Türkiye'de akademik emeğin dönüşümü: Vakıf üniversitelerindeki deneyimler

Bu tez, İstanbul, Türkiye'deki akademisyenlerin emek deneyimlerini, 13 vakıf üniversitesinden 24 akademisyenle yapılan yarı yapılandırılmış mülakatlar aracılığıyla incelemektedir. Çalışma, yükseköğretimin neoliberal sömürgeleştirilmesi, dijitalleşme ve yeni akademik emek süreçlerinin etkilerine odaklanarak, emek kontrolü, ücret eşitsizlikleri ve sömürü konularını öne çıkarmaktadır. Akademisyenlerin kendilerini nasıl gördükleri, güvencesizlikle nasıl başa çıktıkları ve ataerkil, piyasa odaklı bir iş gücü piyasasında deneyimlerini nasıl yaşadıkları araştırılmaktadır. Çalışma, kurumsal yönelim ve daha geniş politik ve ekonomik bağlamların neden olduğu önemli farklılıkları ortaya koymaktadır. Analiz, denetim teknolojileri, yayın baskıları ve performans göstergelerinin güvencesizliği nasıl artırdığını ve akademik özerkliği zayıflatarak eğitimi metalaştırdığını vurgulamaktadır. Ayrıca, öğretim ve araştırma üniversiteleri arasındaki farklar da tartışılmaktadır. Bulgular, tüm kurumlarda performans ölçütleri, yayın ve proje baskısı ile eğitimin metalaştırılması gibi ortak unsurların akademisyenler tarafından kabul edildiğini göstermektedir. Bununla birlikte, akademisyenler, daha az kontrol ve baskı uygulayan, zamansal esneklik ve özgürlük sunan, dayanışma ve iletişimi teşvik eden kurumlarda koşullarından daha memnun olma eğilimindedir. Bu durum, iki tür vakıf üniversitesindeki emek süreçlerinin farklılaşmasına yol açmaktadır. Araştırma üniversitelerindeki akademisyenler genellikle daha memnunken, öğretim üniversitelerindekiler güvencesiz istihdam nedeniyle yüksek düzeyde kaygı, stres ve korku yaşamaktadır. Benzer şekilde, araştırma görevlileri de dönüştürülmüş emek sürecini en sert şekilde deneyimlemektedir; daha belirsiz ve güvencesiz koşullarda çalışmakta ve statü hiyerarşisinin en altındadırlar. Anahtar Kelimeler: Akademik Emek, Neoliberalizm, Yükseköğretim, Vakıf Üniversiteleri, Denetim ve Performans Ölçütleri, Esneklik, Belirsizleştirme