Türk sineması'nda anlatım tarzlarına göre edebiyat uyarlamaları

Bu çalısma; sinemanın, baslangıcından bu yana edebiyat eserlerini, özellikle romanları, kaynak metin olarak kullanması ile ortaya konulan ?uyarlama? filmleri ele almaktadır. Çalısmanın amacı, farklı bir sistemde yaratılmıs olan bir anlatının, bir baska anlatım düzeyine aktarım sürecini ortaya koymak ve uyarlamaların kaynak aldıkları metinlere sadık kalıp kalmaması gerektigi yönündeki görüs ve tartısmaları açıga kavusturmaktır. Çalısmanın birinci bölümünde uyarlama kavramı açıklanmıs, sinemada uyarlamaların dogusu ve gelisimi aktarılmıstır. Bu bölümde, ayrıca, sinema ve edebiyat, özellikle de film ve roman arasındaki iliski ortaya konulmus, uyarlamalara iliskin görüsler ve teorik çalısmalar ele alınmıstır. Bunun yanında, uyarlamalara getirilen sadakat elestirilerine deginilerek, sadakat kavramı açıklanmıs ve sinemanın edebiyata sadakatinin mümkün olup olmadıgı sorgulanmıstır. kinci bölümde Türk Sineması'nda uyarlama gelenegine kısa bir bakısa yer verilmis ve Türk Edebiyatı'nda toplumsal gerçekçilik ve büyülü gerçekçilik anlatım tarzlarında yazılmıs iki roman ve Türk Sineması'nda bu romanlardan yapılmıs iki uyarlama incelenerek, uyarlama süreçleri ortaya konulmustur. ncelenen eserler; Fakir Baykurt'un toplumsal gerçekçi anlatım tarzı ile yazdıgı ve Metin Erksan'ın sinemaya uyarladıgı Yılanların Öcü ile Metin Kaçan'ın büyülü gerçekçilik anlatım tarzı ile yazdıgı ve Mustafa Altıoklar'ın sinemaya uyarladıgı Agır Roman'dır. ncelemelerde David Bordwell'in Film Art: An Introduction adlı çalısmada sinema yapımlarının çözümlemesine uyguladıgı biçimsel çözümleme yöntemi kullanılmıstır. Çalısmanın sonucunda, uyarlama sürecinin kaynak alınan romandaki anlatım ögelerinin bir dizi seçime tabi tutularak yeniden yaratılmasını kapsadıgı görülmüstür. Öykü, olay örgüsü, romandaki ana olaylar, kisiler, zaman, mekan, diyalog olusturma gibi ögeleri kapsayan bu seçimler, yönetmenin yaratıcı yetenegi ile harmanlanarak sinema kuralları çerçevesinde sinema diline dönüstürülmekte ve sinemanın anlatım düzeyine aktarılmaktadır. Çalısma, film ve roman arasındaki yaratımsal ve teknik farklılıkları ortaya koyarak, farklı anlatım dillerine sahip bu iki araçtan sinemanın, romana sadakatinin tartısılmasının yersiz oldugu ve oldukça karmasık bir süreçten geçerek üretilen uyarlamaların yalnızca ?romana sadakat? elestirisi ile degerlendirilmesinin dogru olmadıgı sonucuna varmıstır. Anahtar Sözcükler 1 - Sinema 2 - Uyarlama 3 - Biçimsel elestiri 4 - Toplumsal gerçekçilik 5 - Büyülü gerçekçilik