Toplu iş sözleşmelerinde ehliyet ve yetki

Türkiye'de endüstri ilişkileri sistemi işçi sendikaları, işveren sendikaları ve sendikaya üye olmayan işverenler tarafından yönlendirilmektedir. Sendikalar Türkiye çapında, işkolu esasına göre, bir işkolunda faaliyette bulunmak üzere işçi ve işverenler tarafından kurulurlar. Sendikalar amaçlarına ulaşabilmek için toplu pazarlık siste minden yararlanarak bir " toplu iş sözleşmesi yapmaya çalışırlar. Toplu pazarlıkta taraflar anlaşamazlarsa grev, lokavt gibi yasal mücadele araçlarına başvururlar. 2822 sayılı Kanuna göre, toplu iş sözleşmeleri işyeri, işyerleri ve işletme düzeyinde yapılabilmektedir. Ancak, işçi ve işverenlerin oluşturduğu sendikalar ya da sendika üyesi olmayan işverenler her zaman toplu pazarlık masasına oturamazlar. İşçi ve işveren sendikalarının veya sendika üyesi olmayan işverenlerin toplu iş sözleşmesi yapabilmesi ehliyetli ve yetkili olmalarına bağlıdır. Ehliyet sendikalara tanınmış hukuki bir niteliktir. Yetki ise, toplu iş sözleşmesi ehliyetine sahip sendikalarda toplu iş sözleşmesi yapabilmek için kanunun aradığı niteliklere sahip olmaktır. Bu niteliklere sahip olmak için toplu iş sözleşmesi yapmak isteyen sendikanın kurulu bulunduğu işkolundaki işçilerin en az yüzde onunu, toplu iş sözleşmesi yapılacak işyerinde ya da işletmede ise çalışan işçilerin yarısından fazlasını kendisine üye yapması gerekir. Her ne kadar sendikalar kanunların aradığıIV niteliklere uyarak toplu iş sözleşmesi yapmaya gayret gösterseler de hukuki olarak bir çok problem ortaya çıkmaktadır. Bu çalışmada toplu iş sözleşmesi, hukukunun temel kavramları ve ehliy et- yetki konularında ortaya çıkan problemlerin çözümü araştırılmıştır.