Tunceli volkanitlerinde Ulukale (Çemişgezek) porfirik dom ile Çağlarca (Hozat) radyal daykların petrolojik incelenmesi

Bu tez çalışması kapsamında, Geç Miyosen yaşlı Tunceli Volkanitleri içerisinde bulunan ve Çemişgezek-Ulukale köyünde yüzeyleyen 300 m yükseklik ve yaklaşık 1500 m çevre genişliğine sahip dom ile Hozat-Çağlarca köyü yakınında bulunan ve merkezden radyal şekilde yayılan yedi farklı uzunluktaki daykların mineralojik–petrografik ve jeokimyasal özellikleri incelenmiş ve çevresinde bulunan volkanitlerle karşılaştırılmıştır. Morfolojik ve oluşum farklılığına rağmen, benzer petrografik özellikler gösteren her iki kayaç grubu, porfirik dokulu ve andezitik bileşimlidir. Dayklarda farklı olarak piroksen mineralinin bulunması ve daykları oluşturan bazı mineral içeriklerinin dom minerallerine göre daha bazik bileşimli olması aradaki farklılığı oluşturmaktadır. Jeokimyasal incelemeler sonucunda, trakiandezit bileşiminde olduğu belirlenen her iki grup kayacın, kalkalkalen-şoşonitik ve peralümin özellikli ve ayrıca tüm element değişimlerinin veya davranışlarının birbiriyle benzer olduğu tesbit edilmiştir. Nd-Sr izotop verileri her iki kayaç grubunun zenginleşmiş kaynak bölgesinde ve manto - litosferik kaynak özelliği göstermektedir. Tüm jeokimyasal veriler bu volkanitlerin, düşük dereceli kısmi ergimeye uğramış spinel – peridotitik özellikli kaynak magmaya sahip olduğunu ancak asimilasyon-fraksiyonal kristalleşmeyle beraber, magma karışımı, kontaminasyon şeklinde kıtasal kabuğun etkisi ve yitime bağlı olarak gelişmiş sediman ergiyiklerinin etkisinin magma farklılaşmasının oluşumunda etkisinin önemli olduğunu ortaya koymaktadır. Ayrıca tüm bu veriler, bu volkanitlerin, ana magmatizma ürünü olan Tunceli Volkanitleriyle aynı petrolojik özelliklere sahip olduğunu göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Tunceli Volkanitleri, Çemişgezek-Ulukale, Hozat-Çağlarca, dom, dayk, Nd-Sr izotop, petroloji