The impact of genre-based reading instruction on adult EFL learners' critical literacy skills

Bu çalışma tür odaklı okuma öğretiminin yükseköğretim kademesinde İngilizceyi yabancı dil olarak öğrenen yetişkin öğrenenlerin eleştirel okuryazarlıklarına olan etkisini ortaya koymayı amaçlamıştır. Çalışmada açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Çalışmanın katılımcılarını bir devlet üniversitesinin Yabancı Diller Yüksekokulu'nda öğrenim gören 26 tekrar sınıfı öğrencisi oluşturmaktadır. Çalışma iki aşamadan oluşmuştur. Çalışmanın ilk aşaması, okuma becerileri testi (Yabancı Dil Olarak İngilizce Sınavı'nın okuma bölümü) ve çevrim içi (uygulama temelli) bir eleştirel düşünme testi (Kaliforniya Eleştirel Düşünme Becerileri Testi (KEDBT)) ile denk olmayan (ön test-son test) kontrol gruplu desen ile yapılandırılmış yarı deneysel uygulama sürecini (Creswell, 2014) kapsamıştır. İkinci aşamada katılımcıların eleştirel okuryazarlık ile ilgili algılarını araştırmak amacıyla odak grup görüşmeleri yapılmıştır. Eleştirel okuryazarlık ve geleneksel okuryazarlık öğretimi uygulanacak gruplar, üç grup (Eleştirel Okuryazarlık Grubu (EOG), Geleneksel Okuryazarlık Grubu (GOG), Web Tabanlı Öğrenme Grubu (WTÖG)) arasından seçkisiz atama yoluyla belirlenmiştir. Ön testlerin uygulanmasından sonra dört haftalık bir tür odaklı okuma öğretimi programı gerçekleştirilmiştir. Belirlenmiş olan metin türlerinin öğretimi için 24 adet ders planı (8 adet ders planının EOG, GOG ve WTÖG için farklı versiyonları) hazırlanmıştır. GOG ders planlarından farklı olarak, EOG ve WTÖG grupları için hazırlanan ders planlarına "kod çözme, metne katılma ve metni kullanma" etkinliklerinin yanı sıra "metin eleştirme" aktiviteleri de dahil edilmiştir. Metin seçim sürecinde metin türleri, "kültür" olarak belirlenmiş olan kavramsal öğe, katılımcıların dil yeterlik düzeyleri, yaşları, ilgi alanları, bölümleri ve ihtiyaçlarını içeren bir çok parametre göz önünde bulundurulmuştur. EOG ve GOG, seçilmiş olan metin türleri ve metinlere yönelik 720 dakikalık bir eğitim almıştır. Ödev olarak verilecek olan ders materyalleri ve etkinliklerin WTÖG ile paylaşılması için eğitsel bir sosyal medya sitesi olan (Canady, Martin, & Scott, 2018, p. 108) Edmodo kullanılmıştır. Öğretim sürecinin bitiminde son testler uygulanmıştır. Son olarak, EOG'dan 8 katılımcıyla odak grup görüşmeleri yapılmıştır. Nicel veri analizi için Sosyal Bilimler İçin İstatistik Paketi (22. Sürüm) kullanılmıştır. Nitel veri analizinde tematik kodlama yapılmıştır. Sonuçlar, farklı odak noktalarıyla tasarlanmış olan dört haftalık tür odaklı okuma öğretim programının çalışma gruplarının okuma ve eleştirel düşünme son test skorlarında istatistiksel olarak anlamlı bir değişime neden olmadığını göstermiştir. Okuma ve KEDBT son test skorları karşılaştırıldığında çalışma gruplarının skorları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı ortaya çıkmıştır. Katılımcıların okuma ve eleştirel düşünme becerileri skorları arasındaki ilişkiyle ilgili olarak sonuçlar katılımcıların okuma ve eleştirel düşünme son test skorları arasında çok zayıf bir ilişki olduğunu ya da neredeyse ilişki olmadığını göstermiştir. Son olarak, hiç bir çalışma grubunda kadın ve erkek katılımcıların eleştirel okuryazarlık becerileri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark çıkmamıştır. Nitel veri analizi, katılımcıların eleştirel okuryazarlık becerilerinin öğretimi ile ilgili algılarının olumlu olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç olarak, günümüz dijital toplumunda okuma değişime uğramıştır ve "artık sadece bilgiyi edinmekle ilgili değildir; bilgiyi yapılandırmak, eleştirel düşünmek ve iyi temellendirilmiş yargılara varmakla ilgilidir" (Schleicher, 2018). Bu nedenle "eleştirel düşünme kolay kazanılabilir bir beceri olmadığından" (Batı & Kaplan, 2015, p. 53), eleştirel okuryazarlık 21. yüzyıl dil öğretim müfredatının ana öğesi olmalı ve "öğretimsel" bir yaklaşımla değil, "programın bir parçası olarak" öğretilmelidir. Eleştirel okuma becerileri birbirine bağlı farklı beceriler içerdiğinden (Lestari, 2015), daha açık ve kesin sonuçlara ulaşmak için daha fazla katılımcıyla, daha uzun bir süreci kapsayan eğitsel müdahale ve sürekli öğretim sürecini kapsayan daha fazla araştırma yapılmalıdır. Daha büyük bir katılımcı grubuyla, daha yüksek motivasyonlu ve İngilizce'de daha yetkin olan katılımcılarla benzer çalışmalar gerçekleştirilmelidir.