Telekomünikasyon alanında rekabet hukuku açısından hâkim durumun kötüye kullanılması

Serbest piyasa ekonomisinin var oldugu ülkelerde rekabetin gerekliligi tartısılmazdır. Rekabet, tesebbüsleri daha kaliteli ve daha düsük fiyatlarla rakiplerinden daha fazla ürün ve hizmet sunmaya yönelten bir süreçtir. Bu sayede ekonomik verimlilik artar ve kaynakların etkin dagılımı saglanır. Böylece refahın artısı toplum genelinde hissedilir. Türk hukuk sisteminde rekabet hukuku konusunu düzenleyen yasa, RKHK'dır. Rekabet hukukunun esas amacı, rekabet düzenini korumaktır. Bu amaç dogrultusunda iki önemli hedefi mevcuttur. lki, bir veya birkaç büyük isletmenin piyasada hâkim durumu kötüye kullanmalarını engelleyici kurallar koymak, ikincisi de birbirleriyle ya da baskaları ile rekabet etmesi gereken isletmelerin bir araya gelerek, rekabeti kısıtlandıracak anlasmalar yapmalarına ve uygulamalarına engel olmaktır. Konu açısından hâkim durum kavramının üstünde durmak faydalı olacaktır. Serbest piyasa ekonomilerinde bazı tesebbüslerin piyasalarda büyüyerek hâkim duruma gelmeleri mümkündür. Ancak RKHK m. 6'da hâkim durumda bulunmak degil, hâkim durumu kötüye kullanmak hukuka aykırı ve yasak kabul edilmistir. Hâkim durum belirlenirken, dikkat edilmesi gereken bazı ölçütler vardır. Hâkim durumdan bahsedebilmek için öncelikle, bir piyasa tanımlamasının yapılması gereklidir. Daha sonra belirlenen piyasada, sorusturulan isletmenin gerçekten de hâkim durumda olup olmadıgının tespiti yapılmalıdır. Bu nedenle söz konusu tesebbüsün pazar gücü incelenmektedir. Pazar gücü degerlendirilirken, göz önünde bulundurulan kriterlerden en önemlisi pazar payıdır. Bunun yanı sıra, pazar payının zaman içindeki degisimi, piyasanın özellikleri, rakiplerin pazar payları gibi unsurlar da göz önünde bulundurulmaktadır. Bu unsurların incelenmesi sonucunda isletmenin hâkim durumda bulunduguna kanaat getirilirse, hâkim durumun kötüye kullanılıp kullanılmadıgına bakılmaktadır. RKHK m. 6'da tahdidi olmamakla beraber kötüye kullanma halleri sayılmıstır. Bilgi ve teknoloji, telekomünikasyon sektöründe yasanan gelismeler sayesinde her gün hayatımıza yenilikler kazandırmaktadır. Telekomünikasyon sektörü, uzun yıllar boyunca dogal tekel niteligine sahip olmustur. Sektörün liberallesmesi, uzun yıllar devlet tekelinde yürütülen hizmetlerin özel sektörlere devredilerek mümkün oldugu kadar rekabete açılması, yasal giris engellerinin kaldırılmasına baglıdır. vi Sektörün bazı bölümlerinde görülen piyasa aksaklıları, sektörün tamamen rekabete açılması önünde ciddi bir engeldir. Rekabete açılamayan, tekeli elinde bulunan tesebbüslerin rekabete aykırı faaliyetlerinin engellenmesi gerekmektedir. Bu konuda yeterli regülasyonların yapılmaması, sektöre yapılan yatırımları engelleyecektir. Düzenlemenin en temel gerekçelerinden biri, dogal tekel niteligi gösteren piyasalarda ortaya çıkan piyasa aksaklıklarının toplumsal refahı azaltması ve kamu yararını olumsuz yönde etkilemesidir. Ancak bu sektörün regülasyonu sadece teknik düzenlemelerle olmamaktadır. Teknik düzenlemelerin yanında, hukuki düzenlemelerin de saglam bir yapıda olması ülkedeki bilisim sektörünü de saglamlastıracaktır. 2004 yılı basında TTAS'ın ses iletimi ve altyapısındaki yasal tekel hakkının sona ermesi ile birlikte pazarın rekabetçi bir yapıya hemen kavusması elbette mümkün olmamıstır. Bu nedenle ilgili kurumlar olan 4052 sayılı Kanun'la kurulmus olan ve sektörde düzenleme görevini yerine getirmeyi ve sektörün saglıklı islemesini amaç edinen Telekomünikasyon Kurumu ve ekonominin genelinde rekabetin tesis edilmesi için faaliyet gösteren Rekabet Kurumu'na her zamankinden daha çok görev düsmektedir.