Tekirova ofiyolitlerinde yeralan mafik ve ultramafik kayaçların jeokronolojisi ve petrojenezi

Isparta açısının güneybatı bölümünde yer alan Antalya Kompleksi, Tekirova ve Gödene zonları içerisinde ofiyolitik birimleri kapsamaktadır. Tekirova Zonunda volkanik birimler haricinde tüm ofiyolitik seriye rastlanmakta olup; Gödene Zonunda ise ofiyolitli melanj içerisinde serpantinleşmiş harzburjit, piroksenit, gabro ve bu kayaçları kesen izole diyabaz dayklar, bazik volkanikler ve derin deniz sedimanları bulunmaktadır. Tekirova Zonunda yer alan izole dayklar genellikle grimsi renkte, ince taneli ve kırıklı-çatlaklı bir yapıya sahiptirler. Kalınlıkları genellikle 1-2 m arasında değişmektedir. Gödene Zonunda yer alan izole dayklar ise Tekirova zonunda yer alan izole dayklara göre daha açık renkli olup; kalınlıkları genellikle benzer boyuttadır. Gödene Zonunda bulunan izole daykların, Tekirova Zonuna göre daha altere olduğu gözlenmiştir. Arazi çalışmalarında gözlemlenen alterasyon türleri genellikle serpantinleşme ve rodenjitleşmedir. Tekirova ve Gödene zonlarında yer alan ana kayaçların petrografik özellikleri incelendiğinde serpantinit ve gabro bileşimine, izole daykların ise diyabaz bileşimine sahip olduğu belirlenmiştir. Bu zonlarda bulunan ana kayaçlar ve izole daykların içerdiği mineraller üzerine yapılan mineral kimyası çalışmaları ile plajiyoklazların genellikle labrador, klinopiroksenlerin diyopsit, ortopiroksenlerin enstatit ve amfibollerin ise magnezyo-hornblend bileşiminde olduğu tespit edilmiştir. Tekirova Zonu izole dayklardaki amfiboller içerisinde yer alan titanyum içeriklerine göre kristalleşme sıcaklıkları ortalama 626-750°C'dir. Gödene Zonuna ait gabro (ana kayaç) örneğindeki piroksen (orto ve klinopiroksen) minerallerinde yapılan, 2 (iki) piroksen jeotermobarometresine göre kristalleşme sıcaklığı ortalama 876-941°C ve basıncı ortalama 4.6 kbar olarak hesaplanmıştır. Tekirova Zonunda yer alan izole daykların tüm kayaç jeokimyasal analiz sonuçlarına göre genellikle gabro, ana kayaçların gabro ve gabroikdiyorit bileşimli, Gödene Zonunda yer alan izole dayklar ve ana kayaçların gabro bileşimli olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, bu zonlarda yer alan tüm kayaçlar toleyitik özelliktedir. Tekirova ve Gödene zonlarına ait ana kayaç ve izole daykların, ilksel mantoya göre normalize edilmiş, çoklu iz element diyagramlarında, büyük iyon yarıçaplı litofil elementlerde zenginleşme, yüksek çekim alanlı elementlerde ise hafif tüketilme ve MORB çizgisi ile paralellik göstermektedir. Kondrite göre normalize edilen nadir toprak elementleri diyagramlarında, Tekirova Zonu izole dayklarının hafif nadir toprak elementlerinde tüketilme ve ağır nadir toprak elementlerinde yatay ve yataya yakın bir trend gözlenirken; Gödene Zonunda yer alan izole dayklarının LRE elementlerinde tüketilme ve HRE elementlerinde ise yataya yakın bir dağılım mevcuttur. Ayrıca, tüm bu kayaç örnekleri yay önü bazaltları alanında yer almaktadır. Yapılan petrojenetik incelemeler sonucunda Tekirova ve Gödene zonlarına ait izole daykların tüketilmiş manto kaynağından dalma-batma zonu bileşenleri ile zenginleştiği, yitim ile ilişkili ve yay önü bazaltları alanında yer aldığı ve ada yayı toleyitikleri bileşimli olduğu tespit edilmiştir. Yapılan radyojenik izotop (Stronsiyum, Neodimyum, Kurşun) analizlerine göre, Tekirova ve Gödene zonlarına ait izole daykların ilksel Sr ve Nd elementleri korelasyon diyagramlarında ada yayı volkanikleri alanında yer aldığı ve Pb elementine göre yapılan değerlendirmelere göre Tekirova ve Gödene zonlarına ait tüm kayaçların alt kabukta ve MORB ve EM II bileşim bölgesine yakın olduğu görülmektedir. Ancak, yapılan incelemelerde kıtasal kabuk kaynağı ile ilgili belirleyici bir özellik olmaması nedeniyle bu kayaçların MORB kaynağından türediği ve dalan levhada bulunan sedimanların magmanın manto kaynak bölgesini zenginleştirerek radyojenik kurşunun artmasına sebep olduğu belirtilebilir. Yapılan jeokronolojik analizler ile, titanit U-Pb yaşlandırmasına göre, Tekirova Zonunda yer alan diyabaz dayk örneklerinin kristalleşme yaşı 80.47 ± 4.77 ve 89.40 ± 13.40 My tespit edilmiş, bu verilere göre kayaçların yaşının Geç Kretase olduğu belirlenmiştir. Tüm bu veriler sonucunda Tekirova ve Gödene zonlarında yer alan izole dayklar ve ana kayaçların dalma-batma zonunda slab roll-back ile N-MORB kaynaklı spinel içeren peridotitlerin % 10-20 kısmi ergimesi sonucu türediği, yay ile ilgili ortamda, yay önünde oluştuğu belirtilebilir.