Toraks bilgisayarlı tomografide UİP (olağan interstisyel pnömoni) paterni olup antifibrotik tedavi başlanan hastalarda takip edilen parametreler ve progresleri

Amaç:İdiyopatik pulmoner fibrozis (İPF), olağan interstisyel pnömoninin (UİP) radyolojik ve histolojik özellikleri ile ilişkili, nedeni bilinmeyen kronik, fibrozan interstisyel pnömonidir. İdiyopatik pulmoner fibrozis, önemli bir mortalite ve morbidite sebebi olup birçok kanserden daha mortal seyredebilmektedir.Çalışmamızda yüksek rezolüsyonlu bilgisayarlı tomografide (YRBT) UİP paterni olan hastaların takipte kullanılan parametrelerini, bu parametreler ile hastalığın progresyonu arasındaki ilişkiyi ortaya çıkarmayı ,hastaların progresyonlarını saptamayı hedefledik. Ayrıca UİP paternine sahip bu hastalara dikkat çekmeyi, erken tanının progresyona olan etkisini ve mortalite istatistiklerinde tanı olarak gözden kaçmamasını hedefledik . Gereç ve Yöntem: Araştırmamızı 01.01.2019/01.01.2024 tarihleri arasında Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesi Göğüs Hastalıkları polikliniğine başvuran, toraks bilgisayarlı tomografide UİP paterni mevcut olup interstisyel akciğer hastalığı tanısı alan ve antifibrotik tedavi tarafımızca başlanan hastalar retrospektif olarak hastane bilgi yönetim sistemi (HBYS) veri tabanından taranarak bulundu.Hastaların dosyalarından yaşları, cinsiyetleri, başvuru yakınmaları, fizik muayene bulguları ,ek hastalıkları, sigara kullanımları, meslekleri, çeşitli maruziyetleri ile ilgili bilgiler kaydedildi.Kontrol takiplerde bakılan solunum fonksiyon testi (SFT), sistemik immun inflamasyon (SII) indeks, 6 dakika yürüme testi (6 DYT), laboratuvar değerleri yine hasta verisinden temin edildi.Tanı sonrası sağkalım süreleri ve yaşam kaliteleri değerlendirilerek not alındı. Hastaların ölüm bilgilerine sağlık bakanlığı ölüm bildirim sistemi (ÖBS)'den ulaşıldı. Bulgular: : YRBT'de UİP paterni saptanan ve tarafımızca antifibrotik başlanan toplam 40 hasta dahil edildi.Hastalarının yaş ortalaması 68,2±7,19 yıl olup %82,5'si (n=33) erkek, hastaların %40'ı işçi idi. %85,29'unda en az bir komorbidite mevcuttu.30 paket-yıl ve üzerinde sigara içenlerin oranı %45 belirlendi.Hastaların %90'ında nefes darlığı, %87.5'inde öksürük,%57.5'inde balgam, %17.5'inde göğüs ağrısı mevcut idi. Çalışmaya dahil edilenlerin %87,5'inde dinlemekle ral, %7,5'inde ronküs duyulurken %5'inin normal olarak değerlendirildi.Pirfenidon kullanan 24, nintedanib kullanan 16 hasta mevcut idi.İki antifibrotik ilaç kullanımıyla FVC (Zorlu Vital Kapasite) değişimleri arasında istatistiksel anlamlı bir ilişki saptanmadı (p>0,05).Pirfenidon kullananlarda %25,nintedanib kullananlarda %12.5 mortalite saptandı.Hastaların %67.5'inde antifibrotik ilaç yan etkisi görüldü.En sık görülen yan etkiler sırasıyla ; kaşıntı (%28.57), bulantı-kusma (%17.86), ishal (%17.86), ciltte kızarıklık kaşıntı (%14.29), kilo kaybı (%14.29) olarak değerlendirildi.40 hastanın 8'i mortal seyretmiş olup bunların 3'ünde eşlik eden malignitesi mevcut.Hastaların %73,33'ünde malignite yokken(n=33), %15,56'sında malignite var(n=7), %11,11'inde(n=5) ise 5 yıllık süreçte yeni oluşan akciğer malignitesi tespit edildi. 30 hastanın son nötrofil ölçümü ilk ölçümünden yüksekken 10 hastanın düşük olduğu belirlendi.İlk ve son ölçüm arasında lenfosit ve platelet sayıları açısından istatistiksel anlamlı farklılık görülmezken, nötrofil değerleri açısından istatistiksel anlamlı düzeyde fark mevcuttu (p<0,001).İlk ve son ölçüm SII indeks medyan değeri 532.61 iken 5 yıllık zaman zarfında 794.32 hesaplanmıştır.Son ölçümün istatistiksel anlamlı düzeyde yüksek olduğu belirlendi (p<0,05).Mortal seyredenlerin 5 yıldaki FVC kaybı %-20.71,mortal seyretmeyenlerde %-16.87 olarak hesaplandı. Karbonmonoksit difüzyon kapasitesi (DLCO) kaybı 5 yılda ortalama -%21.51 idi.Mortalite saptanan hastaların 5 yılda,6 DYT'inde yürüme mesafesindeki azalma -%28,36 saptandı.6 DYT'inde SPO2'deki düşüş 5 birimden fazla olanların %35.71'i mortal seyretti. Sonuç:UİP radyolojik paterni, İPF'de en sık görülür.Akciğer fonksiyonlarında ilerleyici düşüş ve yüksek mortalite ile ilişkilendirilmiştir.Bu hastaların takibinde kullanılan parametreler SFT , DLCO, SPO2, 6 DYT, radyolojik görüntülemesi,laboratuvar değerleri prognoz hakkında bilgi verir. Tanı,tedavi ve prognostik belirteçler ile ilgili daha geniş çaplı araştırmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelime:UİP patern,prognoz,mortalite,takip parametreleri