Toroslar'da yetişen 7 endemik sideritis türünün fenolik maddeleri

Sideritis türleri Türkiye'de geniş bir yayılış göstermekte ve 55 takson (%78 endemizm oranı) ile temsil edilmektedir. Endemik türlerin çoğu Anadolu'da çay ve halk ilacı olarak kullanılmaktadır. Yapılarında bulunan fenolik maddeler, uçucu yağlar ve diterpenlerin etkiden sorumlu oldukları belirtilmektedir. Türkiye'deki Sideritis türlerinin bihassa uçucu yağları ve diterpenleri ile ilgili çok sayıda çalışma yapılmıştır. Fenolik yapıdaki maddeleri üzerindeki çalışmalar ise kısıtlıdır. Çalışmamızın amacı Toros Dağları'nda yetişen çay ve halk ilacı olarak kullanılan endemik 7 Sideritis türünün (S. argyrea, S. erythrantha subsp. cedretorum, S. congesta, S. condensata subsp. arguta, S. libanotica subsp. linearis, S. libanotica. subsp. violascens ve S. hololeuca) su ve metanol ekstrelerinde bulunan fenolik maddelerin LC/DAD/ESI-MSn yöntemi kullanılarak incelenmesidir. Çalışma sonucunda 5 grup fenolik madde bulunmuştur: hidroksisinnamik asit türevleri, feniletanoit glikozitleri, flavonoit-7-O-glikozitleri, flavonoit asetilglikozitler ve flavonoit aglikonları . Türlerin su ve metanol ekstreleri 18 ila 27 arasında madde taşımaktadır. Çalışmamızda farklı yapıda toplam 43 fenolik madde tespit edilmiştir. Türlerde en çok flavonoit asetilglikozit yapıdaki maddeler bulunmaktadır ; bunu feniletanoit glikozit yapısındaki maddeler takip etmektedir. Çalışmamız S. argyrea, S. erythrantha subsp. cedretorum, S. libanotica subsp. violascens ve S. hololeuca?nın fenolik maddeleri üzerindeki ilk çalışmadır. Diğer taraftan S. congesta, S. condensata subsp. arguta, S. libanotica subsp. linearis`in fenolik maddeleri üzerindeki ayrıntılı ilk çalışmadır.