Toz metalurjisi teknigi ile üretilen bir paslanmaz çelikte katkı elemanlarının asınma direncine etkileri

ÖZETDoktora TeziTOZ METALURJ TEKN Ğ LE ÜRET LEN B R PASLANMAZ ÇEL KTE KATKIELEMANLARININ AŞINMA D RENC NE ETK LERVAHDETT N KOÇFırat ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüMetal Eğitimi Anabilim Dalı2006 Sayfa:139Bu çalışmada, ostenitik paslanmaz çelik tozları içerisine % 1, 2 ve 3 oranlarında molibden,titanyum, kobalt ve bor elementlerinin tozları katılmış; toz metalurjisi tekniği kullanılarak birkompozit malzeme üretimi yapılmıştır. Tozlar soğuk olarak tek yönlü 18 ton'luk bir kuvvetlepreslenerek 1150 ºC'de sinterlenmiştir. Üretimi yapılan kompozit malzemenin mikroyapı, mekaniközellikleri, abrasiv ve adhesiv aşınma davranışları araştırılarak, içerisindeki alaşım elementi ve katkıyüzdesi oranları ile aşınma davranışı arasında ilişki kurulmaya çalışılmıştır.Üretimi toz metalurjisi tekniği ile yapılan kompozit malzemenin, katkı elementlerinin veoranlarının değişmesi ile mikro yapılarında da değişiklikler meydana gelmiştir. Ana matrisincelendiğinde tanelerin küçülmesi, tanelerin parçalanması, tane sınırlarının genişlemesi,çekirdeklenmeler v.b. olayların gerçekleştiği gözlemlenmiştir. Malzemelerin, mikroyapılarınınüzerinde yapılan incelemelerde mikroyapının esas itibarı ile γ-Fe, M23C6 ve M7C3 fazlarından oluştuğutespit edilmiştir.Araştırmalar sonucunda yapılan yeni kompozit malzemelerin, ostenitik paslanmaz çeliğinsertlik, mikrosertlik, tokluk özelliklerini katkı elementlerine ve katılan yüzde miktarlarına bağlı olaraketkilediği ve az çok değiştirdiği görülmüştür. Bütün numuneler göz önüne alındığında takviye ediciolarak kullanılan Mo, Ti, B ve Co elementlerinin ostenitik paslanmaz çeliklerin mekanik özellikleriniolumlu yönde etkilediğini söylemek mümkündür. En düşük yüzey sertliği ve mikro sertlik değerleritakviyesiz ostenitik paslanmaz çelik numunelerde görülmüştür. Üretilen kompozit malzemelerden eniyi mekanik ve aşınma özellikleri değeri bor elementi ile takviye edilmiş numunelerde sağlanırken;bunu sırası ile Ti, Mo ve Co ile takviye edilmiş numuneler izlemiştir.Yapılan çalışmada; ostenitik paslanmaz çeliğin sertliğini, mikrosertliğini, tokluğunu, abrasivve adhesiv aşınma dayanımını içerisine az oranda Mo, Ti, B, Co elementleri katarak değiştirmeninmümkün olduğu tespit edilmiştir. Katkı elementlerinin karbür, borür ya başka türden bileşik oluşturupoluşturmaması; matris içerisinde homojen ve dengeli dağılıp dağılmaması, kompozit malzemeninözelliklerini belirleyen en önemli faktörlerdir.Anahtar kelimeler: Toz metal, Ostenitik paslanmaz çelik, Mikroyapı, Karbürler, Adhesiv aşınma,Abrasiv aşınma, Tokluk.