Tünel inşaatı nedeniyle oluşan yüzey deplasmanlarının tahmini

Tüneller, geçmişten günümüze yüksek nüfus yoğunluğuna sahip bölgelerde trafik sıkışıklığını azaltmak, engebeli arazilerde geçişi kolaylaştırmak, çeşitli altyapı hatlarının geçişini sağlamak ve doğal alanları korumak gibi çeşitli amaçlarla tercih edilmektedir. Zemin ile etkileşimi oldukça yüksek olan tüneller, bu özellikleri nedeniyle sismik, jeolojik ve geoteknik mühendisliği açısından diğer mühendislik yapılarından ayrılmaktadır. Zemin formasyonu, kazı yöntemi ve tahkimat modeli gibi parametreler tünel üzerinde doğrudan etkilidir. İmalat sırasında kaya içerisinde ve zemin yüzeyinde birtakım deformasyonlarla karşılaşılması normaldir. Bu deformasyonlar bazı durumlarda zamanla sönümlenerek kaybolurken, bazı durumlarda ise plastik limiti aşarak kalıcı hasarlara yol açabilir. Gerçekleşme ihtimali bulunan risklerin öngörülebilmesi ve gerekli önlemlerin alınabilmesi amacıyla geoteknik araştırmalar titizlikle yürütülmelidir. Bu çalışma kapsamında, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından Çorum İli Laçin İlçesi Kırkdilim güzergahında yapım çalışmaları devam eden tünel projesi incelenmiştir. Zemin yapısı, yapım yöntemi ve imalatta tercih edilen destek elemanları göz önünde bulundurularak nümerik hesap yöntemleri ile analizler gerçekleştirilmiştir. Sarmal yapısı ve keskin virajları nedeniyle trafik kazalarının sıklıkla yaşandığı bu bölgede, Yeni Avusturya Tünel Açma Metodu (NATM) kullanılarak ikiz tünel inşa edilmektedir. PLAXIS 2D programında Sonlu Elemanlar Yöntemi (FEM) ile deformasyon analizi yapılmış ve hesaplanan değerler sahada yapılan deformasyon ölçümleri ile karşılaştırılmıştır. İki değerin birbirine göz ardı edilebilir farklarla oldukça yakın olduğu ve analizlerin gerçeğe yakın sonuçlar verdiği sonucuna varılmıştır. Yapılan analizler sayesinde projeye ait imalatlar öncesinde, kazı esnasında ve sonrasında yaşanabilecek deformasyonlar tahlil edilmiştir. Böylelikle karşılaşılabilecek göçük ve kabarmaların önüne geçmek amacıyla gerekli önlemler değerlendirilmiştir.