Tilapia nilotica'da karaciğer, dalak, böbrek, kas ve solungaç dokularındaki kadmiyum birikiminin total protein düzeyi ve iyon dağılımı üzerine etkileri

83 ÖZET Bu çalışmada 1, 15, 30, 45 ve 60 günlük surelerle 0.01, 0.05, 0.1, 0.5 ve 1.0 ppm kadmiyum ortam derişünlerinin etkisinde tutulan T. niloticdma. kas, solungaç, karaciğer, böbrek ve dalak dokularındaki metal birildminin total protein derişimi ile Na+, K+, Ca** ve Mg^ iyonlarının dağılımına etkisi incelenmiştir. Belirlenen süreler sonunda disekte edilen kas, solungaç, karaciğer, böbrek ve dalak dokularındaki kadmiyum derişimi Perkin Elmer 3100 marka atomik absorbsiyon spektrofotometresi yardımı ile elde edilen absorbanslardan, incelenen dokular Üe serumdaki Na+, K+, Ca^ ve Mg^ derişimleri ise Philips... marka atomik absorbsiyon spektrofotometresi yardımı ile elde edilen derişimlerden hesaplanmıştır. Total protein derişimi belirlenecek olan kas, karaciğer ve böbrek doku örnekleri yaş ağırlıkları saptandıktan sonra homojenize edilmişlerdir. Doku homojenahndaki total protein derişimi Lowry yöntemi uygulanarak spektrofotometre yardımı ile, serum protein derişimi ise Technicon-Rax (Technicon) sistemi ile belirlenmiştir. Bu araştırmada, kadmiyum metabolik aktivitesi yüksek olan solungaç, karaciğer, böbrek ve dalak dokularında yüksek düzeyde birikmiştir. Bu dokulara oranla kas dokusu kadmiyum derişimi oldukça düşüktür. Kadmiyum, öncelikle Metallothionein (MT) sentez kapasitesi yüksek olan karaciğer dokusunda birikmekle birlikte, deney süresine bağlı olarak en âzla böbrek dokusunda yoğunlaşmıştır. Deney süresine bağlı olarak böbrek dokusu kadmiyum derişiminin fazla artması, karaciğerdeki metalin atılmak veya depolanmak üzere MT'ye bağlı olarak bu dokuya taşınması ile açıklanmaktadır. Karaciğer ve böbrek dokularında kadmiyum birikim düzeyine bağlı olarak total protein derişimi araş göstermiştir. Total protein derişiminin artması, bu dokularda MT ve MT dışı kadmiyum bağlayıcı proteinlerin sentezi ile açıklanmaktadır. Ancak, önceki sürelere göre 60. günde bu dokulardaki kadmiyum ve total protein derişimi bir miktar düşüş göstermiştir. Bu durum, dokuların regülasyon kapasitesini aşan fazla kadmiyumun MT, amino asit ve glutatyona bağlı olarak anlıma uğraması ile açıklanabilir. Kadmiyum, kas dokusu protein metabolizmasını farklı şekilde etkileyerek bu dokudaki total protein derişimini özellikle 0.5 ve84 1.0 ppm ortam derişimlerinde deney süresine bağlı olarak düşürmüştür. Kadmiyumun etkisinde serum protein derişimi önemli düzeyde değişmemiştir. Ancak, 45 ve 60. günlerde 0.5 ve 1.0 ppm ortam derişimlerinde serum protein düzeyi bir miktar artış göstermiştir. Kadmiyumun etkisinde serum ve incelenen dokulardaki Na+, K+, Ca** ve Mg** iyonlarının düzeyi değişmiştir. Kadmiyum kas, karaciğer, böbrek ve dalak dokuları ile serumda düşürürken, solungaç dokusu kalsiyum düzeyini arttırmıştır. Bu durum kadmiyumun etkisinde solungaç dokusu klor hücrelerinde aktif kalsiyum taşınımının inhibe edilmesi ile açıklanmaktadır. Kadmiyum, incelenen dokular ile serumda sodyum düzeyini bir miktar arttırırken, potasyum düzeyinin düşmesine neden olmuştur. Bu durum kadmiyumun etkisinde Na^K'-ATPaz aktivitesi ile hücre içi ve hücre dışı Na+-K+ dağılımının değişmesi ile açıklanabilir. Kadmiyum kas dokusu ile serumda magnezyum düzeyini arttırırken, incelenen diğer dokularda magnezyum düzeyinin düşmesine neden olmuştur. Doku magnezyum düzeyinin düşüş göstermesi kadmiyumun Mg^-ATPaz aktivitesini inhibe etmesi ile, serum magnezyum düzeyinin artması ise böbrek tübüllerinin işlev yapamaması ve serum kalsiyum düzeyindeki düşüşe bağlı sekonder etki ile açıklanabilir.