Topyekûn harp döneminde doktrinlerdeki değişimler ve ders çıkarma süreçleri: 1904-1940

Bu çalışma 1904-1940 yılları arasındaki askeri doktrinlerin modern savaş kaidelerine uyum sürecini ele almaktadır. Birinci Dünya Savaşı, kendini modern olarak tanımlayan bütün askeri yapılanmaların mevcut taktiklerinin zamanın silah teknolojisiyle uyumlu olmadığını ortaya koymuştur. Rus-Japon ve Balkan Savaşlarında belirgin şekilde savaş alanına yansıyan ancak görmezden gelinen bu uyumsuzluk, Batı Cephesi'nde savaşan orduların benimsediği taktikleri uygulayamaz duruma getirmiştir. Tarafların etkinliklerini yitirmesi sonucunda birbirlerine üstünlük sağlayamamalarına yol açmış ve bu da dört yıl sürecek bir yıpratma savaşı doğurmuştur. Bu başarısızlık, deneme-yanılma temelli bir ders çıkartma ve mevcut doktrinlerde bir reform süreci başlatmıştır. Nitekim bu süreç benzersiz bir değişime yol açımıştı ve Batı Cephesi'nde savaşan orduların 1914'teki doktrinleri ile 1918'deki doktrinleri arasında ciddi bir uçurum bulunmaktaydı. Her şeye rağmen Birinci Dünya Savaşı'ndaki doktrin reformunun da sağlıklı gerçekleştiği söylenemez. Oldukça zorlu geçen bu süreçte karşılaşılan taktik sorunların çözümleri tatmin edici ölçüde üretilememişti. Doğru taktiklerin üretilmesi konusunda tek gerçek başarıyı gösteren taraf Almanlardı. Ancak savaşı kaybetmeleri bu başarılarını gölgelemişti. Savaştan sonra da Almanlar askeri yapılanmalarını genel olarak doğru varsayımlara dayanarak şekillendirirken rakipleri çoğunlukla gerçekçi olmayan varsayımlar üzerinden şekillendirecekti. Bu durum İkinci Dünya Savaşı'nın özellikle ilk iki yılında Almanların rakiplerine karşı benzersiz bir üstünlük sağlamasıyla sonuçlanacaktı. Bu üstünlük 1941'den itibaren yapmaya başladıkları hatalar ve rakiplerinin zaman içinde taktik seviye olarak Almanları yakalamasıyla sona erecek ve sonuç itibariyle uzun zamandan beri süre gelen taktik dengesizlik durumu İkinci Dünya Savaşı'nda giderilecekti.