyonel desteğe başvurma, aktiviteler yapma ya da zararlı davranışlara yönelme gibi baş etme stratejileri kullandıkları görülmüştür. Evlat edinildiğini yetişkinlik çağında öğrenen bireylerin evlat edinilme gerçeğini öğrendiklerinde farklı tepkiler verdikleri sonucu ortaya çıkmıştır. Ayrıca bu bireylerin evlat edinen aileleri ile iletişimlerinin değişmediği, aynı zamanda biyolojik ailelerini merak ettikleri ve onları arama isteklerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Evlat edinen bazı ailelerin, evlat edinilen bireylerin biyolojik ailesi iletişim kurmasına olumlu yaklaşmış ve desteklemiş, bazı ailelerin ise biyolojik ailenin evlat edinilen bireye zarar vereceği endişesiyle onlarla görüşmesini istemediği, bazı ailelerin ise sürece dair kararsız kaldığı görülmüştür. Araştırmada bireylerin gerçekle yüzleşmesi sonrasında en çok duygusal desteğe ve doğru bilgiye ihtiyaçları olduğu görülmüştür. Bu durumlara yönelik katılımcılar için, destek grupları ve sosyal platformlar oluşturulması ayrıca bireysel psikolojik desteğin ulaşılabilir olması gerektiğini önermişlerdir. Ayrıca, evlat edinmenin normal bir olgu olarak karşılanabilmesi için tv ve sosyal medya programlarının arttırılması önerilmektedir.

Fatmagül Gürel
Selçuk University · Institute of Health Sciences
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Suriyeli göçmen kadınlarda travmanın etkisi ve travmayı deneyimleme

Savaş, göç, tecavüz gibi travmatik stres yaratan olayların sonuçlarından en çok hassas gruplar etkilenmektedir. Toplumsal cinsiyet rolleri ve dezavantajlı olma durumu düşünüldüğünde kadınların göç öncesi, göç sırası ve sonrasında maruz kaldıkları travma sonucunda işlevsellikleri zedelenebilmektedir. Travma sonrası ortaya çıkan problemlerin hem psikolojik hem de sosyal boyutu bulunmaktadır. Göç'e ve savaşa dair travma kaynaklı problemlerin incelenmesi ve boyutsal olarak değerlendirilmesi amacı ile gerçekleştirilen bu çalışmanın literatürde bulunan göçmen travması kategorisindeki kadın odaklı bakış açısı eksikliğini gidermesi beklenmektedir. Araştırmada göçmen kadınların yaşadıkları travma durumunun ortaya konulması, sonrasında gelişen psikolojik, ruhsal sıkıntıların tanımlanması ve destek mekanizmalarının değerlendirilmesi hem nicel hem de nitel yöntemlerin kullanılmasını gerektirmiş ve araştırmanın metodu karma yöntem olarak belirlenmiştir. Bu araştırma kapsamında İstanbul ilinde ikamet eden göçmen kadınlara kar topu örneklem yöntemi ile ulaşılıp, karma yöntem metodlarından olan açıklayıcı ardışık desen gereği ilk aşama olan nicel kısımda 484 kişiyle görüşülmüş, travma ve depresyon belirtileri gösterdiği nicel yönetmlerle belirlenmiş 20 kişiyle ise araştırmanın ikinci aşaması olan nitel kısım tamamlanmıştır. Araştırma sonucunda; Suriyeli kadın göçmenler üzerinde, depresyonun, travma ve travma sonrası stres bozukluğu belirtileri üzerinde etkisi olduğu, Türkiye'de geçirilen zamanın artmasının ve Türkçe biliyor olmanın Suriyeli göçmen kadınların psikolojik durumları üzerinde olumlu bir etkisi olduğu ve yaşanılan travmatik olayların ağırlıklı olarak iç savaş kaynaklı olduğu görülmüştür. Elde edilen verilerin sistemli analizi ve analizlerin; ekolojik, ayrımcılık-baskı karşıtı perspektifler üzerinden açıklanması ile göç ve göçe bağlı travmanın psikososyal etkileri görünür kılınmıştır.

Uzay Geysu Yaşa
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Sosyal hizmet uzmanlarının toplumsal cinsiyet algıları ve kadına yönelik şiddet tutumları arasındaki ilişki

Toplumsal cinsiyet; biyolojik cinsiyete bağlı oluşan ve biyolojik cinsiyetlere toplum ve kültür tarafından yüklenen anlam, rol, beklenti, davranış örüntüsü ve sorumluluklardır. Toplumsal cinsiyet, eşitsiz güç ilişkilerine neden olmaktadır. Toplumsal cinsiyet normlarına göre kadınlar erkeklerden daha güçsüz olup erkeklere itaat etmek, aile içerisindeki bakım sorumluluğunu üzerine almak, kamusal alandan ziyade özel alanda yer almak, kamusal alanda yer alacaklarsa bile erkeklerden daha düşük pozisyon ve ücretlerde çalışmaya razı olmak durumundadır. Kadınların toplumsal cinsiyete göre erkeklere kıyasla toplumun daha alt kesiminde yer almaları kadına yönelik şiddeti ortaya çıkarmaktadır. Sosyal hizmet uzmanları kadına yönelik şiddet alanının başat meslek elemanlarındandır. Sosyal hizmet uzmanlarının mesleki uygulamalarının, toplumsal cinsiyet algılarından ve kadına yönelik şiddet tutumlarından etkilenebilme olasılıkları bulunmaktadır. Bu çalışmanın amacı sosyal hizmet uzmanlarının toplumsal cinsiyet algıları ve kadına yönelik şiddet tutumları arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Türkiye genelinde gerçekleştirilen araştırmaya toplam 480 sosyal hizmet uzmanı katılım sağlamıştır. Nicel araştırma yönteminin kullanıldığı bu araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacının hazırlamış olduğu anket formu, Altınova ve Duyan (2013) tarafından geliştirilen Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği ve Tektaş, Işık, Aslan, & Kanbay (2017) tarafından geliştirilen İSKEBE Kadına Yönelik Şiddet Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS23 paket programıyla çözümlenmiştir. Araştırmada sosyal hizmet uzmanlarının toplumsal cinsiyet algılarının ve kadına yönelik şiddet tutumlarının cinsiyet, yaş, medeni durum, çocuk sahibi olma, lisansüstü eğitime sahip olma gibi değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre sosyal hizmet uzmanlarının toplumsal cinsiyet algısı olumlu düzeydedir. Sosyal hizmet uzmanlarının kadına yönelik şiddet tutumu ise olumsuz olup uzmanlar kadına yönelik şiddete karşıdırlar. Sosyal hizmet uzmanlarının toplumsal cinsiyet algıları ve kadına yönelik şiddet tutumları arasında ilişki orta düzeyde pozitif yönlü ilişki saptanmıştır. Sosyal hizmet eğitiminin, sosyal hizmet uzmanlarının toplumsal cinsiyet algıları ve kadına yönelik şiddet tutumlarını farkındalık seviyelerini artıracak şekilde olumlu olarak şekillendirdiği bulgulanmıştır. Anahtar Sözcükler Sosyal hizmet, toplumsal cinsiyet, kadına yönelik şiddet

Bilge Güneş
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Yerel halk ve Suriyeliler: Altındağ olayları çerçevesinde nitel bir çalışma

Bu çalışmanın amacı Ankara Altındağ bölgesinde yaşayan yerel halk ile Suriyeli göçmenlerin birbirleri hakkındaki algılarını öğrenmek ve Altındağ Olaylarının büyümesinin altında yatan nedenleri anlamaktır. Araştırmada amaçlı örnekleme yöntemlerinden kartopu örnekleme kullanılmıştır. Bu kapsamda Altındağ Olaylarının gerçekleştiği Önder Mahallesi ve çevresinde yaşayan 20 Suriyeli, 13 Türk ve o bölgede görev yapan 4 meslek profesyoneli ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Kişisel bilgi formu ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanan veriler MAXQDA programı yardımıyla çözümlenmiştir. Araştırma verileri "Suriyelilerin Türkiye Deneyimleri", "Altındağ Olaylarına İlişkin Değerlendirmeler", "İki Halkın Birbirine İlişkin Düşünce ve Algıları" ve "Birlikte Yaşama Üzerine Öneriler" olmak üzere 4 ana tema, 12 alt tema ve 36 kategoriden oluşmaktadır. Suriyeli göçmenlerin Altındağ bölgesine gelmesiyle yerel halk ile Suriyeliler arasında ticari rekabet artmış, Türklerin yerine Suriyeliler işe alınmaya başlanmış, ev kiralarında artış meydana gelmiş ve çevrede muhtaç Türkler olmasına karşın yardım eli Suriyelilere uzatılarak yerel halk ikinci plana atılmış, bu durum bölgede hiyerarşik bir güç mücadelesini ortaya çıkararak Altındağ Olaylarının temeli atmıştır. Öte yandan gençlerin okullara devam etmemeleri ve ailelerinden yeterli ilgi görmemeleri suça karışmalarında etkili olmuş, yerel halk ve Suriyeli göçmenlerin aynı bölgede yaşayıp birbirleriyle temasta bulunmamaları birbirlerine karşı önyargı ve olumsuz düşüncelerin ortaya çıkmasına neden olmuş, provokatör gruplar ise bu önyargı ve düşmanlıktan faydalanarak Altındağ Olayların büyümesini sağlamıştır. Bunların yanı sıra Suriyeli göçmenlerin medyadaki "günah keçisi" temsilleri, çeşitli dezenformasyonlar ve önyargılar da genel manada yerel halkı Suriyelilere yönelik olumsuz etkilemiş, tüm bu etkenler birleşerek göçmen karşıtlığını oluşturmuştur. Elde edilen veriler doğrultusunda iki halkın birbirine ilişkin düşüncelerini iyileştirmek, iki halkın ilişkilerini bozan etkenleri ortadan kaldırmak ve Altındağ Olayları tarzı olayların yeniden yaşanmaması adına sosyal hizmet bakış açısıyla öneriler sunulmuştur.

Erman Alpagut
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Sağırlar topluluğunun ayrımcılığa uğrama deneyimleri ve güçlendirilmesi

Yaklaşık 3,5 milyon işitme engelli olduğu tahmin edilen ülkemizde işitme engelliler veya Sağır topluluğuna mensup olan bireylerin birçoğunun Türk İşaret Dili ile iletişim kurmadığı, bazılarının cihaz veya koklear implant ile işitebilirken bazılarının yaşlılık sürecinin getirdiği işitme kaybına sahip olduğu bilinmektedir. Sağır bireyleri diğer işitme kaybına sahip bireylerden ayıran temel nokta, biyolojik olarak doğuştan veya çok erken yaşta işitme kaybına sahip olmaları, dolayısıyla toplumun genelinden farklı ortak bir iletişim dillerinin olması (işaret dili) ve Sağır topluluğunu bir araya getiren diğer kültürel unsurlardır. Bu sebeple, Sağır topluluğuna dair özelliklerin bilinirliği ve Türkiye'deki görünümünün anlaşılabilmesi için bu unsurların bilinmesi önem arz etmektedir. Ulusal ve yerel düzeyde kabul gören ortak bir işaret dili ile iletişim kuran, bu dil ile şekillenen ortak bir yaşam tecrübesine ve bu bağlamda aidiyet hissedilen ortak kültüre sahip işitme kayıplı bireyler ve onlarla kolaylaştırıcı, hak savunucu, aile üyesi ve diğer bağlantılara sahip kişilerin oluşturduğu topluluk, Sağır topluluğu olarak nitelendirilmektedir. Sağır bireyler, işitsel-sözel dili az ya da çok kullanabilen işitme engellilere göre iletişim yöntemi farklılığı nedeniyle, daha fazla "engelli" olarak kabul edilmekte ve gündelik yaşam içerisinde birçok alanda olumsuz tutumlarla ve ayrımcılıkla karşı karşıya kalabilmektedir. Sağırların Gerek kurumsal düzeyde gerekse kişisel alanlarda ne tür ayrımcılık biçimleriyle karşılaştıklarına ilişkin çalışmalar, alan yazında oldukça sınırlı düzeyde kalmıştır. Bu çalışmada Sağırların bireysel olarak yaşadıkları güç ilişkilerine ilişkin deneyimler, Sağır ve işitme engelliliğe kültürel algı ve Sağırlar topluluğunu dışlayıcı toplumsal normların ortaya koyulmasında sosyal hizmet disiplini için önemli bir yaklaşım olarak ayrımcılık karşıtı uygulama ve güçlenme yaklaşımından yararlanılmıştır. Çalışma, nitel araştırma metodolojisinden yararlanılarak yürütülmüştür. Bu doğrultuda, Türk İşaret Dili ile 21 Sağır bireye yarı yapılandırılmış görüşme soruları yöneltilmiş ve katılım gösteren Sağırların cevaplarından hareketle veriler MAXQDA 2020 yazılımında tematik analiz yöntemi ile incelenmiştir. Buna göre Sağır topluluğunun ayrımcılık deneyimleri, Sağır bireylerin iletişim metotları, Türk Sağır kültürünün bileşenleri ve bu topluluğun beklentileri ortaya koyulmuştur. Buna göre Sağırlar işaret diline ve tercümanlık sistemine bağlı haksızlıklara uğrayarak, çalışma ve eğitim hayatında gerekli uygulamalardan ve yasal süreçlere erişimden mahrum kalarak, işiten toplum tarafından şüpheci davranışlara maruz kalarak ve başkasına bağımlı bir yaşam sürdürerek ayrımcılıklara maruz kalmaktadır. Bu çalışmada ayrıca işiten topluma uyum sağlama yolları ve Türk Sağır kültüründeki önemli bileşenler ortaya koyulmuştur. Sağır ebeveynlerin çocukları anlamında kullanılan CODA'ların ve tercümanların rolleri ve Sağır kimliğine atfedilen anlamlar vurgulanmıştır. Bulgulardan hareketle Sağırlar topluluğunun güçlenmemesine yönelik temel önerilerin yanı sıra bir model önerisi de sunulmuştur.

Fatmanur Alsancak
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Yaşlı bireylerin dijital eşitsizlik deneyimleri: Ayrımcılık karşıtı sosyal hizmet bağlamında nitel bir analiz

Dijitalleşme sürecinde yaşanan toplumsal değişimler, teknolojik ürünlerin kullanımı bağlamında yaş ayrımcılığının derinleşmesine neden olmuştur. Literatürde bu durum, dijital eşitsizlik olarak tanımlanmıştır. Bu araştırma ikinci düzey dijital eşitsizlik olarak tanımlanan kullanım eşitsizliğine odaklanmaktadır. Bu araştırmada yaşlı bireylerin dijital eşitsizlik deneyimleri, ayrımcılık karşıtı sosyal hizmet perspektifinden ele alınmıştır. Yaşlı bireylerin dijital eşitsizlik ve ayrımcılık deneyimleri açığa çıkarılarak, bu sorunlara ayrımcılık karşıtı sosyal hizmet perspektifinden çözüm önerileri sunmak amaçlanmıştır. Araştırmanın öznelerini yalnız yaşayan 60 yaş üstü yaşlı bireyler oluşturmaktadır. Nitel araştırma deseniyle tasarlanan bu çalışmada öznelere, amaçlı örnekleme yöntemiyle ulaşılmıştır. Bu kapsamda veriler, Ankara'da ikamet eden 20 özneyle, yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler aracılığıyla elde edilmiştir. Elde edilen veriler MAXQDA 2020 programıyla tematik olarak analiz edilmiştir. Araştırmanın bulguları; "Yaşlanmanın Teknolojiyle İlişkisine Yönelik Düşünceler", "Dijital Eşitsizlik ve Ayrımcılık Deneyimleri" ve "Dijital Becerilerin Geliştirilmesiyle İlgili Düşünceler" başlıklı temalarla sunulmuştur. Bulgular referans alınarak dijital eşitsizlik deneyimlerinin; ayrımcılık içeren olumsuz söylemlere maruz kalma, unutkanlık, tehlikeli durumlarla karşılaşma ve zarar görme korkusu, yetiştirilme tarzı ve güvenlik gereksinimi gibi kategoriler çerçevesinde şekillendiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Ayrıca dijital becerilerin geliştirilmesi ve yapabilirliklerle ilgili düşüncelerin olumlu yönde olduğu, yaşlı bireylerin dijital okuryazarlık eğitimleri konusunda istekli oldukları görülmüştür. Araştırma sonucunda, farklı gereksinimleri karşılayacak şekilde ve dijital uçurumun kapanması amacıyla tasarlanan eğitsel faaliyetler yoluyla, yaşlı bireylerin sosyalizasyonlarının sürdürülmesine ve demokratik katılımın sağlanmasına yardımcı olacak öneriler geliştirilmiştir.

Beyza Kaptan
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Ülke içi yerinden edilenlerin deneyimleri ve psikososyal gereksinimleri

Türkiye'nin Doğu ve Güneydoğu bölgelerinde yaklaşık kırk yıldır silahlı çatışmalar devam etmektedir. 1984'ten beri devam eden çatışmalar bu iki bölgede yüz binlerce insanın yerinden edilmesine neden olmuştur. 2015-2016 yıllarında kentsel alanlara sıçrayan çatışmalar nedeniyle kent içinde yerinden edilme olgusu ortaya çıkmıştır. Bu çalışmanın iki amacı bulunmaktadır. Çalışmanın birinci amacı, çatışmalar nedeniyle yerinden edilen kişilerin, çatışma ve şiddet ortamında yerinden edilmeyi nasıl deneyimlediklerini, karşılaştıkları sorunları, ihtiyaçları ve göç sonrası yaşam zorluklarını keşfetmektir. Çalışmanın ikinci amacı ise çatışma ve şiddet ortamından dolayı yerinden edilenlerin travmatik olaylara maruziyetleri ve olaydan etkilenme düzeylerini belirlemektir. Çalışma, karma yöntem araştırması ile yapılmıştır. Çalışmanın sahası Diyarbakır kent merkezinde yerinden edilmenin yaşandığı Sur ilçesi olarak belirlenmiştir. Nitel boyutta Sur ilçesinde 27 kişi (15 erkek ve 12 kadın) ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler yarı yapılandırılmış görüşme formu ile gerçekleşmiştir. Nicel boyutta ise 219 kişiden veri toplanmıştır. Veriler, Olayların Etkisi Ölçeği, Travmaya Maruziyet Ölçeği ve Sosyodemografik Form aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen nitel verilerin çözümlenmesi kodlamalar şeklinde yapılmış, nicel verilerin çözümlenmesinde ise SPSS 26 programından yararlanılmıştır. Yerinden edilenler başta travma olmak üzere psikolojik güçlükler; sağlık hizmetlerine ve eğitime erişim sorunları, barınma sorunu, ayrımcılık, dil zorlukları, yoksulluk ve işsizlik gibi ekonomik ve sosyal sorunlar yaşamışlardır. Yerinden edilenlere yönelik psikososyal destekler kamu kurumları ve sivil toplum kuruluşları aracılığıyla sınırlı bir şekilde sağlanmıştır. Ancak sağlanan psikososyal desteklerin yetersiz olduğu ve yerinden edilenlerin yeni yaşam alanlarına uyum sağlamada zorlandıkları tespit edilmiştir. Çok kültürcü ve etnik duyarlı sosyal hizmet ülke içi yerinden edilenlerin yaşadıkları sorunlar ve ihtiyaçlar için baskı karşıtı ve güçlendirici yaklaşımları temel alarak bu kişi ve grupların ruh sağlıklarını ve sosyal iyiliklerini korumalarını sağlamaktadır. Yerinden edilenlerin maddi kayıplarını telafi edecek programların oluşturulması, ekonomik, sosyal ve travma kaynaklı ruh sağlığı sorunlarının çözümü için etkin ve bütüncül politikalar geliştirilmesi önem taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Ülke içi yerinden edilme, travmatik olaylar, travmatik belirtiler, çok kültürcü ve etnik sosyal hizmet, psikososyal güçlükler, ülke içi yerinden edilenlerle sosyal hizmet

Berhudan Şamar
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Üniversite öğrencilerinin ebeveyn yabancılaştırma deneyimlerini bağlanma stilleri üzerinden keşfetmek: Bir karma yöntem araştırması

Kökenine dair izleri milattan öncesine dayanan ebeveyn yabancılaştırma sendromu Medea tragedyasında ele alınmış olmasına rağmen günümüzde halen varlığı konusunda yoğun tartışmalara maruz kalmaktadır. Konu hakkında yapılan birçok araştırma ebeveyn yabancılaştırmasının, yabancılaştıran ebeveynin hedef ebeveyne olan olumsuz duygularından dolayı kasıtlı veya kasıtsız olarak sahip olunan ortak çocuğun hedef ebeveyne karşı bir silah olarak kullanılması ve hedef ebeveynden uzaklaştırılması olarak bilinmekte olup etkileri konusunda birçok tespit gerçekleştirilmiştir. Karma desen olarak tasarlanan bu araştırmanın nicel araştırma basamağında; bireyin, tüm bireyler ile olan ilişkilerinde yönlendiricisi olan bağlanma stilinin geliştirmesi sürecinde ebeveyn yabancılaştırma deneyiminin yordayacılığını tespit etmek amaçlanmıştır. 821 üniversite öğrencisinin katılım sağladığı çalışma da Baker Strateji Soru Formu, Yakın İlişkilerde Yaşantılar Envanteri-II ve Üç Boyutlu Bağlanma Ölçeği kullanılmış olup analizler basit doğrusal regresyon analizi ile çözümlenmiştir. Nitel araştırma basamağında ise ebeveyn yabancılaştırmasının etkilerinin keşfedilmesi için 11 katılımcının deneyim sürecindeki esnasında ve deneyim sonrasındaki düşünceleri yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığı elde edilmiş ve MAXQDA 24 programı ile analiz edilmiştir. Yapılan çalışma sonrasın da ebeveyn yabancılaştırma deneyimine maruz kalan bireylerin kaygılı ve kaçıngan bağlanma stili geliştirmelerinde ebeveyn yabancılaştırmasının etkisinin varlığı tespit edilmiş olup deneyim sahibi olan bireylerin deneyim sürecinde en yoğun olarak yabancılaştıran ebeveyn tarafından hedef ebeveyne yönelik karalama davranışı ile karşılaştıkları ve deneyim sonrasın da ise gerçeği keşfederek yabancılaştıran ebeveynlerine karşın yoğun bir kızgınlık ve kendi yaşantılarından dolayı kendilerine üzüldükleri ortaya çıkmıştır. Ayrıca deneyimlenen ebeveyn yabancılaştırmasından dolayı, bireyin kişisel gelişimini etkilediği, romantik ilişkilerine olumsuz yansıdığı ve ebeveynlerine olan bakışlarının değiştiği tespit edilmiştir. Gerçekleştirilen çalışma sonrasın da ebeveyn yabancılaştırması deneyimlediğini düşünen bireylerin ebeveyn yabancılaştırması konusuna hakim klinik sosyal hizmet uzmanından danışmanlık almasının oluşmuş ve oluşabilecek olumsuz etkilerinin bertaraf edilmesi yönünden yararlı olacağı önerilmektedir. Ayrıca gerek adli sosyal hizmet alanından çalışan gerekse de klinik sosyal hizmet alanında çalışan sosyal hizmet uzmanlarının; yargı sistemi çalışanı olan savcı, hakim, avukat ve diğer meslek elemanlarının ebeveyn yabancılaştırmasının önemi ve bireyin yüksek yararı ilkesi gereğince uygulama ve kararları noktasında gerekli eğitimleri edinmelerinin ve bu konuda üniversite birimlerinin ve akademisyenlerin öncül rol oynamaları önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Ebeveyn Yabancılaştırması, Ebeveyn Yabancılaştırma Sendromu, Bağlanma Stili, Boşanma, Boşanma Sonrası, Sosyal Hizmet

Güvenli bağlanmaGüvensiz bağlanmaKaygılı ve kaçınan bağlanma
Mustafa Adıbatmaz
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Çocuk yoksulluğunu anlamak: Mardin örneği

Bu araştırma, yoksulluğun çocuk refahı üzerindeki etkilerini ve sonuçlarını, temel haklar ve yapabilirlik yaklaşımı çerçevesinde analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseni kullanılarak gerçekleştirilmiş ve araştırma grubunu 13 çocuk, 12 ebeveyn ve 35 profesyonel oluşturmuştur. Veriler, her grup için ayrı tasarlanan yarı yapılandırılmış görüşme formları ile toplanmış, ardından MAXQDA 2020 nitel veri analiz programı aracılığıyla tematik analiz sürecine tabi tutulmuştur. Analiz sonucunda "çocuk yoksulluğunun boyutları", "çocuk yoksulluğunun nedenlerine yönelik algılar", "yoksulluğun çocuklar üzerindeki etkileri: riskler ve hassasiyetler", "çocuk yoksulluğunun sonuçları ve çocukların yaşadığı zorluklar", "mücadele yöntemleri ve verilen hizmetler" ile "çocuk yoksulluğunun azaltılması ve sona erdirilmesine yönelik görüşler" başlıkları altında temalar belirlenmiştir. Araştırma bulguları, çocuk yoksulluğunun hem maddi bir boyutu hem de çok boyuttan oluşan bir yapısı olduğunu ortaya koymaktadır. Çocuk yoksulluğunun; yapısal, ailevi, bireysel ve kaderci nedenleri bulunmakla beraber bu nedenlerin temelde yapısal nedenlere dayanmakta olduğu görülmüştür. Öte yandan yoksulluğun çocuk refahı üzerinde çocuk işçiliği, suça sürüklenme, bağımlılık ve istismar gibi etkiler oluşturduğu görülmüştür. Ayrıca yoksulluğun çocuklar üzerinde biyopsikososyal sonuçlar doğurduğu belirlenmiştir. Çocuklar ve ebeveynler, yoksullukla mücadelede farklı yöntemler geliştirirken; kurum ve kuruluşlar da çocuklara ve ailelere yönelik geliştirilen hizmet modelleriyle destek vermektedir. Bu kapsamda; yoksulluğun bağımlılık oluşturucu etkisini azaltmak için ailelerin güçlendirilmesi; koruyucu, önleyici ve iyileştirici hizmetlerin arttırılması; sosyal politika ve uygulamalarda hayırseverlik anlayışından hak temelli bir anlayışa dönüşümün gerçekleştirilmesi, politika ve araştırmalarda çocuk katılımının sağlanması önerilmektedir.

Çocuk haklarıÇocuk refahıÇocuk yoksulluğu
İslam Akçe
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Sağlık çalışanlarına yönelik şiddetle mücadele: Ankara Bilkent Şehir Hastanesi örneğinde sorunlar ve çözümler

Sağlık çalışanlarına yönelik şiddet, soruna etki eden çok boyutlu değişkenleri ile 21.yy'ın önemli toplumsal sorunlarından biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Şiddet olgusunun karmaşık dinamikleri ve sağlık hizmetlerinin hassasiyetinin bir araya gelmesi ile sadece güvenlik tedbirleri ile çözüme ulaştırılamayan dirençli bir yapı halini almıştır. Sorunun çözümüne ilişkin ülkemizde son on beş yıldır çeşitli adımlar atılmakla birlikte yaşanan şiddet olaylarının sıklığında ya da ciddiyetinde azalmadan bahsetmek maalesef güçtür. Bu araştırma ile sağlıkta şiddet sorununun çözüme dirençli bir yapı göstermesindeki nedenler, soruna etki eden faktörler, şiddetin etkileri ve sorunun çözümüne ilişkin yapılması gerekenler, Ankara Bilkent Şehir Hastanesi örneğinde sorgulanmaktadır. Çalışmada karma araştırma yöntemi benimsenmiş olup araştırmanın nicel aşamasını 2022 ve 2023 yıllarında hastane içerisinde çalışanlara yönelik gerçekleşen şiddet olaylarına dair kayıtların analizi oluşturmuştur. Bu bağlamda, 2 yıl boyunca gerçekleşen 623 şiddet vakası ve bu olaylarda mağdur olan 752 çalışan incelenmiştir. %91 ile olayların tamamına yakını sadece sözel şiddet içermiş olup olayların üçte biri acil servislerde gerçekleşmiştir. Şiddet en fazla hekimlere yönelmiş; fiziksel şiddete erkek sağlık çalışanları, sözel şiddete ise kadın sağlık çalışanları daha sık maruz kalmışlardır. Araştırmanın nitel aşamasında, şiddete maruz kalmış 22 sağlık çalışanı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışanların maruz kaldıkları şiddet deneyimine ilişkin tecrübeleri ile görüşleri alınmış; ülkemizde görülen sağlıkta şiddet sorununun nedenleri, sonuçları ve sorunun çözümüne ilişkin düşünce ve önerileri sorgulanmıştır. Yapılan görüşmelerden sağlık çalışanlarının, sağlıkta şiddet sorununu geniş bir çerçeveden ele aldıkları, toplumda görülen sorunlardan bağımsız değerlendirmedikleri anlaşılmıştır. Sağlıkta şiddetin en önemli sonucu, kalifiye sağlık çalışanı iş gücünün kaybedilmesi ve sunulan sağlık hizmetinin kalitesinin düşmesi olarak öne çıkmıştır. Mevcut uygulama ve önlemlerin sorunun temelinde yatan değişkenlere odaklanmadığı, şiddet yaşandıktan sonra yapılan müdahalelerin ise şiddeti azaltmadığı görülmüştür. Sorun ile mücadelede farklı kurum ve kuruluşların ortaklaşa müdahalelerine ihtiyaç duyulduğu, sadece güvenlik tedbirleri ya da ön görülen cezai yaptırımlardaki artırımların yeterli olmadığı görülmüştür. Toplumdaki sağlık okuryazarlığını artırıcı çalışmalar, çalışanlara yönelik ise iletişim, stres yönetimi ve gerilimi azaltma teknikleri konularında hizmet içi eğitimlere ihtiyaç öne çıkmıştır.

Hikmet Cansın İşçi
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Afgan refakatsiz çocukların ve gençlerin dayanıklılıklarının ve yapabilirliklerinin incelenmesi: Türkiye'den deneyimler

Araştırmanın amacı Afgan refakatsiz çocukların ve gençlerin karşılaştıkları zorluklar karşısında nasıl hayatta kaldıklarını anlamaya çalışmaktır. Araştırmacının güçler perspektifini benimseyerek çıktığı yolda, araştırmanın kuramsal temelleri dayanıklılık ve yapabilirlikler yaklaşımı üzerine inşa edilmiştir. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desen kullanılarak deneyimler keşfedilmeye çalışılmıştır. Amaçlı örneklem stratejilerinden farklılıklar içerisindeki ortaklığı anlayabilmek için maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılmıştır. Ek olarak kartopu örneklemesi ile alanında deneyimli meslek elemanlarına erişilmiştir. (Farklı) kurumlarda ve illerde refakatsiz çocuklarla çalışma deneyimi olan 16 meslek elemanı ve çocuk koruma sistemine eriş(e)memiş 12 Afgan refakatsiz gençle yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın verileri ATLAS.ti nitel veri analiz programı ile analiz edilmiştir. Tematik analiz ile sırasıyla açık, eksen ve seçici kodlamaya göre veriler kodlanarak iki temaya ve altı kategoriye ulaşılmıştır. Temalar sırasıyla "Refakatsiz Çocukların Çocuk Koruma Sistemine Erişim Sürecinde Karşılaştıkları Zorluklar ve Sisteme Karşı Mücadele" ve "Afgan Refakatsiz Gençlerin Hayatta Kalabilme Becerileri"dir. Afgan refakatsiz çocuklar, menşe ülkelerinde yıllardır devam eden savaş ve şiddetin sonucu olan ekonomik istikrarsızlıklardan dolayı göç etmek zorunda kalırlar. Göç yolundaki kaynakları ailenin maddi desteği, yolda beraber geldikleri göçmen grupları, gıda, kolektif benlik ve (çoğu zaman geri gönderilmelerini engellediğinden) çocuk yaşta olmalarıdır. Türkiye'ye vardıklarında çocuk koruma sistemine erişemez ya da çalışabilmek için erişmek istemezler. Sisteme erişseler dahi kurumsal kapasitelerden yoksun, uygulamaların mevzuata göre yürümediği ve engellerin olduğu sınırlandırılmış yapabilirliklerle karşılaşırlar. Refakatsiz çocukların kimi zaman baskıya yol açan bu sisteme karşı mücadeleleri gerçek bilgilerini paylaşmayarak ve kurum bakımından kaçarak devam eder. Afgan refakatsiz çocuklar ve gençler, çocuk koruma sistemine eriş(e)mediklerinde çoğunlukla çocuk işçi olarak prekaritede hayatta kalmaya çalışırlar. Geride kalan aileleri ve kendileri hayatta kalabilsin diye çalışmak ve para kazanmak üzerine bir hayat kurarlar. Geride kalan ailelerine karşı devam eden sorumlulukları, farkındalıkları, öz yeterlilikleri ve homososyal dayanışma ağları dayanıklılıklarını destekler. Araştırmada (Afgan) refakatsiz çocuklara yönelik dokuz maddeden oluşan ve gelişmeye açık bir yapabilirlikler listesi önerilmiştir. Bu araştırma göç alanındaki araştırmalara ve refakatsiz çocuk koruma sistemine verilecek katkı bakımından önemlidir.

AfganlılarGöçlerPsikolojik sağlamlık+5
Sultan Ebru Bulgurcuoğlu
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Feminist sosyal hizmet perspektifiyle kadınların yalnız annelik deneyimleri

Bu çalışmada sosyal hizmet perspektifiyle kadınların yalnız annelik deneyimlerini nasıl pratiklerle inşa ettiğini keşfetmek amaçlanmıştır. Anneliğe ilişkin özcü yaklaşım anneliğin sosyal bir rol olarak tarihsel, kültürel ve toplumsal inşasının önüne geçmektedir. Annelik çocuğun bakım ve sorumluluğunu paylaşan rollerden bir tanesiyken boşanma sonrasında anneliğin yalnızlığıyla yüzleşilmektedir. Çalışmanın özneleri boşanma sonrası çocuğuyla yaşayan kadınlardır. Kadınların deneyimlerini başlangıç noktası kabul eden bu araştırmada feminist yöntem ve bakış açısıyla, sosyal hizmet perspektifinden yararlanılmıştır. Nitel araştırma yöntemi kullanılan araştırmada İstanbul'da çocuklarıyla yaşayan 18 özne ile görüşülmüştür. Özneler ile gerçekleştirilen derinlemesine görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme yönergesi kullanılmıştır. Araştırma verileri, MAXQDA Pro 2022 programı kullanılarak tematik kodlama yapılmıştır. Araştırma verilerinin analizi sonucunda "Annelik Kurumundan Annelik Pratiğine", Yalnız Annelikle Yüzleşme", "Anneliğin Gizli Yaraları", "Yalnız Annelik Döngüsü" ve "Yalnız Annelikte Güçlenme" olmak üzere beş ana temaya ulaşılmıştır. Bu araştırmanın önemli sonuçlarından birisi annelik ideolojisinin boşanmış kadına karşı makbul anne söylemiyle kadın üzerindeki tahakkümü sürdürmesidir. Bununla birlikte annelik pozisyonu kadınların sosyal ve ekonomik ilişkilerinde sınırlılıklar getirmektedir. Araştırmanın bir diğer önemli sonucu yalnız annelik pratiklerinin inşasında kadınların zihinsel olarak anneliğe sıkışmasını tanımlamak üzere "annelik sancısı" kavramı geliştirilmiştir. Yalnız anneliğin döngüsel bir güçlenme süreci olduğu bir başka önemli sonuçtur. Yalnız annelikte kadınların kişisel, kültürel ilişki dinamiklerinde faillik özellikleri öne çıkarken yapısal ilişkiler karşısında daha yalnız ve edilgen kaldıkları sonucuna ulaşılmıştır. Yalnız annelik pratikleri kadınlara özgürleşme ve güçlenme alanları yaratırken, kadınların annelik kurumunun değer yargıları ile daima mücadele etmeleri gerekmektedir. Bu nedenle öncelikle annelik ve babalıkta ortaklaşmayı öngören sosyal, ekonomik ve hukuksal düzlemi olan bütünlüklü sosyal politikaların hayata geçirilmesi önemlidir. Koruyucu, önleyici ve destekleyici mekanizmaların kadın deneyimini önceleyen bir tutum sergilemesi önemlidir. Bununla birlikte, yararlanıcı ve profesyonel olarak kadın nüfusunun yüksek olduğu sosyal hizmet disiplini ve uygulamasında kadınların deneyimlerini görünür ve değerli kılmak ve bu yönde sosyal hizmet uygulamalarını geliştirmek adına bu çalışmanın önemli olduğu düşünülmektedir.

Anne deneyimiAnnelikAtaerkil+6
Zülal Şahin
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessEN

The roles of non-governmental organizations in social integration of refugees within the framework of ecosystem approach

The world is currently experiencing one of the most significant refugee crises since World War II, with countries forcing millions of people to flee and seek refuge in other nations. Türkiye is among the nations profoundly affected by this humanitarian exodus, hosting the largest number of refugees globally. Using semi-structured interviews, the study investigates the conceptual understanding of refugee integration among International and local NGOs. It delves into the services and support provided by these organizations to facilitate refugee integration into Turkish society. Additionally, the research uncovers the major challenges faced by NGOs and refugee and refugee children throughout the integration process, shedding light on how these NGOs navigate and address these challenges. The research findings highlight the diverse interpretations of integration existing among INGOs and NGOs, primarily grounded in the philosophy of harmonization and social cohesion. Moreover, the temporary nature of refugee regulations and the absence of any comprehensive integration policy poses challenges for NGOs in implementing programs and activities towards integration. The confluence of factors such as a shortage of funds, the impact of COVID-19, and February 6, 2023, earthquake has not only hindered ongoing integration efforts but has also compelled NGOs to redirect their focus towards addressing fundamental facilities. The study recommends a reassessment of existing refugee laws and harmonization policies, emphasizing the necessity of aligning them with the changing needs of refugees. The recommendation calls for a comprehensive and organized strategy to enhance the process of refugee integration in Türkiye. Keywords: Ecosystem Theory, INGOs & NGOs, Refugee, Social Integration, Social Work, Türkiye.

IntegrationEcosystemEmigrants+3
Sajıd Khan
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Lösemili çocuğa sahip anne ve babaların yaşam kalitesi ve psiko-sosyal gereksinimleri

Çocukluk çağı kanserlerinin tedavi sürecinin işleyişi detaylı bir şekilde göz önüne alındığında, çocukların tedaviye tepki vermesinde anne ve babanın çocuğun kişisel bakımındaki öz yeterliliğinin büyük bir rol oynaması beklenmektedir. Bu durumun yanında anne ve babaların kendi mental durumunun da etkilendiği görülmektedir. Diğer tüm kronik hastalıklarda da görülebileceği gibi lösemi çocukların bakım süreci oldukça zorlayıcı, tedavi ve terapiye sonuç verme süresi uzun, bakım gereksinimleri de çok boyutlu olduğundan dolayı bu süreç içerisinde anne ve babaların katılımı ve bu zorluğun beraber aşılması zorunlu bir ihtiyaçtır. Anne ve babanın öz yeterliği de çocuğa sağlanan bakımın kalitesindeki rolü çok etkili bir unsurdur. Genel olarak lösemi gibi tedavi süreci ağır geçen hastalıklarda çocukların anne ve babalarının psiko-sosyal desteğe gereksinimleri olduğu ortaya konulmaktadır. Bu çalışmanın amacı, lösemili çocuğa sahip anne ve babaların yaşam kalitesi ve psiko-sosyal gereksinimlerinin belirlenmesidir. Bu çalışmada araştırma yöntemi olarak nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Nicel odaklı araştırma, analiz grubundaki değişkenler arasında farklılıkları ortaya çıkarmak için kullanılmaktadır. Araştırmanın evrenini Ankara İlinde LÖSEV Vakfında tedavi görmüş ve görmekte olan lösemili çocukların anne ve babaları oluşturmaktadır. Bu vakıfa kayıtlı olan 40.000'e yakın lösemili çocuk bulunmaktadır. Bu evrenden %95 güven düzeyi ve %5 örnekleme hatası ile toplam 384 anne veya baba örneklem sayısını oluşturmaktadır. Bu çalışmada verilerin toplanması için kullandığımız araçlar; araştırmacı tarafından hazırlanmış lösemili çocuklar ve anne babalarının özellikleri hakkında genel bilgiler elde etmek amacıyla "Görüşme Formu", lösemili çocuğa sahip anne ve babaların yaşam kalitesini ölçmek için "Kanserli Hastalarda Yaşam Kalitesi Ölçeği Aile Versiyonu" ve lösemili çocuğa sahip anne ve babanın psiko-sosyal gereksinimlerini belirlemek için "Beck Depresyon Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada elde ettiğimiz verilerin normal dağılım gösterip veya göstermediğini test etmek için Kolmogorow-Smirnov analizi yapılmıştır. Veriler normal dağılım gösterdiği için, verilerin analizinde bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve pearson korelasyon analizlerinden yararlanılmıştır. Ayrıca lösemili çocuğa sahip anne ve babaların yaşam kalitesi ile psiko-sosyal gereksinimleri arasındaki ilişki için korelasyon analizinden faydalanmıştır. Araştırmadan elde edilen verilerin analizi Statistical Package For Social Science (SPSS) 22.0 paket programında gerçekleştirilmiştir. Sonuç olarak lösemili çocuğa sahip ebeveynlerin tedavi sürecinde fiziksel, psikolojik, sosyal, çevresel ve temel ihtiyaçlar açısından orta düzeyde sorun yaşadıkları görünmektedir. Ayrıca ebeveynlerin yarısından fazlası (%53,9) orta ve şiddetli depresyon derecesine sahip oldukları görünmektedir. Bu doğrultuda lösemili çocuğa sahip ebeveynlerin yaşam kalitesinin arttırılması ve depresyon düzeylerinin azaltılmasına yönelik güçlendirme yaklaşımı perspektifinde öneriler sunulmuştur.

Masoumeh Jangı
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Teknoloji bağımlısı olan çocukların sosyal hizmet gereksinimleri (Ankara - 22 Behmen İran Okulu örneği)

Bu çalışmanın amacı teknolojiye (internet, sosyal ağlar vs.) bağımlı çocukların sosyal hizmet gereksinimlerinin belirlenmesi, sosyal destek ve çocukların teknoloji bağımlılığını önleme, baş etme ve kurtulma sürecinde karşılanmamış ihtiyaçlarının giderilmesi için bir model geliştirmektir. Bu amaç doğrultusunda, teknoloji (internet, sosyal ağlar vs.) bağımlılığı olan öğrencilerden 3 çocuk bağımlı, 6 çocuk risk grubu içerisinde ve eşik grubunda da 5 çocuk olmak üzere toplam 14 katılımcı ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Teknoloji (internet, sosyal ağlar vs.) bağımlılığı olan öğrencilerin sosyal hizmet gereksinimlerinin tespiti için ve o gereksinimleri karşılamak için model geliştirmeye çalışılmıştır ve onların ihtiyaç duydukları (veya kendileri farkında bile olmadıkları gereksinimler) konuları ayrıntılı bir şekilde sosyal hizmet perspektifinden ve disiplinine uygun irdeleyebilme açısından araştırma nitel bir yapıda tasarlanmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler; Teknoloji Bağımlısı Çocukların Bireysel Danışmanlık ve Bilgilendirme Gereksinimleri, Aileleri, Arkadaşları, Okul, STK'lar ve Devlet Tarafından Karşılaşabilecek Gereksinimleri, Teknoloji Bağımlısı Çocuklara Yönelik Sosyal Politikalar ve Sosyal Hizmet, Teknoloji Bağımlısı Çocuklar ve Yabancılık ve Teknoloji Bağımlısı Çocuklar ve Covid-19 Pandemisi olmak üzere dokuz ana tema üzerinden analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, teknoloji bağımlılığı olan çocukların ihtiyaçlarının giderilmesinde aile, okul, arkadaş, STK'lar ve devlet tarafından sunulan hizmetlerin yetersiz kalması ile birlikte kamu tarafından sunulan sosyal hizmet uygulamaları konusunda eksiklikler bulunduğu saptanmıştır. Ayrıca teknoloji bağımlısı çocuklar yurtdışında bulunma ve eğitime devam etme durumunda (yabancılık) ve covid-19 gibi kriz döneminde farklı zor durumlar ile karşı karşıya kalabilir ve bu gereksinimleri kendisi, sosyal hizmet uzmlanları ve diğerleri (aile, okul, arkadaş, STK'lar ve devlet) tarafından karşılanması gerekmektedir. Teknoloji bağımlılığı olan çocuklar, ihtiyaçları (sosyal hizmet gereksinimleri) olduğunu ve ihtiyaçlarına yönelik hizmetlerin planlanması yönündeki taleplerini dile getirmiştir. Araştırma, bu talep ve öneriler doğrultusunda sosyal hizmetin teknoloji bağımlılığı olan çocuklarda bağımlılık öncesi, bağımlılık süreci ve bağımlılık sonrası süreçlerinde önerileri ile sonlandırılmıştır. Anahtar Sözcükler Sosyal Hizmet, Teknoloji Bağımlılığı, İnternet Bağımlılığı, Çocuklarda Bağımlılık, Çocuklarla Sosyal Hizmet, Yabancı Öğrenci Çocuklar, Covid-19 Pandemisi.

BağımlılıkCOVID 19Sosyal hizmetler+5
Mohammadreza Pourakbarıannıaz
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Gaziantep'te yaşayan Suriyeli tek ebeveyn kadınların annelik deneyimleri: Zorluklar, baş etme yöntemleri ve sosyal hizmet ihtiyaçları

Araştırmanın amacı, Türkiye'ye göç eden Suriyeli tek ebeveyn kadınların annelik deneyimlerinin menşe ülkelerindeki toplumsal ve kültürel dinamikler aracılığıyla nasıl şekillendiğini ve buna bağlı olarak göç deneyiminde yaşadıkları zorlukları ve güçlenme imkanlarını anlamaya yöneliktir. Buradan hareketle, araştırma kapsamında 16 Suriyeli tek ebeveyn kadın ile görüşme yapılarak annelik deneyimlerinin nasıl oluştuğu ve hangi iktidar ilişkilerince şekillendiği anlaşılmaya çalışılmış, göç öncesi ve göç sonrasındaki gündelik yaşamlarına etkisi eleştirel sosyal hizmet yaklaşımıyla ele alınmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda elde edilen bulgular iki ana tema altında analiz edilmiştir. (1) Toplumsal Cinsiyet Rejiminde Annelik Kimliğinin Gelişimi (2) Göç ve Boşanma Deneyimleri Sonrasında Mülteci Tek Ebeveyn Annelerin Baş Etme Mekanizmaları, Güçlenme Pratikleri ve Sosyal Hizmetlere Dair Deneyimleri. Araştırma sonucunda, görüşme yapılan Suriyeli kadınların annelik rolleri ve sorumlulukları altında inşa edilen toplumsal cinsiyet kimliklerinden kaynaklı olarak menşe ülkelerinde özel alana ait olarak tanımlandıkları, erkeğe bağımlı kılındıkları ve buna bağlı olarak sosyo-ekonomik ve psikolojik olarak çeşitli zorluklarla karşılaştıkları gündeme gelmiştir. Göç deneyiminde ise mülteci aile yaşamının çok boyutlu sorunları karşısında toplumsal cinsiyet rejiminden kaynaklı, hayatlarını idame ettirebilecek temel yaşam becerilerine yeterli düzeyde sahip olamamalarına bağlı olarak zorluklar yaşadıkları görülmüştür. Göçle birlikte toplumsal alanlarda karşılaştıkları bu sorunların üstesinden gelebilmek için ise menşe ülkelerinde toplumsal cinsiyete dayalı olarak inşa edilen annelik rollerinin dışına çıkmalarına yol açacak farklı edimlerde bulunmaları gerekmiş ve buna bağlı olarak gündelik pratiklerinde değişimler yaşandığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda, kadınların Türkiye'deki gündelik yaşamlarında toplumsal cinsiyet temelinde kamusal hayatta görünür olmak, çalışma hayatına dahil olmak gibi kendi hayatlarını idame ettirebilecek kazanımlar aracılığıyla güçlendikleri tespit edilmiştir. Bunun yanı sıra göç deneyiminde yerel toplum üyeleri tarafında ayrımcılığa maruz kaldıkları, boşanmış bir kadın olarak ise toplumsal cinsiyete dayalı şiddete ve istismara maruz kaldıkları görülmüştür. Bu kapsamda, göç deneyiminde tek ebeveyn anne olarak karşılaştıkları çok boyutlu sorunlara ve anneliğin toplumsal cinsiyet temelinde inşasına yönelik eleştirel bir bakış açısıyla sosyal hizmet uygulamalarına dair öneriler sunulmuştur.

AnnelikBaşa çıkmaGöçler+7
Ömer Takak
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Alzheimer tanısı konulan yaşlıların ailelerinin sosyal hizmet gereksinimleri

Bu araştırma Alzheimer teşhisi konulan yaşlılara bakım veren ailelerin hastalık süreci boyunca yaşadıkları güçlüklerin öğrenilmesi ve ihtiyaç duydukları sosyal hizmet gereksinimlerinin neler olduğunu öğrenmek amaçlarıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma Haziran 2017-Aralık 2018 yılları arasında Ankara'da gerçekleştirilmiştir. Nitel desenle tasarlanmış olan bu araştırmada katılımcılara kartopu örneklem yöntemiyle ulaşılmıştır. Bu yöntem ile ulaşılan ve hastaların biyolojik akrabaları olan 18 kadın 2 erkek ile yarı yapılandırılmış soru formu üzerinden derinlemesine görüşmeler yapılmış, toplanan veriler MAXQDA 18 Nitel Veri Analizi Programı ile çözümlenmiştir. Araştırma sonunda Alzheimerlı bireye bakım verirken, ailelerin yaşadığı en büyük güçlüklerin hastalarının temel bakım ihtiyaçlarını gidermek ile hastalığı ve hastayı yönetmek konusunda olduğu görülmüştür. Bu güçlüklere ekonomik anlamda yaşanan güçlükler de eşlik etmektedir. Ailelerin birçok sosyal hizmet gereksinimleri olduğu sonucuna da ulaşılmıştır. Bu gereksinimler alternatif kurum gereksinimleri (gündüzlü bakım veren merkezler), hasta yakınlarına sosyal hizmet aracılığıyla bakıcı desteği, ailelere psikososyal destekler, hastalık hakkında bilgi alınacak profesyonel platformlar, Alzheimer hastaneleri ve hastalık masraflarının devlet tarafından karşılanması şeklinde ortaya çıkmıştır. Ulaşılan bu sorunlara ilişkin mikro, mezzo ve makro düzeyde çeşitli çözüm önerileri araştırma sonunda geliştirilmiş olup, bu önerilerin hayata geçirilmesi için öncelikle toplumda Alzheimer hastalığının farkındalık düzeyinin arttırılması gerektiği söylenebilir. Anahtar Sözcükler Alzheimer, bakım veren aile üyeleri, sosyal hizmet gereksinimleri

Aile gereksinimleriAlzheimer hastalığıHasta yakınları+4
Ecem Naz Nazlıer Keser
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
DoctorateOpen AccessTR

Türkiye'deki Suriyeli çocukların eğitim sorunları: Farklılıklara saygı eğitimi odağında okul sosyal hizmeti önerisi

Bu araştırmanın temel amacı, karma okullarda eğitim alan Suriyeli göçmen ve Türk çocuklara farklılıklara saygı ve insan haklarına dayalı eğitimler verildiğinde çocukların farklılıklara karşı saygı ve okula karşı tutum düzeylerinin artıp artmadığını belirlemek ve okul sosyal hizmeti model önerisi sunmaktır. Bu bağlamda araştırma kapsamında İstanbul 'da Milli Eğitim bakanlığına bağlı devlet okullarında karma eğitimin verildiği (göçmen ve Türk öğrencilerin beraber eğitim gördüğü) Samandıra Veysel Karani İlkokulu ve Esenler Kazım Karabekir İlkokulunda ebeveynleriyle birlikte yaşayan öğrenciler, veliler, öğretmenler ve okul idarecileri ile görüşülmüştür. Araştırmada karma araştırma yöntemi kullanılmış olup, 244 kişi ile çalışılmış ve elde edilen bulgular olduğu gibi aktarılmaya çalışılmıştır. Araştırmaya katılanlara Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formları (Veli, Çocuk, Öğretmen/İdareci için ayrı hazırlanmış), Farklılıklara Saygı Tutum Ölçeği ve Okula Karşı Tutum Ölçeği uygulanmış ve deney grubunu oluşturan İstanbul Samandıra Veysel Karani İlkokulunda yer alan öğrencilere Farklılıklara Karşı Saygı Eğitimi verilmiştir. Ayrıca Suriyeli veliler ve öğretmen/idarecilerle farkındalık arttırmaya dayalı toplantılar yapılmıştır. Elde edilen verilerin girişi SPSS (versiyon 23.0) ile gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda Suriyeli velilerin ve öğrencilerin Türkçe bilmemelerinin iletişimin ve okula uyumlarının önünde engel teşkil ettiği, okul çevresinin göçmen çocuklara davranış biçimlerinin göçmen çocukların yaşıtlarını ve öğretmenlerini benimsemelerini etkilediği, Suriyeli ailelerin sosyoekonomik düzeyleri ile çocuklarının okul hayatı arasında ilişki olduğu, göçmen çocuğa eğitim veren öğretmenlere/idarecilere ve ailelerine farklılıklara saygı ve insan haklarına dayalı eğitimler verildiğinde çocukların farklılıklara saygı ve okula karşı tutum düzeylerinin arttığı sonucuna varılmıştır.

EğitimEğitim kurumlarıEğitim sorunları+6
Serdar Aykut
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Geçici koruma statüsü'ne sahip Suriyeli kadınların toplumsal cinsiyete ilişkin deneyimleri ve sosyal hizmet uygulamaları

Bu araştırmanın amacı, toplumsal cinsiyete dayalı rollerin göç sürecinde yaşamış olduğu değişimleri Geçici Koruma Statüsü' ne sahip Suriyeli kadınlar özelinde incelemek, göç ederek Türkiye' ye gelmenin toplumsal cinsiyet deneyimlerine ve dönüşümlerine olan etkisinin belirlenmesidir. Göç, tarihin en eski dönemlerinden beri yapılmakta olan, çağ açıp kapatan, sebepleri ve sonuçları insan hayatını yakından etkileyen bir olgudur. Göç edilen ülke ile varılan ülke arasındaki farklılıklar hem göç edenler hem de varılan ülkelerdeki insanlar için birtakım yenilikler anlamına gelmektedir. Son yıllarda göç konusunda özellikle dikkat çeken ülke, iç savaş sonucu verilen göç sayısının çokluğu sebebiyle Suriye olmuştur. Göç literatüründe göçten olumsuz anlamda en çok etkilenen grubun kadınlar olduğuna dikkat çekilmektedir. Bu da göç alanında çalışanlar tarafından kadının cinsiyeti sebebiyle daha kırılgan olmasıyla açıklanmaktadır. Suriyeli kadınlar, toplumsal cinsiyet rollerinin net bir şekilde ayrıldığı ve ataerkil toplum yapısına sahip bir III bölgeden Türkiye' ye göç etmiş bireylerdir. Kadınların Suriye' deki yaşam biçimleri, Türkiye' ye yaptıkları göç sonrasında da devam etmiştir. Bu bağlamda bu çalışmanın hedefleri; toplumsal cinsiyete dayalı rol değişimini, göç etmiş Suriyeli kadınlar özelinde incelemek ve toplumsal cinsiyete dayalı rollerin sebep olduğu olumsuzluklar neticesinde sosyal hizmetlere duyulan ihtiyacın ne şekilde olduğunu analiz etmektir. Araştırma, Geçici Koruma Statüsü' ne sahip 20 Suriyeli kadının katılımıyla gerçekleşmiştir. Çalışma evreni ise İzmir ilinde ikamet eden ve Konak Sosyal Hizmet Merkezi'nden hizmet almış ya da almakta olan kadınları kapsar. Araştırmanın modeli nitel yöntemdir. Veriler nitel araştırma içerik analizi tekniği ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgularda, Geçici Koruma Statüsü' ne sahip Suriyeli kadınların kültürel olarak benimsemiş oldukları toplumsal cinsiyet rollerinin göç sonrasında değişime uğradığı, bu değişimlerin neticesinde de aile içerisinde parçalanmalar yaşandığı, eşler arası çatışmaların ortaya çıktığı, bunların sonucunda da kadınların -kültürel olarak çocuk bakma sorumluluğu olduğu için- sosyal hizmetlere başvurduğu görülmüştür. Ayrıca Suriyeli kadınların sosyal hizmet gereksinimlerinin yüksek olduğu; kadınlara sosyoekonomik destek, danışmanlık ve eğitim gibi alanlarda hizmet sunulduğu görülmektedir. Bu bağlamda sosyal hizmet merkezlerindeki sosyal hizmet uzmanlarının, kadınların güçlendirilmesi, sosyal işlevselliklerinin geri kazandırılması noktasında etkin rol oynadıkları anlaşılmış ve eksik olduğu düşünülen kısımlar için öneriler getirilmiştir. Sonuç olarak, yapılan bu araştırmadan sosyal hizmet alanı için önemli bulgular elde edilmiştir.

Geçici hukuki korumalarGöçlerGöçmenler+5
Fatma Nur Dural
Uşak University · Institute of Graduate Studies
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne bağlı kuruluşlarda çalışan personelin toplumsal cinsiyet algısının incelenmesi (Uşak ili örneği)

Bu çalışmanın amacı alanda eşitlikçi hizmet sunma sorumluluğu olan sosyal hizmet kurumları personellerinin toplumsal cinsiyet algılarının belirlenmesi ve alana ilişkin görüş ve önerilerin ortaya konmasıdır. Bu araştırmanın önemi, toplumsal cinsiyetin sebep olduğu eşitsizliklerin bazılarından etkilenmiş olan müracaatçılara bu sorunları aşma konusunda hizmet vermekte olan profesyonellerin, sorunun kaynağına ilişkin algılarının ne düzeyde olduğunu ortaya koyacak olmasıdır. Çalışmada verileri toplamak için sosyo-demografik bilgileri içeren form ve 25 maddelik Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği (TAÖ) anket formundan yararlanılmıştır. Örneklem Uşak Aile ve Sosyal Hizmet İl Müdürlüğü ve ona bağlı kuruluşlarda çalışan 321 personelden oluşmuştur. Araştırma sonucunda eğitim, yaş, çalışılan kurum ve cinsiyetin toplumsal cinsiyet algısını anlamlı şekilde belirlediği, meslek elemanı olanlar ile olmayanlar arasında TAÖ sonuçları açısından anlamlı fark olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Araştırma sonuçlarına dayanarak; başta Bakanlık taşra teşkilatlarında olmak üzere toplumsal cinsiyet algısını yükseltecek politikalar izlenmesi ve hizmet içi eğitimler düzenlenmesi ve tutum değiştirici çalışmalara odaklanılmasının verimli olacağı düşünülmüştür.

Ali Erçakır
Uşak University · Institute of Graduate Studies
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Engelli bireylerin haklarına erişiminde sivil toplum kuruluşlarının rolü: Türkiye Sakatlar Derneği örneği

Bu çalışma, makro sosyal hizmet bağlamında engelli bireylerin deneyimledikleri hak ihlallerini açıklamayı ve bu ihlallerin giderilmesinde sivil toplum kuruluşlarının rolünü değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Nitel araştırma metodolojisi çerçevesinde, 2023 yılı Aralık ayı ve 2024 yılı Ocak ayı arasında, Türkiye Sakatlar Derneği İzmir Şubesi'nin yöneticileri, üyeleri ve gönüllüleri ile yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak derinlemesine bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler sonucuna elde edilen veriler, MAXQDA 2020 nitel araştırma programı kullanılarak analiz edilmiş ve çeşitli bulgulara ulaşılmıştır. Bulgulara göre, engellilerin deneyimledikleri problemler sıklıkla erişilebilirlik kavramı, dışlanma ve damgalanma ile ilişkilendirilmiştir. Derneğe üye olma motivasyonlarına bakıldığında, yöneticilerin hak temelli çalışmalar yapma ve engelli bireylere yardımcı olma motivasyonuna sahip oldukları görülürken, engelli üyelerin motivasyonlarını sosyalleşme ihtiyacı ve yardım alma düşüncesi oluşturmuştur. Gönüllü bireylerin motivasyonlarını ise, engellilere yardım etme ve farkındalık kazandırma isteği oluşturmuştur. Araştırma sonucunda dernek faaliyetleri makro sosyal hizmet bağlamında ele alınmıştır. Faaliyetlerin çoğunluğunu sosyokültürel aktiviteler oluşturmakla birlikte makro düzeydeki faaliyetlerin yetersiz olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Engellilerin dernek aracılığı ile elde ettikleri hak kazanımlarının oldukça kısıtlı kaldığı görülmüş ve sivil toplum kuruluşlarının lobicilik ve savunuculuk faaliyetlerinin yanı sıra toplumda engelli farkındalığını arttırmaya yönelik gerçekleştirecekleri çalışmalara duyulan ihtiyaç ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Engellilik, Makro Sosyal Hizmet, Sivil Toplum Kuruluşları

Kübra Fadime Akyüz
Uşak University · Institute of Graduate Studies
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Sağlık tedbiri kapsamındaki çocukların ailelerinin ebeveyn tutumlarının tıbbi sosyal hizmet perspektifinden değerlendirilmesi: Uşak ili örneği

Araştırmada, tıbbi sosyal hizmet perspektifinden, sağlık tedbiri kapsamındaki çocuklara yönelik ebeveyn tutumları, otorite veya hoşgörü boyutunda incelenerek, sağlık tedbiri alan çocukların aile yapısı ve aile içi tutum ve davranışları hakkında bilgi sahibi olmak amaçlanmıştır. Bu kapsamda, uygulayıcısı sosyal çalışmacı olan sağlık tedbiri kararının, esas aldığı birey ve ailenin karşılıklı tutum ve davranışları üzerindeki etkisi ele alınmıştır. Araştırma bulguları çerçevesinde, ailelerin tutum ve davranışlarına uygun çözümlemeler yapılarak öneriler sunulmuştur. Araştırma verilerini toplamak için 26 maddeden oluşan Anne Baba Tutum Ölçeği ve yarı yapılandırılmış görüşme formundan faydalanılmıştır. Araştırmanın evreni, 2023 yılında Uşak Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından takibi yapılan ve sağlık tedbiri kapsamında bulunan çocuklardan oluşmuştur. Evren grubu içerisine kurum bakımı altında kalan çocuklar dâhil edilmemiştir, bunun nedeni ise bu çocukların farklı bir bakım ve izleme sürecinde olmaları ve ebeveyn tutumlarına ilişkin araştırmanın odaklandığı sağlık tedbiri kapsamındaki çocuklarla kıyaslanabilir olmamalarıdır. Aynı zamanda ölçeğin 10 yaşından küçük çocuklara uygulanamaması nedeniyle 10 yaş altı çocuklar araştırma kapsamı dışında bırakılmıştır. Bu kapsamda 86 çocuk ile ölçek uygulaması yapılmış, sağlık tedbiri kararı bulunan 20 çocuğun ebeveyni ile de yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda, ebeveyn tutumları nitel ve nicel bulgular çerçevesinde değerlendirilmiş ve tıbbi sosyal hizmet perspektifinden yorumlanmıştır. Ebeveyn ve çocuklar arasındaki iletişim sorunlarının ve çevresel faktörlerin, çocuklar üzerindeki olumsuz etkilerinin belirgin olduğu görülmüştür. Bu kapsamda, sağlık tedbiri alan çocukların ve ailelerinin düzenli aralıklarla takibinin ve desteklenmeye devam edilmesinin önemli olduğu ortaya çıkmıştır. Ülkemizde konuyla ilgili yapılan araştırmaların az olması nedeniyle, farkındalığı artırmaya yönelik akademik çalışmalara duyulan ihtiyacın önemi vurgulanmıştır.

Asiye Pür
Uşak University · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessTR

6 Şubat 2023 Kahramanmaraş depremi nedeniyle Uşak'a göç eden afetzedelere sunulan kaynak ve hizmetlerin sosyal hizmet perspektifinden değerlendirilmesi

Bu çalışma ile sosyal hizmet disiplin bakış açısıyla 6 Şubat 2023 tarihli Kahramanmaraş depremini ele almak ve bu afet sonrası afetzedelere sağlanan hizmet ve yardımların yeterlilik ve verimliğini değerlendirmek amaçlanmıştır. Afetzedeler bu çalışmada, afetin gerçekleştiği esnada bulundukları yerden çalışmanın yapıldığı ve göçün gerçekleştiği yer olan Uşak iline kadar, kendilerine ulaşan hizmet ve yardımları değerlendirmişlerdir. Gerçekleşen göçlerin öncesi, sırası, sonrası ve niteliği yine sosyal hizmet perspektifinden incelenmiştir. Çalışma; nitel araştırma metodolojisi çerçevesinde, 2024 yılı Mayıs-Haziran aylarında, Uşak ilinde ikamet etmekte olan 24 depremzede birey ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada elde edilen veriler betimsel olarak çözümlenmiş ve yorumlanarak aktarım sağlanmıştır. Çalışmadan elde edilen veriler ile afetzedelere sunulan kaynak ve hizmetler değerlendirilip yetersiz noktalar belirlenmiş başarılı uygulamalar ise tespit edilip geliştirilmesi amacıyla vurgulanmıştır. Yapılan çalışma afet yönetiminde sosyal hizmetin rolünü vurgulamak ve göç etmek durumunda kalan insanların sorunlarını betimlemek ve tüm aşamalarda çözüm noktasında sosyal hizmetin nerede yer aldığına ışık tutmaya çalışmıştır. Elde edilen bulgulara göre; katılımcıların genel olarak afetlere yönelik hazırlıklarının olmadığı, bilinçlendirme programlarına katılmadıkları ve depremden sonra da büyük bir çoğunluğunun önlem veya eğitime ihtiyaç duymadığı anlaşılmıştır. Katılımcıların çoğunluğu deprem sırasındaki temel müdahaleleri eksik ama olumlu olarak değerlendirmiş deprem sonrası süreci yönetim açısından başarısız olarak yorumlamışlardır. Depremzede katılımcıların göç ile geldikleri Uşak ilinde sorun yaşamadan yaşamlarını sürdürdükleri ve bulundukları şehre uyum sağlamada zorlanmadıkları anlaşılmıştır.

AfetlerGöçlerSosyal hizmetler
Süleyman Selvi
Uşak University · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye'de 60 yaş üzeri sığınmacıların gereksinimleri ve yaşlılık deneyimleri

Bu çalışma Türkiye'ye göç etmiş yaşlı sığınmacıların göç süreci ve sonrası deneyimlerini, sorunlarını ve gereksinimlerini; Türkiye'deki refah hizmetlerinin bu kişilerin sorun ve gereksinimlerini karşılayabilme durumunu analiz etmektedir. Araştırma, derinlemesine görüşmelerin yapıldığı betimsel bir analiz çalışmasıdır. Araştırmada veri toplama tekniği olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Bulgular araştırmacının görüşmeler sırasındaki gözlemleri ve konuya ilişkin diğer çalışmaların bulgularıyla birlikte değerlendirilmiştir. Araştırmanın katılımcıları 10 kadın ile 6 erkekten oluşan 60 yaş üzeri farklı köken ülkelerden Türkiye'ye göç etmiş yaşlılardır. Araştırmada sığınmacıların farklı köken ülkelerden seçilmesinin nedeni göç olgusunu farklı ülke kökenli yaşlılar açısından değerlendirerek konuya geniş bir bakış açısı kazandırmaktır. Araştırma bulguları katılımcıların tamamının göç sonrası barınma sorunları ve ekonomik yetersizlik yaşadıklarını, buna bağlı olarak tümünün çocukları ve diğer aile üyelerine bağımlı durumda olduklarını; bazı katılımcıların göç süreci ve sonrasında sağlık sorunlarının ortaya çıktığını, göç sonrasında bütünleşme ve uyum konusunda farklı stratejiler geliştirdiklerini göstermektedir. Türkçe bilme düzeyi fark etmeksizin yaşlı sığınmacıların tamamının dil ile ilgili sorunlarını çocukları, torunları ve diğer yakınları aracılığıyla aşmaya çalıştıkları görülmüştür. Göç deneyiminin travmatikliğine bağlı olarak yaşlıların ileriye dönük plan ve düşünceleri, yaşam doyumları ve değerlendirmeleri değişmektedir. Yaşlı sığınmacıların ileriye dönük plan ve düşünceleri aile üyeleriyle birlikte yaşamak, kök aile üyeleriyle birleşmek ve Türkiye'de kalmak yönündedir. Bulgular değerlendirildiğinde katılımcıların refah hizmetlerine erişim sorunları yaşadıkları ve Türkiye'deki refah hizmetlerinin yaşlı sığınmacıların gereksinimlerinin karşılanması noktasında yetersiz kaldığı görülmüştür.

GöçmenlerSosyal hizmetlerSığınmacı+3
Serhat Kaygusuz
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

STK perspektifinden İzmir'de göçmen ve sığınmacılara yönelik ayrımcılık ve sosyal dışlanma: Sosyal hizmetin temel ilkeleri bağlamında bir değerlendirme

Bu araştırma, İzmir'de göç alanında faaliyet yürüten STK çalışanlarının bakış açısıyla göçmen ve sığınmacılara yönelik ayrımcılık ve sosyal dışlanma olgusunu sosyal hizmet mesleği ve disiplininin temel ilkeleri açısından değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Nitel araştırma yöntemine dayanan bu araştırmada fenomenolojik araştırma yaklaşımı kullanılmıştır. Araştırma, Ağustos ve Ekim 2021 tarihleri arasında İzmir'de yürütülmüştür. Araştırma kapsamında İzmir'de göçmen ve sığınmacılara yönelik doğrudan veya dolaylı olarak faaliyet yürüten 14 STK'dan 21 kişiyle online derinlemesine görüşme yapılmıştır. Araştırma verileri betimsel ve tematik analiz yöntemine göre analiz edilmiş ve yorumlanmıştır.Araştırma bulgularına göre göçmen ve sığınmacılar tarafından Yunanistan üzerinden Avrupa'ya geçiş için kullanılan transit bir şehir olan İzmir'de göç alanında faaliyet yürüten birkaç yerel inisiyatif ve STK bulunurken Suriyeli sığınmacıların gelişi ve sayısının giderek artmasıyla birlikte STK'ların sayısında artış olduğu anlaşılmıştır. Sosyal hizmetin neo-liberal yaklaşımı yansıtan kolektif sorumluluk ilkesine uygun bir şekilde STK'ların devletin boşluğunu dolduran, devletle birbirini tamamlayan, göçmen ve sığınmacılar için hayati öneme sahip olan bir aktör ve yapı olarak görüldüğü ortaya çıkmıştır. Göç alanında faaliyet yürüten STK'ların genel olarak kapsayıcı olmayan ve süreklilik arz etmeyen proje temelli faaliyetler yürüttüğü anlaşılmıştır. Sığınma hakkına yapılan vurguya ve hak temelli STK söylemine rağmen sosyal hizmetin farklılıklara saygı, insan hakları ve sosyal adalet ilkelerine aykırı bir şekilde göçmen ve sığınmacıların tehdit, sorun, mağdur, muhtaç vb. olarak olumsuz bir şekilde kategorize edildiği ve konumlandırıldığı dikkat çekmiştir. Bununla birlikte sosyal hizmetin farklılıklara saygı, insan hakları ve sosyal adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak bir şekilde İzmir'de yaşayan göçmen ve sığınmacıların kayıtsızlık, dil bariyeri, ekonomik yoksunluk, ayrımcılık ve sosyal dışlanma gibi nedenlerden dolayı hak ve hizmetlere erişim konusunda çeşitli sorunlar yaşadığı bulgusuna ulaşılmıştır. Ayrıca İzmir'de yerel halkın genel olarak göçmen ve sığınmacılara yönelik mesafeli olduğu, onları istemediği; göçmen ve sığınmacıların çeşitli ayrımcılık ve sosyal dışlanma biçimlerine maruz kaldığı anlaşılmıştır. Göçmen ve sığınmacıların ayrımcılık ve sosyal dışlanma karşısında görünmez olma, kimliğini gizleme, kabullenme/normalleştirme gibi çeşitli olumsuz başetme stratejileri kullandıkları dikkat çekmiştir. Ayrımcılık ve sosyal dışlanmaya maruz kalmalarının göçmen ve sığınmacıların toplumsal yaşama katılımı ve entegrasyonunu olumsuz etkilediği anlaşılmıştır.

AyrımcılıkGöçmenlerMülteciler+5
Olcay Güldalı
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Sosyal hizmet uzmanlarının stres ile baş etme becerileri ve tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişkinin sosyal hizmet kapsamında incelenmesi

Sosyal hizmet mesleği, doğası gereği incinebilir gruplar ile yakından etkileşim içerisinde olunan ve çok boyutlu sosyal sorunların odağında şekillenen bir meslektir. Mesleği icra eden profesyoneller, çeşitli müdahale yöntemleri ve mesleki beceriler ile çalıştıkları grupların sorunlarına çözüm üretmeye çalışmaktadır. Bu doğrultuda sosyal hizmet uzmanının içerisinde bulunduğu çalışma ortamı, müdahale alanındaki sosyal sorunların kronikliği vb. etkenler, stres düzeylerini artırabilmektedir. Literatürde yer alan çalışmalar incelendiğinde, stres ve tükenmişliğin bağlantılı olduğu görülmektedir, bu kapsamda stres ile baş etme becerilerinin de tükenmişlik açısından önem taşıdığı; sosyal hizmet ve sosyal hizmet yönetimi açısından değinilmesi gereken faktörler olduğu düşünülmektedir. Sosyal hizmet uzmanları, incinebilir gruplar ile çalışırken yoğun bir duygusal emek ile sunmaktadır; bu alan içerisinde incinebilirlik açısından risk taşıdıkları, kurum iklimi içerisinde stres ile baş etme becerilerini sıklıkla kullanma gereksinimi duydukları ve zaman zaman tüm bu etkenlere bağlı olarak tükenmişlik yaşadıkları anlaşılmaktadır. Araştırma kapsamında nicel araştırma deseni kullanılmıştır ve İstanbul ilinde çalışan 151 sosyal hizmet uzmanına ulaşılmıştır. Veriler Stresle Baş Etme Tarzları Ölçeği, Maslach Tükenmişlik Ölçeği ve Kişisel Bilgi Formu aracılığıyla online olarak toplanmıştır. İki grup arasındaki farkların analizinde "Bağımsız Örneklem t-Testi", üç veya daha fazla grup arasındaki farklar için "Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA)" testi kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler "Pearson Korelasyon Analizi" ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel analizler Hacettepe Kütüphanesi'nden ulaşılan IBM SPSS Statistics 23.0 programında yapılmıştır. Analizlerde anlamlılık düzeyi 0,05 olarak alınmıştır. Araştırma sonucunda karşılaşılan önemli bulgular arasında; sosyal hizmet uzmanlarının stresle baş etme tarzları ve tükenmişlik düzeylerinin ölçek alt boyutları açısından gelir durumları, yöneticilik görevi üstlenmeleri vb. gibi faktörler açısından farklılık gösterdiği yönündedir.

Sosyal hizmet uzmanlarıSosyal hizmetlerStres+4
Gizem Altın
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Çocukluk çağı cinsel istismarına maruz bırakılan genç kadınlar: kurum bakımı ve sonrası yaşam deneyimlerinin feminist bakış açısıyla değerlendirilmesi

Bu tezde çocukluk dönemlerinde cinsel istismara maruz kalmış genç kadınların kurum bakımı sürecinde aldıkları sosyal hizmetlere ve kurum bakımından çıktıktan sonra yaşadıklarına ilişkin yaşam deneyimleri incelenmiştir. Araştırma, genç kadınların çocukluk dönemleri, cinsel istismarın tespit edilmesi, tespitten sonra yaşananlar, kurum bakımı süreci ve verilen hizmetler, kurum bakımı sonrasında yaşananlar ve karşılaşılan sorunlar olmak üzere tüm dönemleri kapsayan bütüncül bir bakış açısına sahip olması ve kadınların yaşam deneyimlerine dayanması açısından önem arz etmektedir. Araştırmanın temel sorusunu "Çocukluğunda cinsel istismar mağduru olan genç kadınların deneyimlerine göre sosyal hizmet uygulamalarının sağaltıcı etkileri nasıldır?" oluşturmaktadır. Bu soruya bağlı alt sorularla araştırmanın bütüncül yaklaşımı sürdürülmüştür. Araştırma verilerine ulaşmak üzere nitel araştırma deseninde yaşam öyküsü yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada cinsel istismara maruz kaldıktan sonra kuruma yerleştirilen ve kurum bakım süreci sona eren on iki genç kadın ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Analiz sonucunda dört ana temaya ulaşılmıştır. Çocukluk Dönemi teması altında aile dinamikleri, aile üyelerinin özellikleri, Cinsel istismarın tespiti temasında kolluk kuvvetleri, öğretmenlerle temas, ikincil örselenme, ilk adım merkezlerinin rolü ve ailenin tutumuna ilişkin bulgular yer almaktadır. Çocuğun cinsel istismarına ilişkin kurum bakımı süreci ve hizmetlerin etkililiği temasında kurum bakım sürecinde verilen kuruma kabul, eğitim, sağlık, psikososyal destek, yasal destek, beslenme, kontrol güvenlik, kurumdan çıkış gibi kurum bakımında verilen hizmetlere ve bu hizmetlerin etkililiğine ilişkin katılımcıların değerlendirmelerine ilişkin bulgular, son tema olan Kurum bakımı sonrası yaşam deneyimleri temasında ise genç kadınların karşılaştıkları, barınma sorunları, ekonomik sorunlar, sosyal sorunlar, baş etme süreçleri, sosyal destek mekanizmalarının etkililiği, evlilik, annelik deneyimlerine ilişkin bulgular yer almaktadır. Son olarak cinsel istismarın tespiti, kurum bakımı süreci ve sonrası süreçlerde aktif rol alan farklı sektörlere ve sosyal hizmetlere ilişkin önerilere yer verilerek tez tamamlanmıştır. Tezin cinsel istismar mağduru çocuklara yönelik sosyal hizmetlerin geliştirilmesi açısından önemli katkıları olacağı düşünülmektedir.

Cinsel istismarCinsel şiddetFeminist kuram+7
Betül Çolak
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Kadına karşı şiddet uygulayan erkeklere yönelik sosyal hizmet uygulamalarının değerlendirilmesi: Bir model önerisi

Kadına yönelik şiddetle mücadelenin en kritik unsurlarından birisi kadına yönelik şiddet uygulayan erkekler ile profesyonel çalışmadır. Bu araştırma, böyle bir çabanın ürünü olarak 2014 yılında Ankara'da ortaya çıkmış olan Öfke Kontrolü Eğitimi'ni bir analiz birimi olarak seçip, Türkiye'nin kadına yönelik şiddetle mücadele politikalarını eleştirel bir biçimde gözden geçirmektedir. Bu çerçevede araştırmanın amacı adı geçen eğitimi ve Türkiye'deki politikaları, eğitime katılan erkekler, eğitimi veren profesyoneller ve eğitimde tutulan vaka kayıtları üzerinden bütünlüklü olarak analiz etmektir. Araştırma nitel metodolojiye dayalıdır. Bu kapsamda eğitime katılan 30 erkek ve 8 profesyonel ile derinlemesine görüşme gerçekleştirilmiştir. Ayrıca eğitimde kayıt altına alınan 255 vaka dosyasının ikincil analizi yapılmıştır. Veri oluşturma süreci sonunda 4 tema ortaya çıkmıştır. Bunlar; "Olay"ın Anlattıkları: Kontrol mü Çatışma mı?, Kontrol ve Çatışma Dinamiklerinin Buluştuğu Yer, Erkek(lik)ler Alemi, Bir Sosyal Hizmet Müdahalesi: Öfke Kontrolü Eğitimi'dir. Bu çalışmada erkeklik ile şiddet arasında döngüsel nedensel bir ilişki olduğu gösterilmiştir. Ayrıca erkeklerin Çatışma ve Kontrol Dinamikleri olmak üzere iki farklı yönelime sahip olduğunu ortaya konulmuştur. Bu araştırmaya göre kadına yönelik toplumsal cinsiyet temelli şiddet bir süreçtir. Erkekler bu sürecin farklı aşamalarında yer almaktadır. Erkeklerin bu farklılıklarının Öfke Kontrolü Eğitimi'ni değerlendirme biçimlerini de etkilediği bulunmuştur. Ayrıca erkeklerin, mahkeme yaptırımı aracılığı ile eğitime katılmayı "dişil" bir pozisyona düşmek olarak nitelendirdikleri ortaya çıkmıştır. Bu araştırma her iki grubun da ikili karşıtlıklardan türeyen hegemonik erkeklikleri söylemsel olarak yeniden ürettiğini göstermiştir. Ayrıca bu araştırma erkekler ile çalışma pratiklerinin tarihsel gelişimini üç evreye ayırmıştır: doğuş, standartlaşma ve eleştiri ve gelişim. Türkiye'de erkekler ile çalışma pratiklerin doğuş ve standartlaşma evresinin karakteristiklerini yansıttığı ve şiddete dair çoklu nedenselliği ve hegemonik erkeklikleri hesaba katan eleştiri ve gelişim evresinin Türkiye açısından henüz söz konusu olmadığı ortaya çıkmıştır. Bu araştırmada erkeklerin farklılıklarını (tipolojiler) ve ortaklıklarını (hegemonya) hesaba katan bir model önerisi geliştirilmiştir. Bu model Çatışma ve Kontrol Dinamikleri baskın olan erkeklerde ayrı ayrı kullanılacak iki modül içermektedir.

ErkeklerEğitimEğitim modelleri+4
Engin Fırat
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
DoctorateOpen AccessEN

Syrian married refugee women experience with intimate partner violence and their strategies dealing with it

This thesis examines Syrian refugee women's experiences with intimate partner violence (IPV) and their strategies dealing with intimate partner violence. Intimate partner violence is the most common form of violence against women in the world. It incurs social and economic costs and increases the risk of miscarriage and death in women. To investigate Syrian refugee women's experience with intimate partner violence, this thesis relies on qualitative research methods, such as in-depth semi-structured interviews with 20 Syrian refugee married women in Ankara, and adopts a feminist approach in the process of data collection. The data were analyzed using the MAXQDA program. The thesis focuses on the experience of Syrian refugee women with intimate partner violence and their strategies to deal with it during 3 periods: the pre-war period, wartime and internal displacement, and the asylum period in Turkey. The findings show that the Syrian patriarchal traditions and customs are the driving force behind the intimate partner violence against Syrian refugee women. The results show that women experienced different forms of intimate partner violence during the three periods: before the war, during wartime and internal displacement, and the asylum in Turkey time. Also, the findings indicate that Syrian refugee women use a variety of strategies to deal with the violence by their husbands. These strategies can be grouped into women's resources strategies (placating strategy, safety planning strategies, resistance strategies, Strategies to control negative feelings associated with violence) and external resource strategies (formal and informal resources). The findings indicate that the placating strategies are the most used among Syrian refugee women while the formal strategies, such as health care, women's social and psychological help centers, courts, and police were the least used. Keywords: Intimate Partner Violence, Syrian Women, Refugees, Dealing strategies with IPV, Patriarchal, Gender.

Mawahıb Khalıl M. Hassan
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Türkiye'de sosyal hizmet perspektifinden sokağın bir çalışma alanı olarak yeniden yorumu: İstanbul örneğinde bir saha araştırması

Bu tez, Türkiye'de sokağı sosyal hizmet mesleğinin bir alanı olarak ele almayı ve sokağa ilişkin kapsamlı bir kavrayış geliştirmeyi hedeflemektedir. Türkiye'deki sosyal hizmet sistemin kurum temelli yapısı, bu geniş ağ içerisinde sokağı marjinal bir alan kılmaktadır. Bu çalışma, sosyal hizmetin sunduğu teorik zemin üzerinden sokakla ilişkili dinamikleri kapsamlı biçimde ele alarak sokağı bir çalışma sahası olarak değerlendirmektedir. Nitel araştırma desenine göre yürütülen araştırmada sokak yaşamını deneyimleyen yirmi bir (21) kişi ve gönüllü sokak çalışması yürüten dokuz (9) kişi olmak üzere otuz (30) katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Saha araştırması, İstanbul'un Fatih, Beyoğlu, Eyüp, Beşiktaş ve Kadıköy ilçelerinde yürütülmüştür. Ulaşılan veriler MAXQDA 2022 nitel veri analiz programı aracılığı ile analiz edilmiş ve dört (4) ana tema ve yirmi iki (22) alt tema altında okuyucuya sunulmuştur. Ulaşılan verilerde sokaktaki bireylerle ilişkili olarak sokak yaşamına geçişte etkili olan deneyimler, sokak yaşamında bir günün pratiği, sokağın zorlayıcı ve geliştirici yönleri, sokağın yaşamının psikolojisi ve sokak ortamındaki ilişkiler betimlenmiştir. Bu dinamikler çerçevesinde sokaktaki bireylerin psikososyal desteğin önemli bir ihtiyaç olduğu, kurumsal hizmet modellerine erişmekte zorlandıkları ve mevcut yasal düzenlemelerle korunamadıkları belirlenmiştir. Sokağa yönelik çalışma yapan bireyler açısından ise sokakta çalışma yapmanın motivasyonları ve ilkeleri belirlenirken sokağa özgü bir iletişim ve yaklaşım dilinin geliştirilmesi gerektiği belirlenmiştir. Sokak çalışmacılarının kişisel özelliklerinin çalışmalardaki önemli bir belirleyici olduğu görülürken sokağa yönelik çalışma yapmak için profesyonel bir hazırlık gerektiği belirlenmiştir. Dolayısıyla sosyal hizmet perspektifinden sokağın özgün dinamikler içerdiği ve çalışma sahası olarak detaylı bir kavrayışı içerdiği görülmüştür. Bu anlamda sokak çalışmalarının sosyal hizmet sistemiyle entegre biçimde yürütülmesi ve bu konuda sosyal çalışmacıların öncülük edeceği bir sokak çalışması modelinin yaygınlaşarak sokaktaki riskli gruplara erişimin arttırılması önerilmektedir.

Hakan Karaman
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Kendilik bütünlüğü ölçeği yapı geçerliliği ve ilişkisel bir modelle analiz: Engellilerde sosyal dışlanmanın kendilik bütünlüğü üzerindeki etkisinde psikolojik sağlamlık ve aile aidiyetinin aracılık rolü

Amaç: Araştırmanın amacı Kendilik Bütünlüğü Ölçeğinin psikometrik özelliklerini bir Türk örnekleminde test etmek ve engellilerde sosyal dışlanmanın kendilik bütünlüğü üzerindeki etkisinde psikolojik sağlamlık ve aile aidiyetinin aracılık rolünü incelemektir. Yöntem: Araştırmada nicel yöntem ve teknikler kullanılmıştır. Veri analizleri için SPSS 25.0 paket programı, AMOS ve LİSREL programları kullanılmıştır. Araştırma gereçlerini; demografik bilgi formu, Kendilik Bütünlüğü Ölçeği (KBÖ), Engellilerde Sosyal Dışlanma Ölçeği (ESDÖ), Aile Aidiyeti Ölçeği (AAÖ), Psikolojik Sağlamlık Ölçeği (PSÖ) oluşturmaktadır. Araştırma iki aşamada gerçekleştirilmiştir. İlk aşamada KBÖ'nin yapı geçerliliği için yapılan açımlayıcı faktör analizi (AFA) örneklemi 256, doğrulayıcı faktör analizi (DFA) örneklemi 428 üniversite öğrencisinden oluşmaktadır. Araştırmanın ikinci aşaması için seçilen örneklem 404 engelli bireyden oluşmaktadır. Araştırma verileri kullanılarak fark analizi, korelasyon ve aracılık analizi yapılmıştır. Aracılık analizinde Baron ve Kenny tekniği kullanıldığı için araştırma hipotezlerini test etmek amacıyla 3 farklı model oluşturularak araştırma hipotezleri test edilmiştir. Bulgular: AFA sonucunda 14 maddelik ve 3 faktörlü bir model ortaya çıkmıştır. DFA'da ise 3 faktörlü modelin kabul edilebilir uyum değerlerine sahip olduğu doğrulanmıştır. Fark analizi bulgularına göre; engellilerin cinsiyeti, engel türü, ailede başka engellilerin varlığı ve çocuk sayısı ile kullanılan ölçekler arasında anlamlı bir ilişki görülmemiştir. Bununla birlikte engelli bireylerin medeni durumu, mesleği, eğitim durumu, engel derecesi ve yaşları ile kullanılan ölçeklerin bazılarıyla ilişki anlamlı çıkmıştır. Yapılan korelasyon analizlerinde ise ESDÖ ile AAÖ, KBÖ ve PSÖ arasındaki ilişki anlamlı, negatif ve orta düzey çıkarken; AAÖ ile KBÖ ve PSÖ arasındaki ilişki anlamlı, yüksek düzey ve pozitif olarak bulunmuştur. KBÖ ve PSÖ arasındaki ilişki ise anlamlı, yüksek düzey ve pozitiftir. Araştırma modellerine ait uyum iyiliği indekslerinin ise kabul edilebilir uyuma sahip olduğu görülmüştür. Sonuç: Sonuç olarak; 3 farklı modelde test edilen hipotezler doğrulanmıştır. Buna göre engellilerde sosyal dışlanma düzeyinin kendilik bütünlüğü üzerindeki etkisinde psikolojik sağlamlık ve aile aidiyetinin kısmi aracılık rolünün olduğu görülmüştür.

Merve Ercan
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Engelli bireylerin erişilebilirlik mücadelelerine yönelik deneyimleri: Nitel bir değerlendirme

Bu çalışmada, engelli bireylerin erişilebilirlik mücadelesine yönelik deneyimlerini derinlemesine anlamak amaçlanmıştır. Ayrıca, engelli bireylerin engelliliğe ilişkin bakış açıları, erişilebilirliğe ilişkin genel görüşleri ve Türkiye'de erişilebilirliğin yasal ve pratik durumu hakkındaki düşünceleri de keşfedilmek istenmiştir. Ele alınan olgu veya olayı çok boyutlu bir şekilde incelemeye olanak tanıması nedeniyle araştırmada nitel yöntem kullanılmış ve fenomenolojik yaklaşım benimsenmiştir. Türkiye'de bir sivil toplum kuruluşu çatısı altında, online bir platformda veya bireysel olarak erişilebilirlik mücadelesi yürüten engelli bireyler araştırmanın evrenini oluşturmuştur. 22'si görme engelli ve 1'i ortopedik engelli olmak üzere 23 engelli birey ise araştırma örneklemi olarak seçilmiştir. Katılımcılara kartopu örnekleme ve amaçlı örnekleme teknikleri kullanılarak ulaşılmıştır. Araştırma verileri, katılımcıların talepleri doğrultusunda çevrimiçi ortamda yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Araştırmacının ilgili alan yazın ışığında hazırladığı yarı yapılandırılmış görüşme formu ve sosyo demografik bilgi formu veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilmiş ve ana ve alt temalar halinde sunulmuştur. Araştırma sonucunda, engelli bireylerin engelliliği sosyal bir olgu olarak gördükleri ve uygun erişilebilirlik düzenlemeleri mevcut olduğunda engelliliğin hayatı zorlaştıran bir durum 11 olmaktan çıkacağını düşündükleri ortaya çıkmıştır. Engelliliğe ilişkin bakış açılarının şekillenme sürecinde sivil toplum kuruluşlarında tanıştıkları kişilerin, görme engelliler okullarında aldıkları eğitimlerin ve ailelerinin tutumlarının belirleyici olduğu da tespit edilmiştir. Engelli bireylerin, erişilebilirliği özgürlük ve bağımsızlık ile ilişkilendirdikleri, erişilebilirliğe yönelik toplumsal farkındalık düzeyini yeterli bulmadıkları ve Türkiye'de erişilebilirlik koşullarının iyileştirilmesi gerektiğini düşündükleri de araştırma bulguları arasında yer almıştır. Ayrıca, erişilebilirlik konusunda mücadele ederken karşılaştıkları en önemli zorlukların kaynak sınırlılığı ve engelliliği istismar eden derneklerin faaliyetleri olduğu anlaşılmıştır. Bu bulgular, Türkiye'deki erişilebilirlik koşullarının iyileştirilmesi ve engelli bireylerin haklarının güvence altına alınması için kamu kurumlarının ve ilgili tarafların daha fazla çaba sarf etmesi gerektiğini göstermektedir.

Merve Demirdöven
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Geçici koruma statüsündeki engelli ve yaşlı Suriyelilerin sosyal hizmetlere erişimi üzerine etnografik bir inceleme: Tekirdağ örneği

Anadolu coğrafyası konumu gereği eski çağlardan itibaren çeşitli göç hareketlerine tanıklık etmiştir. Küreselleşmenin etkisi sonucu değişen göç hareketleri ile Türkiye hedef ülke haline gelmeye başlamış ve göç yönetimi ile ilgili politikaların revize edilmesine ihtiyaç duyulmuştur. Suriye'de 2011 yılında meydana gelen siyasi istikrarsızlıklar ve çatışmalar nedeniyle yaşanan yoğun kitlesel göçler ile sınır kapılarından giriş yapan Suriyeliler, açık kapı politikası ile ülkemize kabul edilerek geçici koruma kapsamına alınmıştır. Göçmenlerin, göç sürecinde ve sonrasında yaşadıkları çeşitli sorunlar, özel ihtiyaç sahibi olmaları halinde savunmasızlık durumlarını artırmaktadır. Bu çalışmada, Suriye'den zorunlu göç hareketi ile ülkemize kabulü yapılan, konumları nedeniyle özel ihtiyaç sahibi olan engelli ve yaşlı Suriyeli göçmenlerin statü durumu, göç süreci ve sonrasında yaşadıkları sorunlar, sosyal hizmet uygulamalarına erişim durumları nitel araştırma yöntemi ile derinlemesine görüşmeler yapılarak değerlendirilmiştir. Çalışmada, Tekirdağ ilinde yaşayan geçici koruma kapsamındaki 18 yaş üstü 10 engelli Suriyeli birey ve geçici koruma kapsamındaki 60 yaş üstü 9 Suriyeli birey ile yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş ve gözlem tekniğinden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler sosyo-demografik özellikler, zorunlu göç deneyimi, istihdam ve ekonomik sorunlar, barınma, aile içi ilişkiler, gündelik yaşam, sağlık, dil sorunu, sosyal ağlar, toplumsal hayata katılım, sosyal hizmetlere erişim, sosyo-kültürel uyum ve geri dönüş düşüncesi temaları ekseninde etnografik yaklaşımla analiz edilmiştir. Göç süreci ve sonrasında meydana gelen değişim ve çeşitli sorunlar karşısında savunmasız bir grubu temsil eden engelli ve yaşlı göçmenlerin kesişimsel dezavantajlılık yaşamaları ve literatürde konuya ilişkin yeterli çalışmanın bulunmaması nedeniyle bu kapsamda elde edilen bulguların, göçte engelli ve yaşlı olma boyutunu sosyal hizmet uygulamaları açısından ele alarak literatüre katkı sağlaması amaçlanmaktadır. Çalışmada, dil sorununa bağlı olarak tercüman yardımıyla ve Türkçe bilen yakınlarının yardımı ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Engel ve yaş durumuna bağlı olarak örneklem grubunun oluşturulması çalışmanın sınırlılığını oluşturmaktadır.

Düzensiz göçKanunlar 6458 sayılıSuriyeliler+2
Ezgi Yalkut
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Çevresel krizin bireyler üzerindeki etkilerinin ekolojik sosyal hizmet perspektifinden incelenmesi

Bu karma yöntem araştırmasının amacı, ekolojik sosyal hizmet bağlamında, yetişkinlerin psikolojik sağlamlık, eko-anksiyete ve afet hazırbulunuşluk düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi ve sel/taşkına maruz kalanların deneyimlerinin keşfedilmesidir. Karma yöntemler araştırması kapsamında yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Çalışmanın verileri (nicel+nitel) eş zamanlı olarak toplanmış olup nicel boyutta Edirne ilinde yaşayan yetişkin bireyler içerisinden 408 kişiden veri toplanmış; nitel boyutta ise nicel araştırmaya katılanlardan daha önce sel veya taşkına maruz kalan 41 kişi ile görüşme yapılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda "Demografik Bilgi Formu", "Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği", "Eko-Anksiyete Ölçeği" ve "Afet Hazırbulunuşluk Ölçeği"; nitel boyutunda ise "Görüşme Formu" kullanılarak veri toplanmıştır. Edinilen nicel veriler SPSS 25.0 ve AMOS 23.0; nitel veriler ise MAXQDA 2024 isimli bilgisayar programları kullanılarak ayrı ayrı analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, psikolojik sağlamlık ile eko-anksiyete arasında anlamlı ve negatif yönlü, afet hazırbulunuşluk ile arasında ise anlamlı ve pozitif yönlü bir ilişki bulunmuştur. Ancak eko-anksiyete ile afet hazırbulunuşluk arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Katılımcıların psikolojik sağlamlık düzeyleri orta seviyede, eko-anksiyete ve afet hazırbulunuşluk düzeyleri ise ortalama değerin altında bulunmuştur. Sel ve taşkınlar ile iklim değişikliği arasındaki ilişkiye değinen katılımcıların bu konuda gelecek açısından endişe ve korku yaşadıklarını belirttikleri görülmüştür. Psikolojik sağlamlığın geliştirilmesinin eko-anksiyete ve afet hazırbulunuşluk üzerindeki olumlu etkileri düşünüldüğünde, afete hazırlık aşamasında birey ve toplumun direnç geliştirmesi açısından psikososyal destek çalışmalarının arttırılması önem arz etmektedir. Çalışmada edinilen bulgular ışığında, ekolojik sosyal hizmet uygulamalarının çevresel sorunlara karşı bireysel ve toplumsal direnç geliştirmeye katkı sunabileceği ve sürdürülebilir toplumsal hayatı destekleyebileceği görülmüştür. Bu doğrultuda koruyucu ve önleyici sosyal hizmet uygulamalarının benimsenmesi önerilmektedir.

Kıvanç Uzun
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Logoterapi ve maneviyat perspektifinde ebeveyn kaybı yaşamış gençlerde hayatın anlamı ve amacı: Fenomenolojik bir çalışma

Bu araştırmada, ebeveyn kaybı deneyimleyen gençlerin hayat anlamını ve amacını belirlemede maneviyatın nasıl bir anlama sahip olduğunun anlaşılması amaçlanmaktadır. Fenomenlere yüklenen anlamların anlaşılmasında, derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Logoterapi ve maneviyat odaklı grup çalışması ise anlamların keşfedilmesinde aracı bir yöntem olarak kullanılmıştır. Veriler, amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak 10 kişi ile gerçekleştirilen derinlemesine görüşmeler ve 9 oturum şeklinde planlanan grup çalışmasından elde edilen geri bildirimlerle oluşturulmuştur. Elde edilen veriler, kayıp süreci ile ilişkili fenomenleri tanımlama ve anlamlandırma süreçlerinin nasıl gerçekleştiğini içerdiğinden, betimleyici analiz tercih edilmiştir. Analiz sürecinde ise MAXQDA Release 22.5 programı kullanılmıştır. Gerçekleştirilen analiz sonucunda, derinlemesine görüşmelerin kodlanmasıyla; "Anlam Haritası" metaforunu temsil eden üç (3) ana tema ve on beş (15) alt tema elde edilmiştir. Grup sürecinin kodlanmasıyla da "Anlam Pusulası" metaforunu temsil eden sekiz (8) tema elde edilmiştir. Verilerin yorumlanmasında, yorumlayıcı fenomenolojik analiz (IPA) yaklaşımı araştırma tasarımına dahil edilmiştir. Nihai olarak ebeveyn kaybı deneyimlemiş gençlerin hayat anlamı ve amacını belirlemede, maneviyatın önemli bir anlama sahip olduğu anlaşılmıştır. Katılımcıların grup süreci ile maneviyata, hayata, ölüme ve ebeveyn kaybına yeni anlamlar yükledikleri ve kendi yaşam deneyimlerine ilişkin farklı anlamları keşfettikleri görülmektedir. Bu çalışmanın sosyal hizmet, logoterapi, maneviyat ve ebeveyn kaybını içeren çalışmaların yapılmasına teşvik niteliğinde olduğu düşünülmektedir. Ocak 2025 , 253 sayfa. Anahtar kelimeler: Ebeveyn Kaybı, Logoterapi , Maneviyat, Hayatın Anlamı

Kubilay İbrahim Zalanköy
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Manevi iyi oluşun gençlerde aile aidiyetine ve sosyal medya kullanımlarına etkisi

Bu araştırma, genç bireylerin manevi iyi oluş düzeylerinin, aile aidiyeti ve sosyal medya kullanım davranışlarıyla olan ilişkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada nicel araştırma yöntemi benimsenmiş ve veri toplama aracı olarak sosyodemografik bilgi formu, Spiritüel İyi Oluş Ölçeği, Aile Aidiyeti Ölçeği ve Sosyal Medya Kullanımın Aile İçi İletişime Etkisi Ölçeği olmak üzere toplamda üç ölçek kullanılmıştır. Çalışmada betimsel-ilişkisel tarama modeli kullanılarak manevi iyi oluş, aile aidiyeti ve sosyal medya kullanımın aile içi iletişime etkisi analiz edilmiştir. Araştırmanın verileri, Google Forms aracılığıyla çevrim içi ortamda oluşturulan anket formu üzerinden üniversite öğrencilerine ulaştırılarak gönüllülük esasına dayalı biçimde toplanmıştır. Çalışma verileri 2500 üniversite öğrencisinden elde edilmiş; ancak örnekleme kriterlerine uymayan 454 kişi çıkarılarak analizler SPSS 25.0 programı kullanılarak 2046 kişilik örneklem üzerinden yürütülmüştür. Elde edilen bulgular, spiritüel iyi oluş ile aile aidiyeti arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki olduğunu, sosyal medya kullanımının aile içi iletişime etkisinin spiritüel iyi oluş ile negatif yönde anlamlı bir ilişkiye sahip olduğunu ve sosyal medya kullanımının aile içi iletişime etkisinin, spiritüel iyi oluşun aile aidiyeti üzerindeki etkisinde anlamlı ve kısmi bir aracı rol oynadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak bu bulgular, dijital çağda gençlerin manevi ihtiyaçlarının hem ailevi bağların güçlenmesinde hem de dijital etkileşimlerin aile içi dinamiklere etkisinde belirleyici bir unsur olduğunu göstermekte ve bu doğrultuda geliştirilecek sosyal politikalara yön verici nitelik taşımaktadır.

Rabia Rana Sarı
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Kırsal bölgede yaşayan orta yetişkinlerin eko-anksiyetelerinin ve yaşam doyumlarının incelenmesi

Bu çalışma, kırsal bölgede yaşayan orta yetişkin bireylerin eko-anksiyete düzeyleri ile yaşam doyumları arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. İklim değişikliği özellikle doğrudan doğaya bağımlı tarım, hayvancılık, arıcılık ve seracılık gibi üretim faaliyetleriyle uğraşan kırsal nüfus için hem ekonomik hem de psikososyal açıdan ciddi tehditler oluşturmaktadır. Artan sıcaklıklar, düzensiz yağış rejimleri, su kaynaklarının azalması ve üretim süreçlerinde yaşanan kayıplar, kırsal bölgede yaşayan bireylerin gelecek kaygısını arttırmakta, ekonomik güvencesizlik hissini derinleştirmekte ve eko-anksiyete düzeylerini yükseltmektedir. Bu süreçlerin bireylerin yaşam doyumlarını nasıl etkilediği ve hangi başa çıkma mekanizmalarını geliştirdikleri önemli bir araştırma sorusu olarak ele alınmıştır. Araştırma, karma yöntem araştırma deseni ile yürütülmüş olup, nicel ve nitel veri toplama teknikleri birlikte kullanılmıştır. Eko-Anksiyete Ölçeği, İklim Değişikliği Kaygı Ölçeği, Başa Çıkma Tutumlarını Değerlendirme Ölçeği (COPE-R) ve Yaşam Doyumu Ölçeği uygulanmıştır. Nitel boyutta ise yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilerek, bireylerin iklim değişikliğine yönelik algıları, başa çıkma mekanizmaları ve göç eğilimleri derinlemesine analiz edilmiştir. Araştırmanın evrenini, Burdur, Muğla ve Yalova illerinde yaşayan kırsal üreticiler oluşturmaktadır. Burdur, artan kuraklık nedeniyle tarım ve hayvancılığın sürdürülebilirliği açısından risk altındaki bölgelerden biridir. Muğla, orman yangınları ve sıcaklık artışı nedeniyle bal üretimde ciddi kayıplar yaşayan bir arıcılık merkezi olarak çalışmaya dahil edilmiştir. Yalova ise seracılık faaliyetleri açısından iklim değişikliğinden doğrudan etkilenen bölgelerden biri olması nedeniyle örneklemde yer almıştır. Bulgular, kırsal bölgede yaşayan bireylerin eko-anksiyete düzeylerinin yüksek olduğunu, ancak başa çıkma mekanizmalarının bu kaygıyı yönetmede etkili olduğunu göstermektedir. Topluluk dayanışması, üretim süreçlerinde adaptasyon ve sosyal destek mekanizmaları, eko-anksiyeteyle başa çıkmada önemli rol oynamaktadır. Eko-anksiyete ve yaşam doyumu arasında negatif ilişki bulunmuş özellikle ekonomik belirsizlik yaşayan bireylerin yaşam doyumlarını daha düşük olduğu belirlenmiştir. Araştırma, sosyal hizmet perspektifinden kırsal bölgelerde iklim değişikliğine yönelik psikososyal destek ve kırsal kalkınma politikalarının güçlendirilmesi gerekliliğini ortaya koymaktadır.

Deniz Arıcı
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Yetişkinlerde dijital istifçilik davranışı: Yaşam doyumu ve psikolojik iyi oluş ile ilişkisinin incelenmesi

Bu araştırma, dijitalleşen dünyada giderek yaygınlaşan dijital istifçilik davranışının yetişkin bireylerdeki yaşam doyumu ve psikolojik iyi oluş ile olan ilişkisini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Dijital istifçilik, bireylerin dijital ortamda gereksiz ya da işlevsiz verileri aşırı biriktirmesi ve bu verileri silememesi şeklinde tanımlanan, günümüzde bireylerin dijital yaşam kalitesini olumsuz yönde etkileyen önemli bir psikososyal sorundur. Bu çalışmada, bireylerin dijital istifçilik düzeylerinin yaşam doyumu ve psikolojik iyi oluşlarıyla anlamlı bir ilişki gösterip göstermediği analiz edilmiştir. Ayrıca yaş, cinsiyet, medeni durum, eğitim düzeyi, çalışma durumu ve günlük ekran süresi gibi demografik değişkenlerin dijital istifçilik üzerindeki etkileri de değerlendirilmiştir. Araştırmanın örneklemini, çeşitli sosyo-demografik özelliklere sahip 569 yetişkin birey oluşturmuştur. Veriler, Dijital İstifçilik Ölçeği, Psikolojik İyi Oluş Ölçeği ve Yaşam Doyumu Ölçeği kullanılarak toplanmış; elde edilen veriler SPSS programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Yapılan korelasyon ve regresyon analizleri sonucunda, dijital istifçilik ile yaşam doyumu arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Buna göre, yaşam doyumu düzeyi azaldıkça dijital istifçilik davranışlarının arttığı görülmektedir. Öte yandan, dijital istifçilik ile psikolojik iyi oluş arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişkiye rastlanmamıştır. Ayrıca, ekran süresi arttıkça dijital istifçilik düzeyinin yükseldiği; yaş, cinsiyet ve medeni durum gibi değişkenlerin ise bu davranış üzerinde farklı etkiler oluşturduğu saptanmıştır. Bu bulgular, dijital istifçiliğin yalnızca bireysel teknoloji kullanımıyla açıklanamayacağını, aynı zamanda bireyin yaşam memnuniyeti ve ruhsal durumu ile yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Araştırma sonuçları, dijital istifçilik davranışının önlenmesine yönelik sosyal hizmet uygulamaları ve ruh sağlığı politikalarının geliştirilmesine katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Dijital içerik yönetiminin psikolojik temellerinin anlaşılması, dijital refahın sürdürülebilirliği açısından önem arz etmektedir. Mayıs 2025 , 100. sayfa. Anahtar kelimeler: Dijital istifçilik, yaşam doyumu, psikolojik iyi oluş, sosyal hizmet

Tuba Nur Oğuz Özkan
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Suça sürüklenen çocukların algılanan sosyal destek ve sosyal ilgi düzeylerinin karşılaştırılmalı incelenmesi

Suç çağımızın en öne çıkan sosyal sorunlarından birisi olarak varlığını çağdaş dünyada uzun zamandır sürdürürken suç eylemlerinin çocuk tarafından gerçekleştirilmesi konunun önemini farklı bir boyuta taşınmaktadır. Suç davranışlarının biyolojik, psikolojik ve toplumsal gelişimini tamamlamamış olan çocuklarca gerçekleştirilmesi, kriminolojinin alt kollarından olan suça sürüklenen çocuk alanın önem kazanarak ihtisaslaşmasını sağlamış ve çocukları suça iten faktörleri anlamayı ön plana çıkarmıştır. Çalışma çocukları suça iten faktörleri kavrayabilmek adına suça sürüklenen ve sürüklenmeyen çocukların sosyal ilgi ve algılanan sosyal destek açısından kıyaslanmasını amaçlamıştır. Bu amaçla 15-17 yaş aralığındaki 118 suça sürüklenen ve 284 suça sürüklenmemiş çocuk araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırmanın değişkenlerini ölçebilmek adına sosyodemografik veri formu, Ergenler İçin Sosyal İlgi Ölçeği, Sosyal İlişki Unsurları Ölçeğinden yararlanılmıştır. Elde edilen veriler IBM SPSS Statistics 23 paket programında analiz edilmiştir. Test sonuçlarına göre suça sürüklenen çocukların sürüklenmeyen çocuklara göre anlamlı bir şekilde daha düşük sosyal ilgi ve algılanan sosyal destek ortalamalarına sahip oldukları tespit edilmiştir. Ek olarak suça sürüklenmenin cinsiyet, eğitim durumu, akademik başarı, aile tipi, kardeş sayısı, ailenin göç durumu, ailenin ekonomik durumu, ailede suça karışan aile üyesinin bulunma durumu gibi değişkenlerle ilişkili olduğu belirlenmiştir. Bulgular ilgili literatür ışığında tartışılmış ve araştırmacılara ve uygulayıcılara yönelik önerilerde bulunulmuştur.

Yazgan Özdemir
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Farklı kuşaklarda eko-anksiyete ve ekolojik vatandaşlık düzeylerinin yeşil sosyal hizmet bağlamında karşılaştırmalı olarak incelenmesi

Amaç: Bu araştırma, Baby Boomers, X, Y ve Z kuşaklarındaki bireylerin eko-anksiyete ve ekolojik vatandaşlık düzeylerini çeşitli değişkenler bağlamında yeşil sosyal hizmet perspektifiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Bu araştırma nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı bir karma yöntem araştırmasıdır. Araştırmanın nicel deseninin çalışma grubunu Türkiye'nin farklı bölgelerinde yaşayan 1035 katılımcı oluşturmaktadır. Araştırmanın nitel deseninde ise kartopu örnekleme yönteminden yararlanılmış olup nitel desenin örneklemini İstanbul, Antalya'nın Manavgat ilçesi, Kastamonu'nun Bozkurt ilçesi ve Uşak'ın Gedikler Köyünde yaşamını sürdüren 31 katılımcı oluşturmaktadır. Nicel desendeki veriler, demografik bilgi formu, Eko-anksiyete Ölçeği ve Ekolojik Vatandaşlık Ölçeği kullanılarak elde edilmiştir. Nitel desendeki veriler ise araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde, ANOVA ve veri madenciliğinin bir tekniği olan karar ağaçları teknikleri kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Nicel verilen analizinde SPSS 23 ve JMP paket programları, nitel verilerin analizinde ise MAXQDA 24 paket programından faydalanılmıştır. Bulgular ve Sonuç: Yapılan nicel analizler sonucunda, eko-anksiyete ile ekolojik vatandaşlık toplam puanları arasında ortaya yakın zayıf düzeyde ve pozitif yönlü bir korelasyonun olduğu belirlenmiştir. Karar ağaçlarından elde edilen sonuçlara göre ise Baby Boomers kuşağındaki katılımcıların eko-anksiyete düzeyleriyle en çok ilişkili olan bağımsız değişkenlerin çocuk sayısı ve eğitim düzeyi olduğu, X kuşağındaki katılımcıların çocuk sayısı, Y kuşağındaki katılımcıların çevre ile ilgili bir kuruluşa üyelik, Z kuşağındaki katılımcıların ise cinsiyet ve gelir durumu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte Baby Boomers kuşağındaki katılımcıların ekolojik vatandaşlık düzeyleriyle en çok ilişkili olan bağımsız değişkenlerin eğitim düzeyi ve yerleşim yeri olduğu, X kuşağındaki katılımcıların medeni durum ve cinsiyet, Y kuşağındaki katılımcıların çevreyle ilgili bir kuruluşa üyelik ve cinsiyet, Z kuşağındaki katılımcıların ise eğitim düzeyi ve yaşanılan bölge olduğu ortaya koyulmuştur. Nitel analizler sonucunda, çevre sorunlarının tüm kuşaklardaki katılımcılarda en çok kaygı duymaya ve üzgün hissetmeye neden olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte tüm kuşaklardaki katılımcıların ekolojik vatandaşlık davranışları arasında en çok su ve enerji tasarrufu yapma olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Bilgesu Çüm
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Yaşlılarda ekonomik kısıtlılıklar ve sağlıklı yaşlanmaya katılım arasındaki ilişkide sosyal dışlanma ve yaşam doyumunun aracı etkisi

Bu araştırmanın amacı, yaşlı bireylerin karşılaştıkları ekonomik kısıtlılıkların sağlıklı yaşlanmaya katılım üzerindeki etkisini yaşam doyumu ve sosyal dışlanma değişkenlerinin aracılığıyla incelemektir. Çalışma nedensel ilişkisel araştırma modeli temelinde tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemini İstanbul ilinde yaşayan ve kolayda örnekleme tekniğiyle seçilen 60 yaş ve üzeri 514 birey oluşturmaktadır. Veriler Sosyo-Demografik Bilgi Formu, Ekonomik Kısıtlılıklar Ölçeği, Yaşlılarda Sosyal Dışlanma Ölçeği, Yaşam Doyumu Ölçeği ve Sağlıklı Yaşlanmaya Katılım Ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın verileri SPSS 25 ve PROCESS Macro (Model 4) kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma modelinde ekonomik kısıtlılıklar bağımsız değişken (X), sağlıklı yaşlanmaya katılım bağımlı değişken (Y), yaşam doyumu (M1) ve sosyal dışlanma (M2) ise aracı değişkenler olarak yer almıştır. Analiz sonuçlarına göre ekonomik kısıtlılıkların yaşam doyumu ve sosyal dışlanma üzerindeki etkileri incelenmiştir. Ekonomik kısıtlılıkların yaşam doyumu üzerinde anlamlı ve negatif (β=-,123; p<,001). Dolaylı etkilere bakıldığında ekonomik kısıtlılıkların sağlıklı yaşlanmaya katılım üzerindeki etkisinin, yaşam doyumu (β = ,769) ve sosyal dışlanma (β=,368) aracılığıyla azaldığı görülmektedir. Bu bulgular yaşam doyumu ve xiv sosyal dışlanmanın ekonomik kısıtlılıklar ile sağlıklı yaşlanmaya katılım arasındaki ilişkide kısmi aracılık rolü üstlendiklerini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, yaşam doyumu aracılığıyla gerçekleşen dolaylı etkinin, sosyal dışlanma aracılığıyla ortaya çıkan dolaylı etkiden daha güçlü olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Fatma Nur Süzen Keşen
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Annesiz büyümekten anne olmaya: Kurum bakımında büyümüş kadınların annelik deneyimleri

Giriş: Annelik, bireyin erken çocuklukta deneyimlediği ilişkilerinin ve bakım alma süreçlerinin bilinçdışı düzeyde yeniden canlandığı bir psikodinamik alandır. Kurum bakımında yetişmek, erken dönem terk edilmenin sonucu olarak ebeveynlik süreçlerine yansımaktadır. Amaç: Bu araştırmanın amacı, kurum bakımında büyümüş kadınların annelik deneyimlerini kurumsal mekânın ruhsal yansımaları ve kuşaklararası aktarım bağlamında derinlemesine anlamaktır. Yöntem: Çalışmada, psikanalitik kuramdan yararlanılmış ve nitel araştırma metodlarından Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz benimsenmiştir. Katılımcılar amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Katılımcılar dahil edilirken 18 yaşından sonra anne olmuş olması ve çocuklarının 3 ile 12 yaş aralığında olması kriterleri belirlenmiştir. Bu doğrultuda katılmaya gönüllü 21 kadın çalışmaya dahil edilmiştir. Yarı- yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler ve gözlem notlarından elde edilen verilerin analizinde MAXQDA 24 programından yararlanılmıştır. Bulgular: Araştırma bulgularında yedi ana tema ortaya çıkmıştır: (1) Anne Sevgisinin Eksikliğiyle Büyümek: Travmatik Yaşantılar, (2) İçsel Çatışmaların Kuruma ve Bakım Veren İlişkilerine Yansıması, (3) Kadın Kimliğini Kuramadan Anne Olmak: "Bir Yuvam Olsun" Arayışı, (4) Anneliğin İnşasında Anne Temsillerinin Yeniden Yapılanması, (5) Annelik Kimliğinde Psikososyal Zorluklar ve Baş Etme Yolları, (6) Anne-Çocuk İlişkileri: Algılar, Sınırlar ve Kapsayıcı İşlevler, (7) Kurumda Büyümenin Anneliğe Yansıyan Güçlü Yanları. Sonuç: Araştırmada; kurumda büyümüş kadınların annelik deneyimlerinde kuşaklararası aktarımın önemli yer tuttuğu, çoğu katılımcının annelik kimliğinde anneleri ile özdeşim kurmaktan kaçındığı, çocukları ile ilişkilerinde kapsama işlevinde zorluklar yaşasalar da güçlü yan olarak anneliği sevgi üzerinden inşa etmek konusunda samimi özveri geliştirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca kurumun mekân olarak içsel nesne temsili oluşturmada yetersiz kaldığı; kurumun çocukluk çağında kapsayıcı çerçeve sunmadığı ve katılımcıların bu deneyimlerinin annelik deneyimine zorlayıcı unsur olarak yansıdığı görülmüştür. Araştırma sonuçları literatür bulguları ile tartışılmış; uygulamacılar ve araştırmacılar için öneriler sunulmuştur.

AnnelikKurum bakımıKuşaklararası aktarım+1
Burcu Devrim Kahraman
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Üniversite öğrencilerinde algılanan ebeveyn tutumları ve çocukluk çağı olumsuz yaşantıları ile çocuk sahibi olma motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, 18-30 yaş aralığındaki üniversite öğrencilerinde algılanan ebeveyn tutumları ve çocukluk çağı olumsuz yaşantılarının çocuk sahibi olma motivasyonlarıyla ilişkisini ve yordayıcılığını incelemektir. Bununla birlikte, çocuk sahibi olma motivasyonlarının sosyodemografik değişkenler ekseninde nasıl farklılaştığı da araştırılmıştır. Araştırmaya Türkiye genelinde, farklı kademelerde üniversite eğitimine devam eden 344 öğrenci katılmıştır. Nicel araştırma yöntemlerinden faydalanılan bu çalışmada, Sosyodemografik Bilgi Formu, Çocukluk Çağı Olumsuz Yaşantılar Ölçeği, Kısaltılmış Algılanan Ebeveyn Tutumları Çocuk Formu ve Çocuk Sahibi Olma Motivasyonları Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler, SPSS 26.0 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Bağımsız Örneklemler t-Testi, Tek Yönlü ANOVA, Pearson r Korelasyon Testi, Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi, Kruskal Wallis H Testi ve Mann-Whitney U testlerinden faydalanılmıştır. Analizler neticesinde, ÇÇOY ve KAET-Ç, ÇÇOY ve ÇSOMÖ, KAET-Ç ile ÇSOMÖ arasında anlamlı düzeyde ilişkilere ulaşılmıştır. Bununla birlikte, ÇÇOY'un olumsuz ÇSOMÖ'yü düşük ve negatif yönde yordadığı tespit edilmiştir. Olumlu ÇSOMÖ ise ebeveynlerden algılanan duygusal sıcaklık tarafından pozitif ve düşük yönde yordanmıştır. Kategorik değişkenlere ilişkin yapılan analizlerde ise gelir durumu, ebeveynlerin eğitim durumu, devam edilen öğrenim kademesinde anlamlı farklılaşmalara ulaşılmazken cinsiyet ve medeni durumda manidar düzeyde farklılaşmalar elde edilmiştir. Buna göre, kadınların olumsuz ÇSOMÖ'sü erkeklerden daha yüksek; olumlu ÇSOMÖ ise erkeklerden daha düşüktür. Romantik bir ilişki içerisinde olduğunu bildiren katılımcıların olumsuz ÇSOMÖ'sü bekâr ve evlilerden daha yüksektir. Bu araştırmanın analizlerinden elde edilen bulgular, yaşamın erken dönemlerinde aile içerisinde deneyimlenenlerin ve ebeveyn-çocuk arasında kurulan ilişkinin çocukların yetişkin dönem çocuk sahibi olma motivasyonları üzerinde ilişkisel ve yordayıcı düzeyde belirleyiciliğinin olduğuna işaret etmektedir. Bu bulgu, doğurganlık oranlarının nüfusun kendini yenileme eşiğinin altında kaldığı Türkiye açısından önem arz etmektedir. Türkiye'de, bireylerin çocuk sahibi olma motivasyonlarını şekillendiren psikososyal faktörleri inceleyen araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. İlerde yapılacak çalışmalara; farklı değişkenlerin, daha geniş katılımcı gruplarının, farklı toplumsal ve kültürel bağlamların dâhil edilmesi çocuk sahibi olma motivasyonlarının daha bütüncül bir şekilde anlaşılmasına katkı sağlayacaktır.

Esma Melike Gürel
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2025
10
Master'sOpen AccessTR

Siber zorbalık ve mağduriyetinin ruhsal belirtiler ve sosyal destek mekanizmaları açısından incelenmesi

Bilgi ve iletişim teknolojileri aracılığıyla zarar verme amacı güden, kasıtlı ve süreklilik gösteren davranışlar siber zorbalık olarak tanımlanmaktadır. Siber zorbalık, alan yazında çeşitli bireysel, ilişkisel ve çevresel birçok faktör ile açıklanmaya çalışılmıştır. Bu araştırma siber zorbalık ve mağduriyetinin ruhsal belirtiler ile sosyal destek mekanizmaları açısından incelenmesi amacıyla tasarlanmıştır. Çalışmanın örneklemi, 18 ile 35 yaş arasındaki 390 genç yetişkinden oluşmaktadır. Araştırmada Kişisel Bilgi Anketi, Üniversite Öğrencileri için Siber Zorbalık Envanteri, Belirti Tarama Listesi ve Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği kullanılmıştır. Toplanan verilerin analizi SPSS-27 istatistik programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Siber zorbalık ve ruhsal belirtiler incelendiğinde pozitif yönlü ilişkiler tespit edilirken, siber zorbalık ile sosyal destek incelendiğinde anlamlılık bulunamamıştır. Siber mağduriyet ve ruhsal belirtiler incelendiğinde pozitif yönlü anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Siber mağduriyet ve sosyal destek ilişkisinde ise negatif anlamlı ilişkilere rastlanmıştır. Siber zorbalık ve siber mağduriyet bağlamında cinsiyet değişkenine göre anlamlı farklılıklar tespit edilirken; yaş, eğitim durumu, çalışma durumu ve medeni hâl değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Çalışmada siber zorbalık ve siber mağduriyetin yordanmasında birçok faktör ele alınmış ve sonuçlar literatür eşliğinde tartışılmıştır. Araştırmanın sonucunda, farkındalık programlarının geliştirilmesi, siber zorbalığa yönelik multidisipliner yaklaşımların benimsenmesi ve siber zorbalık çalışmalarında kullanılabilecek örneklemlerin değerlendirilmesi gibi konularda uygulayıcılara ve araştırmacılara çeşitli öneriler sunulmuştur.

Gamzenur Kavak
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Engelli bireylerin afetlere hazırlık düzeylerinin sosyal dışlanma ve yaşam doyumu bağlamında değerlendirilmesi: Karma yöntem araştırması

Bu araştırma, Marmara Bölgesi'nde yaşayan engelli bireylerin afetlere hazırlık düzeylerini sosyal dışlanma ve yaşam doyumu bağlamında incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada karma yöntem deseni benimsenmiş olup eşzamanlı üçgenleme ile nicel ve nitel veriler birlikte toplanmış ve sonrasında analiz edilmiştir. Nicel boyutta ilişkisel tarama modeli, nitel boyutta ise fenomenolojik desen kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Marmara Bölgesi'nde yaşayan, zihinsel engeli bulunmayan, %40 ve üzeri engellilik oranına sahip, 18 yaş üstü bireyler oluşturmuştur. Araştırmanın nicel boyutuna kartopu örnekleme yöntemiyle ulaşılan 392 katılımcı dahil olmuştur ve anket yoluyla veri toplanmıştır. Nicel boyutun veri toplama araçları arasında Kişisel Bilgi Formu, Genel Afet Hazırlık İnanç Ölçeği, Engellilerde Sosyal Dışlanma Ölçeği ve Yaşam Doyumu Ölçeği yer almıştır. Nicel veriler SPSS 25 programında analiz edilmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda nicel örneklemden gönüllü olarak seçilen 18 engelli bireyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşme verileri tematik analiz ile çözümlenmiştir ve analiz sürecinde MAXQDA 24 nitel veri analiz programından yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel bulgularına göre engelli bireylerin afet hazırlık inanç düzeyleri orta-üst seviyede, sosyal dışlanma düzeyleri düşük-orta seviyede, yaşam doyumu ise düşük seviyede bulunmuştur. Ölçekler arası ilişkiler incelendiğinde; sosyal dışlanma arttıkça afet hazırlık inancının azaldığı, yaşam doyumu ile afet hazırlık inancının negatif yönlü anlamlı bir ilişki gösterdiği, sosyo-demografik değişkenlerin (cinsiyet, gelir düzeyi, eğitim durumu, engel türü, yaşanılan yer) hem afet hazırlık inancı hem de sosyal dışlanma ve yaşam doyumu üzerinde farklılaşmalara yol açtığı görülmüştür. Nitel bulgular ise engelli bireylerin afet kavramını çoğunlukla korku, çaresizlik ve belirsizlik ile ilişkilendirdiğini ortaya koymuştur. Katılımcılar afet hazırlığında bilgi eksikliği, erişilebilirlik sorunları, ekonomik yoksunluk ve sosyal dışlanma gibi engeller yaşadıklarını belirtmişlerdir. Buna karşın dayanışma, kişisel çaba ve sosyal destek mekanizmalarının afetlerle başa çıkmada önemli olduğu vurgulanmıştır. Elde edilen bulgular engelli bireylerin afetlere hazırlık düzeylerinin fiziksel ve teknik hazırlıkların yanında sosyal dışlanma ve yaşam doyumu gibi psikososyal faktörlerle yakından ilişkili olduğunu göstermektedir. Araştırma engelli bireyler için erişilebilir, kapsayıcı ve hak temelli afet yönetimi politikalarının geliştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Sosyal hizmet bağlamında engelli bireylerin afetlere hazırlık süreçlerine aktif katılımlarının sağlanması, toplumsal bütünleşmelerinin desteklenmesi ve psikososyal hizmetlerin yaygınlaştırılması büyük önem taşımaktadır.

Aydın Olcay Özkan
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Türkiye'deki mülteci erkeklerin Suriye iç savaşında maruz bırakıldıkları şiddetin iyilik hallerine etkisi: Karma desen araştırması

Amaç: Bu çalışma, Suriyeli erkek mültecilerin çatışma ortamlarında maruz bırakıldıkları şiddetin; sosyal problem çözme becerileri, sosyal ilişkileri ve yaşam doyumu üzerinden iyilik hallerine etkisini karma yöntemle incelemeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Bu çalışma, nicel araştırma yöntemi ile nitel araştırma yönteminin birlikte kullanıldığı karma araştırma yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Nicel araştırmanın örneklemini, kartopu örnekleme yöntemi ile ulaşılan 25 - 45 yaş aralığındaki 500 Suriyeli erkek mülteci oluşturmaktadır. Nicel araştırma için, Savaş Travmasına Maruz Kalma Ölçeği, Sosyal İlişkiler Ölçeği, Sosyal Problem Çözme Envanteri-Kısa Form ve Yaşam Doyumu Ölçeği kullanılmıştır. Nicel verilerin analiz sürecinde, doğrulayıcı faktör analizi, fark analizleri, korelasyon analizi ve aracılık analizi tekniklerinden yararlanılmış; değerlendirmeler SPSS 25, SPSS PROCESS makrosu ve AMOS 24 programları aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırmada ise amaçlı örnekleme yöntemi kullanılarak İstanbul, Adana ve Gaziantep'te yaşayan çatışmalarla bağlantılı şiddet maruziyeti bulunan 14 Suriyeli erkek mülteci örneklemi oluşturulmuştur. Nitel araştırma için, araştırmacı tarafından oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Nitel verilerin analizinde görüşmeler kodlanarak analiz edilmiş; değerlendirmeler MAXQDA 24 programı aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Bulgular ve Sonuç: Nicel verilerin bulguları, katılımcıların ortalama yaşam doyumu puanının 2,18 ve çatışmalarla bağlantılı şiddete maruz kalma puanının 1,61 olarak belirlendiğini göstermiştir. Bulgular, şiddete maruz kalmanın yaşam doyumu, aile ve arkadaşlık ilişkilerini negatif ve anlamlı yönde; probleme olumlu yönelimi ise pozitif ve anlamlı yönde etkilediğini tespit etmiştir. Ayrıca, probleme olumlu yönelim ile aile ve arkadaşlık ilişkilerinin yaşam doyumunu pozitif ve anlamlı yönde doğrudan etkilediği görülmüştür. Aracılık analizleri, şiddete maruz kalmanın yaşam doyumu üzerindeki direkt negatif etkisinin, probleme olumlu yönelim aracılık etkisiyle pozitif yönlü baskılayıcı bir aracı rolü gösterdiğini ortaya koymuştur; bu, travmanın aynı zamanda bireyin problem çözme kapasitesini tetikleyerek olumsuz etkiyi baskıladığına işaret etmektedir. Buna ek olarak şiddete maruz kalmanın yaşam doyumu üzerindeki etkisinde aile ve arkadaşlık ilişkilerinin de kısmi aracı rolüne sahip olduğu bulunmuştur. Bu sonuçlar, şiddetin yaşam doyumunu düşürdüğünü, ancak sosyal destek (aile/arkadaş) ve bilişsel dayanıklılık (probleme olumlu yönelim) mekanizmalarının bu olumsuz etkiye karşı koruyucu bir rol oynadığını göstermektedir. Nitel verilerin analizi sonucunda altı (6) tema ve on üç (13) alt tema belirlenmiştir. Bu temalar, Suriyeli erkek mültecilerin savaş öncesi yaşamlarından başlayarak çatışma dönemindeki şiddet maruziyetlerini, göç süreçlerini, şiddet sonrası sosyal ilişkilerini, Türkiye'de karşılaştıkları sosyal sorunları ve baş etme stratejileri ile gelecek kaygı ve planlarını kapsamaktadır. Çalışma; bu temalar altında, katılımcıların savaş sırasında gözaltı, işkence ve yakın kayıpları gibi ağır şiddet deneyimlerine maruz kalmaları ve savaş ortamında birçok zorlukla mücadele etmelerinin yanı sıra, göç yolculuğunda da şiddet maruziyetinin devam ettiğini ortaya koymuştur. Göç sonrası Türkiye'de ise ırkçılık, ayrımcılığa maruz kalma, dil bariyeri, işsizlik, maddi sıkıntılar ve yasal statü belirsizliği gibi yeni zorluklar gündeme gelmiş; katılımcıların karşılaştıkları sorunlarla ilgili farklı başa çıkma stratejileri benimsedikleri tespit edilmiştir. Bu koşullar, sosyal ilişkilerin kırılmasına neden olmuş; birçok kişi, aile ve arkadaş çevresiyle bağlarının zayıfladığını veya yaşadıklarını paylaşamadıklarını belirtmiştir. Elde edilen bulgular, Suriyeli erkek mültecilerin maruz bırakıldıkları şiddetin iyilik hallerini yalnızca geçmiş bir travma olarak değil, aynı zamanda içinde bulundukları sosyal ve ekonomik koşulları da kapsayan çok boyutlu bir süreç olarak etkilediğini göstermektedir. Bu bağlamda, ekolojik sistem kuramı ve dayanıklılık yaklaşımı ışığında sosyal destek ağlarının güçlendirilmesi ve problem çözme becerilerinin artırılması, mültecilerin genel psikososyal uyumlarını geliştirmede kritik bir rol oynayacaktır.

Osman Yanık
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Otizmli çocuğu olan ailelerin dayanıklılığına etki eden faktörlerin incelenmesi

Çocuklarının otizmli olması ailelerin ekonomik, psikolojik, duygusal ve sosyal açıdan zorluk yaşamalarına neden olmakta ve ailelerin yaşadıkları bu zorlukları atlatmalarını kolaylaştıran dayanıklılık kavramı öne çıkmaktadır. Bu araştırmanın problemi; otizmli çocuğu olan ailelerin yaşadıkları sorunlara ilişkin aile dayanıklılık düzeylerinin ve bu dayanıklılık düzeylerine başetme stratejileri, sosyal destek sistemleri ve algılanan stresin ne ölçüde etki ettiğinin sosyal hizmet literatüründe yeteri kadar ele alınmamış olması ve bu sebeple ailelere yardım sunmada yeterli bilgi temelinin eksikliğidir. Bu probleme bağlı araştırmanın temel amacı, ailelerin çocuklarının bakımında yaşadıkları sorunları belirlemek, aile dayanıklılık düzeyine etki eden faktörleri saptamak, ailelerin dayanıklılık düzeylerine başetme stratejileri, sosyal destek sistemleri ve algılanan stres düzeylerinin etkisini ölçmektir. Bu çalışma, nicel desende tarama modellerinden biri olan ilişkisel tarama türünde yapılmıştır. Araştırmanın örneklemini Ankara ve Kırıkkale'de otizm tanısı konmuş çocuğu olan 213 anne ve 87 baba oluşturmaktadır. Araştırmada, Aile Yılmazlık Ölçeği, Başetme Stilleri Ölçeği Kısa Formu (BÇSÖ-KF), Yenilenmiş Anne Baba Sosyal Destek Ölçeği (YASDÖ), Algılanan Stres Ölçeği ve ailelerin sosyodemografik bilgilerini belirlemek amacıyla hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen veriler SPSS 24 paket programına aktarılarak çözümlenmiştir. Verilerin analizinde normal dağılıma bakılmış ve gruplar arası farklılıkların olup olmadığını incelemek için bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi bağımlı ve bağımsız değişkenlerin birbiriyle olan ilişkisinin anlaşılması için pearson momentler çarpımı korelasyonu ve bağımsız değişkenlere dayalı olarak bağımlı değişkenin tahmin edilmesine yönelik çoklu regresyon analizi teknikleri kullanılmıştır. Analizler sonunda otizmli çocuğu olan ailelerin gelir düzeyi, çocuk sayısı, aktif ve pasif başetme yöntemleri ve sosyal destek sistemlerinin aile dayanıklılık düzeyini pozitif olarak etkilediği bulunmuştur. Araştırmanın sonucuna göre, babaların dayanıklılık düzeyi annelere göre daha yüksektir ve anne-babaların en fazla ihtiyaç duyduğu hizmet psikolojik destektir. Bu çalışmanın otizmli çocuğu olan ailelere yönelik dayanıklılıklarını arttıracak hizmetler sunması bakımından yol gösterici olacağı düşünülmektedir. Anahtar Sözcükler: Otizmli çocuk, otizmli çocukların ebeveynleri, aile dayanıklılığı, başetme, sosyal destek, algılanan stres

AileBaşa çıkmaDayanıklılık+6
Kübra Arslan
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

E-spor oyuncularının algıladıkları sosyal destek, aile iklimi ve yetişkin bağlanma stillerinin oyun bağımlılığı üzerine etkisi

Bu araştırma e-Spor oyuncularının algıladıkları sosyal destek düzeyinin, aile iklimlerinin ve yetişkin bağlanma stillerinin oyun bağımlılığı üzerine etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Yeni bir meslek ve eğlence alanı olarak görülen e-Spor olgusunun içinde bulunan gençlerin bu faaliyetleri gerçekleştirirken biyo-psiko-sosyal sağlıklarının korunması ve sürdürülmesi önem taşımaktadır. Bu bağlamda e-Spor oyuncularının problemli oyun oynama davranışlarına yol açacak etkenlerin belirlenmesi ve uygun müdahaleler geliştirilmesi önem taşımaktadır. Nicel araştırma yöntemi ve ilişkisel tarama modeli ile gerçekleştirilen bu araştırmada, Ankara'da bulunan 11 üniversitenin e-Spor topluluklarına üye olan 211 e-Spor oyuncusu Kişisel Bilgi Formu, Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği, Aile İklimi Ölçeği, İlişki Ölçekleri Anketi ve Oyun Bağımlılığı Ölçeği'nden oluşan soru formunu doldurmuştur. Katılımcılardan elde edilen veriler SPSS 17 (Statistical Package for the Social Sciences) yazılımı ile analiz edilmiştir. Verilerin homojen dağılıp dağılmadığı test edilmiş, homojen dağılan verilerde parametrik testler, homojen dağılmayan verilerde non-parametrik testler kullanılmıştır. Oyuncuların neredeyse her gün, yaklaşık 2-4 saat oyun oynadığı, yarısından fazlasının oynadıkları oyun üzerinden gelir elde ettiği ve oyunla ilişkili videoları izlediği görülmüştür. Oyuncuların oyun oynama motivasyonları sırasıyla eğlenmek, vakit geçirmek, bu alanda çalışma/gelir elde etmek, stres atmak/sorunlardan uzaklaşmak, rekabet etmek, oyun oynamayı sevmek, sosyalleşmek, alışkanlık olarak oynamak, başarı hissini deneyimlemekten oluşturmaktadır. Oyuncuların büyük çoğunluğu problemli oyun oynama davranışına sahiptir. Gamer türü oyuncular progamer türü oyunculara göre Oyun Bağımlılığı Ölçeği'nden yüksek puan almışlardır. Daha uzun süre ve sık oyun oynayan, daha uzun süre video izleyen oyunculara daha az sürelerde oyun oynayan ve daha az sürelerde video izleyen oyunculara göre Oyun Bağımlılığı Ölçeği'nden yüksek puan almışlardır. Algıladıkları sosyal desteği düşük olan, olumlu aile iklimi bulunmayan, güvenli bağlanma stiline sahip olmayan oyuncular Oyun Bağımlılığı Ölçeği'nden yüksek puan almışlardır. Oyuncuların oyun bağımlılığını yetişkin bağlanma stillerinin yordadığı ancak aile iklimlerinin ve algıladıkları sosyal desteğin yordayıcı olmadığı bulunmuştur.

Aile iklimiAlgılanan sosyal destekBağlanma stilleri+5
Beyza Yılmaz
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
DoctorateOpen AccessTR

Kadın yoksulluğunun güçlendirme yaklaşımı odağında incelenmesi

Bu araştırma ile en genel anlamıyla yoksul kadınların bazı genel özellikleri, yoksullukla bağlantılı deneyim ve görüşleri ile yoksullukla baş etme ve güç durumlarından yola çıkarak bir model önerisinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış olup, Mart 2019-Mayıs 2019 tarihleri arasında Ankara ili Altındağ, Mamak ve Keçiören İlçe Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarından sosyal yardım alan, araştırmaya katılmayı kabul eden 150 kadın ile araştırmacı tarafından oluşturulan "Görüşme Formu" kullanılarak yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Araştırmaya katılan yoksul kadınlar genç yetişkin dönemde ve ilkokul mezunu, evli, en az bir çocuk sahibi, daha önce çalışmamış ve hâlihazırda çalışmayan, geçimini devletten aldığı yardımlarla sağlayan ve borcu bulunan kadınlardır. Katılımcılar yoksulluğu en çok ihtiyacını karşılayamamak olarak tanımlarken, yoksulluğun nedenini ise işsizlik olarak belirtmişlerdir. Genel olarak kadınların yoksul olma nedenini, çocuklarına bakmak zorunda olmaları nedeniyle çalışamamaları olarak ifade etmişlerdir. Katılımcılar, kadınların yoksulluktan erkeklere göre daha çok etkilendiğini düşünmekle birlikte, bunun nedenini kadınların erkeğe bağımlılığı olarak açıklamaktadırlar. Yoksullukla baş etmek için en çok sosyal yardım kuruluşlarına başvurduklarını, ancak bu kuruluşlardan aldıkları yardımların geçimlerini sağlamaya yetmediğini ifade etmişlerdir. Katılımcılar güçlü yanlarını iyi bir anne ve eş olmak olarak açıklarken, güçsüz yanlarını ise kendilerine güvensizlikleri olarak belirtmişlerdir. Yaşamda en çok bir eve sahip olmayı istemekte ve yoksulluğun çözümüne yönelik devletten sosyal yardım miktarının arttırılmasını talep etmektedirler. Sonuç olarak, kadın yoksulluğu ile ilgili sosyal politikalar geliştirilirken, kurumsal hizmet mekanizmalarının yeniden gözden geçirilerek, yoksul kadınları güçlendirme ix temelindeki koruyucu ve önleyici proje ve programlara yer verilmesi ile yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşlarının da söz konusu politikalar içerisinde yer almasının önemli olduğu düşünülmektedir. Araştırma bulguları kapsamında da yoksul kadınlara sunulan sosyal yardımlara ilişkin kurumsal hizmet mekanizmalarının yeniden yapılandırılmasını temel alan bir model önerisi geliştirilmiştir.

GüçlendirmeKadınlarSosyal hizmetler+2
Melike Yalçın
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00