Tekerlekli sandalye sporcularında ağrı ile üst ekstremite fonksiyonelliği ve solunum parametreleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu tez çalışması, tekerlekli sandalye kullanan sporcularda ağrı ile üst ekstremite fonksiyonelliği ve solunum parametreleri arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla yapıldı. Çalışmada Bağcılar Belediyesi Engelliler Sarayında aktif spor yapan 30 tekerlekli sandalye sporcusu dahil edildi. Çalışma kapsamında, oluşturulan değerlendirme formu ile sporcuların demografik bilgileri alındı. Sporcuların klinik değerlendirmeleri gerçekleştirildi. Ağrı ölçümleri Baseline dolorimetre ile, kavrama kuvveti Camry dijital dinamometre ile, solunum kas kuvveti SONMOL cihazıyla (MIP/MEP ölçümleri), göğüs çevresi standart mezura ile, reaksiyon zamanı Blazepod sistemiyle belirlendi. Spor yaralanma kaygı ölçeği ve Quick-DASH anketleri yüz yüze uygulanarak spor yaralanma kaygısı ve üst ekstremite fonksiyonelliği değerlendirildi. Çalışmamızın sonuçları tekerlekli sandalye sporcularında ortalama MEP değerinin (58.41 ± 26.42 cmH₂O) normal sınırların altında olduğunu, epigastrik (5.42 ± 2.11 cm) ve subkostal (5.26 ± 2.03 cm) göğüs ekspansiyon ölçümlerinin klinik alt düzeylerde kaldığını ortaya koymuştur. QuickDASH skorlarının düşük-orta düzeyde (26.7 ± 15.3) fonksiyonel yetersizliği işaret ettiği, spor yaralanma kaygısının ise hafif-orta seviyede olduğu belirlenmiştir. Ağrı eşiği ile kavrama kuvveti arasında, özellikle sol biceps ile sol el kavrama kuvveti arasında güçlü pozitif korelasyon (r = 0.704, p < 0.001) saptanmıştır. Kavrama kuvveti ile LED kaçırma sayısı arasında negatif ve anlamlı ilişki bulunmuş (ör. sağ el kavrama kuvveti ile LED kaçırma sayısı r = -0.512, p = 0.002), kavrama gücü arttıkça motor tepki süresinin iyileştiği görülmüştür. Ayrıca MIP ve MEP ile kavrama kuvveti arasında (r değerleri 0.45–0.61 aralığında, p < 0.01) pozitif korelasyonlar ve torakal mobilite ile solunum kas gücü arasında güçlü ilişkiler tespit edilmiştir. Sonuç olarak, tekerlekli sandalye sporcularında üst ekstremite ağrısı, fonksiyonel kapasite ve solunum performansı arasında çok boyutlu ve anlamlı ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. Sonuçlarımız, hem rehabilitasyon planlamasında hem de performans optimizasyonunda, multidisipliner bir değerlendirme yaklaşımının gerekliliğini destekleyebilir.