Türk Borçlar Kanunu'nda tehlike sorumluluğu

Tehlike sorumluluğu sözleşme dışı sorumluluk türleri içerisinde en ağır sorumluluk tipini oluşturmaktadır. 818 sayılı Borçlar Kanunu döneminde İsviçre ile Alman hukuk sistemlerine benzer şekilde Türk Hukukunda tehlike sorumluluğu özel düzenlemelerle karşılık bulmuştur. Bu durum Türk Hukuku sistemi açısından 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (TBK) kabulüne kadar sürmüştür. TBK madde 71 ile kanun koyucu artık genel bir tehlike normu sorumluluk hukukuna kazandırılmıştır. Düzenleme ile kanun koyucu bir işletmenin önemli ölçüde tehlikeli faaliyetinden kaynaklı bir zararın doğması halinde işletme sahibi ve işleteni müteselsilen sorumlu tutmaktadır. Bu sayede, özel kanuni düzenlemelerin bulunmaması durumunda tipik tehlikenin gerçekleşmesinden kaynaklı zarar görenler açısından tehlike sorumluluğu anlamında telafi gündeme gelmektedir. TBK madde 71/f.1 ile tazminat sorumluluğu öngören kanun koyucu, TBK madde 71/f.4 ile önemli ölçüde tehlike arz eden bir işletmenin bu tür faaliyetine hukuk düzenince izin verilmiş olsa dahi zararın talep halinde denkleştirilmesini öngörmüştür. Doktrinde söz konu bu fıkra hakkında birçok görüş ortaya atılmış olup halen hükmün uygulanması hakkında ortak bir kanıya varılamamıştır. Bu noktada çalışmada TBK madde 71/f.1 hükmü ile getirilen tazminat yükü öngören tehlike sorumluluğu ve TBK madde 71/f.4'te öngörülen denkleştirme kurumunun hukuki nitelikleri özelinde durulmuştur. Her iki sorumluluk hali için öngörülen unsurların neler olduğu ve farklılaşan yönleri özelinde tespitlere yer verilmiştir. Öte yandan, "tehlike sorumluluğunda hukuka aykırılık olgusunun gerekip gerekmediği, hangi zarar kalemleri üzerinde giderimin geçerli olduğu, illiyet bağı için esas alınması gereken ölçüt ve zamanaşımı" hususlarında incelemelere de yer verilmiştir. Son olarak tehlike sorumluluğunda müteselsil sorumluluk ve sorumluluğun sınırlandırılması konularının TBK madde 71 nazarından incelenmesi yapılmıştır. Çalışmamız sonuç kısmıyla nihayete erdirilmiştir. Çalışmanın amacı söz konusu TBK madde 71 özelinde mevcut olan sorulara doktrinde yer verilen değerlendirmeler ve mahkeme içtihatları üzerinden cevap aramaktır.