Toplu iş sözleşmesinin art etkisi

2012 yılından beri yürürlükte olan 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nda sendikaların, işçilerin ve işverenlerin çalışma ilişkilerinde ortak ekonomik haklar ile sosyal hak ve menfaatleri korumak ile bunları geliştirme amacıyla kurulacakları ifade edilmiştir. Sendikalar, toplu iş sözleşmesi imzalayarak hem varlıklarını devam ettirirler hem de üyeleri olan işçilerin haklarını koruyarak geliştirirler. Toplu iş sözleşmeleri, genellikle uzun uğraşlar sonucunda meydana gelebilmektedir. Bir toplu iş sözleşmesinin imzalanabilmesi için yasanın aradığı yetki ile ehliyet şartlarının yerine getirilmesi, kesin yetki belgesinin alınması ve devamında toplu iş sözleşmesi için toplu pazarlık aşamasına geçilmesi çoğu zaman uzun sürmektedir. Toplu iş sözleşmesi imzalanmadan önce sendikaların yetki süreci ile ilgili olarak itirazların yaşanması ve bu itirazların yargılama süreçlerinin uzun sürmesi de toplu iş sözleşmesinin imzalanmasını geciktirmektedir. Bir işyerinde/işletmede yürürlükte bulunan toplu iş sözleşmesinin sonlanması sonucunda yeni toplu iş sözleşmelerinin yapılmasının yukarıda belirttiğimiz haller ile benzer durumlarda uzun sürmesi, sonlanmış olan toplu iş sözleşmesiyle elde edilen hakların devam edip etmeyeceği sorununu ortaya çıkarmıştır. Bu sorun ise çalışmamızın konusunu oluşturan art etki kavramı ile çözümlenmeye çalışılmıştır. Art etki, sona eren toplu iş sözleşmesiyle elde edilmiş olan hakların derhal tümüyle ortadan kalkmasını engelleyerek sonlanmış olan toplu iş sözleşmelerinin iş sözleşmesine dair hükümlerinin, yenisi yapılana dek varlıklarını sürdürmelerini sağlamaktadır. Hukukumuzda art etki, 6356 sayılı Yasa madde 36'nın 2. fıkrasında düzenlenmiştir. Konusu "Toplu iş sözleşmesinin art etkisi" olan çalışmamız toplam dört bölümden oluşmaktadır. Konunun incelenmesinde mülga 274 sayılı Sendikalar Kanunu ile 275 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu ve 2821 sayılı Sendikalar Kanunu ile 2822 sayılı Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu ve yürürlükte bulunan 6356 sayılı Sendikalar ve Toplu İş Sözleşmesi Kanunu'nda bulunan düzenlemeler ile Yönetmeliklere yer verilmiştir. Ayrıca bu çalışmada konuyla ilgili doktrin düzeyindeki tartışmalara, Bölge Adliye Mahkemesi ile Yargıtay Hukuk Dairelerinin kararlarına ve konunun ülkemize göre daha oturmuş bir sistemi bulunan Alman Hukuku alanında uygulanma yöntemlerine de değinilmiştir.