Televizyonda izleyici ölçümlerinin ortaya çıkardığı sorunlar

?Televizyonda İzleyici Ölçümlerinin Ortaya Çıkardığı Sorunlar? adlı bu çalışmada, Türkiye'de izleyici ölçümlerinin hangi ekonomi-politik yapıda ortaya çıktığı, izleyici ölçümleriyle televizyon programlarının izlenilirliğinin kim tarafından, kim için, nasıl kontrol edildiği, bu ölçümlerin televizyon kanallarının program yayıncılığı dinamiklerini nasıl etkilediği ve tüm bunlara dayanarak hangi sorunlara yol açtığını belirlemek amaçlanmaktadır. Çalışmada sözü edilen sorulara yanıt aramak için Kanal D, Atv ve Show Tv olmak üzere üç televizyon kanalı ve bu kanalların 2005-2007 dönemi ana-yayın kuşağı program akışları örneklem alınmış, izleyici ölçümlerinin bu kanalların yayın akışları üzerindeki etkileri Türkiye'de izleyici ölçümlerini yürüten AGB Nielsen Media Research (AGB Anadolu)'ün ölçüm raporlarından yararlanılarak belirlenmeye çalışılmıştır. Durum saptaması niteliğindeki bu çalışma, genel tarama modellerinden ?tekil tarama? modelinde yapılmıştır. Çalışmanın kuramsal çerçevesi alanla ilgili literatür taranarak çizilmiş, kanalların 2005-2007 dönemi yayın akışları ise AGB'nin söz konusu döneme ait ölçüm raporları ana-yayın kuşağı kapsamında gün gün taranarak elde edilmiştir.AGB Nielsen Türkiye (AGB Anadolu) tarafından ilk kez 1989 yılında yapılmaya başlanan izleyici ölçümleri, 1980'li yıllarda tüm dünyaya yayılan neo-liberal ekonomi politikalarının etkisiyle, tümüyle reklâm destekli özel yayın kanallarının kurulması temelinde ortaya çıkmıştır. Varlıklarını sürdürmeleri tamamen reklâm gelirlerine bağlı olan özel televizyon kuruluşlarının elde ettikleri izleyici sayısını reklâm verene satmaları çerçevesinde dönen ticari yayıncılık ekonomisinde, izleyici ölçüm sisteminin önemli bir kâr mekanizması olarak kullanıldığı, ölçümlerin yayın akışlarının düzenlenmesinde en önemli ölçütü oluşturması nedeniyle çeşitli sorunlara yol açtığı görülmektedir. İzleyici ölçümleri, yayıncılıkta tek-tipleşmeye neden olmakta ve eğlence ağırlıklı bir program akışını dayatmaktadır. Yayın programlamalarının yalnızca izleyici ölçümlerine göre yapılandırıldığı televizyon kanallarında, izlenme oranı (rating) olgusu, program çeşitliliğini sınırlamakta, çok-sesliliği engellemekte ve izleyiciler ekonomik çıkarlar uğruna seçme özgürlüklerini yitirerek, eğlence egemen ve tek-tip bir yayıncılık anlayışına uymaya mahkûm edilmektedir. Dolayısıyla bu çalışma televizyonda izleyici ölçümlerinin ne kadar sorunlu bir yayıcılık ortamı yarattığına dikkat çekmesi ve Türkiye'de uygulanmakta olan izleyici ölçüm sistemini bilimsel bir bakış açısıyla sorgulayarak toplumsal bir yaraya işaret etmesi nedeniyle önem taşımaktadır.Anahtar Sözcükler1.İzlenme Oranı2.Reklâm3.Para4.Tek-tipleşme5.Eğlence