Türk flüt eserlerinin müzikal özellikleri ve icra teknikleri açısından incelenmesi

Cumhuriyet dönemi politikalarının hızla yayılması sanat alanına da yansımıştır. Atatürk'ün talimatıyla sanat alanındaki yetenekli Türk gençleri Avrupa'ya gönderilmiştir. Müzik alanında da Türk Beşleri olarak anılan yetenekli Türk gençleri aldıkları eğitim gereği Batı stili formlarını kullanarak opera-bale, orkestra, birçok enstrüman için eserler bestelemişlerdir. Bestelenen eser türleri arasında yer alan büyük formlu Türk flüt eserleri bir batı çalgısı olan flütün hem batı formlarını hem de folklorik öğeleri içermesi sebebiyle Türk müziğinde önemli bir yeri bulunmaktadır. Bu nedenle bu araştırmada, uzman görüşü doğrultusunda seçilen üç büyük formlu (sonat ve konçerto) Türk flüt eserini müzikal özellikleri olan form yapısı, tonalitesi, temposu, ölçü birimleri, nüans terimleri, ifade terimleri, ölçü sayısı, sus sayısı ile icra tekniklerinden dil/artikülasyon ve parmak/ajilite açısından ve bu üç eserin kendi aralarında karşılaştırılarak ortak ve farklı yönlerinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Araştırma, karma yöntemler kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda yakınsak karma modelinin veri dönüştürme türünden, nitel boyutunda ise örnek durum (a sample case study) çalışmasından faydalanılmıştır. Araştırmada nicel boyutta flüt öğretim elemanları ve sanatçılara gönderilen anket formu ile üç bestecinin eserleri belirlenmiştir. Anket formu 61 flüt öğretim elemanına ve otuz 30 flüt sanatçısına gönderilmiştir. Bu anket formuna 33 flüt öğretim elemanı ve 9 flüt sanatçısı yanıt vermiştir. Flüt öğretim elemanları ve flüt sanatçılarının tercih ettikleri eserler ise birinci sırada Ekrem Zeki Ün' ün bestelediği "Flüt ve Piyano için Sonat", ikinci sırada Necil Kazım Akses'in bestelediği "Flüt Sonatı" ve üçüncü sırada Mesruh Savaş'ın bestelediği "Flüt Konçertosu Smyrna; Efsane ve Gerçek" eserleridir. Çalışmada nicel boyuttaki veriler betimsel istatistik yoluyla yüzde ve frekanslar alınarak çözümlenmiştir Çalışmanın nitel boyutunda ise eserlere yönelik notalar üzerinden dökümanlar ile veriler toplanmıştır Eserlerin icra teknikleri analizlerinde, eserlerin ortak ya da farklı yönlerinin karşılaştırılmasında, nicel boyutta frekans değerleri alınmıştır. Nitel boyutta ise içerik analizi ile çözümlenmiştir. Eserlerin müzikal analizleri yapılırken icra teknikleri ve müzikal özelliklerine yönelik temalar ve bu temaların karşılaştırılması tablolar halinde sunulup, içerik analizleri yapılmıştır. İncelenen üç eserden elde edilen bulgular doğrultusunda müzikal özellikler açısından atonalite, modal ve makamsal dizi kullanımı ve ritmik unsurların sürekli değişiminin ortak olduğu tespit edilmiştir. İcra teknikleri açısından ise dil/artikülasyon tekniklerinden legato, accent, staccato tekniklerinin, parmak/ajilite tekniklerinden ise en çok triole, çarpma, trill ve kromatik dizi tekniklerinin kullanıldığı tespit edilmiştir.