Türk fikir hayatında milliyetçi muhafazakar kadın figürü: Ayşe Dergisi, Emine Işınsu ve Samiha Ayverdi

Bu araştırmada, Türk fikir hayatında milliyetçi-muhafazakâr düşüncenin önemli temsilcilerinden Samiha Ayverdi ve Emine Işınsu'nun, milliyetçi-muhafazakâr fikirlerinin eserlerine yansımalarının analiz edilmesi, çalışmanın temel kaynaklarından olan Ayşe dergisinde milliyetçi-muhafazakâr söylemler ve bu düşünce doğrultusunda kadın figürünün nasıl tanımlandığının ve toplumdaki rolünün nasıl şekillendiğinin ortaya konması amaçlanmaktadır. Çalışmada bu iki örnek kadın temsilci özelinde, milliyetçi-muhafazakâr kadının toplumsal, entelektüel ve ahlaki rolünü nasıl tanımladıklarının ve yansıttıklarının analiz edilmesi hedeflenmiştir. Bu bağlamda çalışma, dönemlerini çok iyi tanıyıp analiz eden bu iki yazarın sahip oldukları milliyetçi-muhafazakâr anlayışla kaleme aldıkları eserler doğrultusunda Türk kadınının bakış açısını anlamaya ve yorumlamaya çalışmaktadır. Nitel bir araştırma yönetimine dayalı olan bu çalışmanın birinci bölümde kavramsal çerçeve verilerek araştırmanın temelini oluşturan ideoloji, modernleşme, muhafazakarlık, milliyetçilik gibi kavramlar ele alınarak çalışmanın kuramsal arka planı oluşturulmuştur. İkinci bölümde, Türk fikir geleneğinde milliyetçilik ve muhafazakarlığın tarihsel arka planı ele alınmış akabinde hem ideolojik hem de kültürel temeller üzerine şekillenmiş olan; din, aile, gelenek, millet gibi kavramların harmanlanması sonucunda ortaya çıkan milliyetçi- muhafazakâr kadın kimliğinin temellerine değinilmiştir. Yine bu bölümde, Türkiye'de kadın dergilerinin kısa tarihinden bahsedilerek, Ayşe dergisi ve dergide yer alan muhafazakâr-milliyetçi söylem analizi yapılmıştır. Üçüncü bölümde ise; Milliyetçi-muhafazakâr fikriyatın ön kabulleri doğrultusunda Emine Işınsu ve Samiha Ayverdi'nin eserleri incelenmiştir. Sonuç bölümünde ise tezin genel bir değerlendirilmesi yapılarak; Ayşe dergisi ile Türk düşünce tarihi ve edebiyat alanlarında milliyetçi-muhafazakâr söylemin önemli kadın temsilcilerinden Samiha Ayverdi ve Emine Işınsu'nun eserlerinin gelecekteki araştırmalara olası katkıları için önerilerde bulunulmuştur. Bu çalışma, milliyetçi muhafazakâr fikriyatın 20. Yy. Türkiye'sinde Ayşe dergisi, Samiha Ayverdi ve Emine Işınsu'nun eserleri aracılığıyla tarihsel, kültürel ve manevi değerler çerçevesinde yeniden üretildiğini ve bu fikri yapının süreli yayınlar ile edebi eserler üzerinden sistematik bir şekilde temsil edildiğini ortaya koymuştur.