Türkçe öğretim programlarında yer alan değerler eğitimi açısından Kutadgu Bilig'in incelenmesi ve örnek metinler

Değerler eğitim giderek önemini arttırmaktadır. Bu durum öğretim programlarına da yansımaktadır. Bu çalışmada, öğretim programlarından 2005 yılında yayımlanan ve MEB'in değerler listesine yer verdiği ilk programlardan biri olan Sosyal Bilgiler Öğretim Programı ve 2006 yılında yayımlanan Türkçe Dersi (6-8. sınıflar) Öğretim Programı, 2015 yılında yayımlanan Türkçe Dersi (1-8. sınıflar) Öğretim Programı, hâlâ yılında yayımlanan Türkçe Dersi (1-8. sınıflar) Öğretim Programı incelenmiştir. İncelenen programlardan yola çıkılarak şimdiye kadar programlarda, MEB tarafından yirmi dört değere yer verildiği tespit edilmiştir. Bunlar: adil olma, aile birliğine önem verme, barış, bilimsellik, çalışkanlık, dayanışma, dostluk, duyarlılık, dürüstlük, estetik, eşitlik, hoşgörü, misafirperverlik, öz denetim, özgürlük/bağımsızlık, sabır, sağlıklı olmaya önem verme, saygı, sevgi, sorumluluk, tasarruf, temizlik, tutarlılık ve yardımseverliktir. Türk-İslam edebiyatının ilk örneklerinden biri olan Kutadgu Bilig bir pendnamedir. İçinde pek çok öğüdü barındıran bu kadim eserde değerlere de yer verildiği görülmektedir. Kutadgu Bilig, yukarıda bahsi geçen yirmi dört değer bağlamında ayrıntılı olarak ele alınarak bu değerlerin tespiti yapılmış ve çalışmada değerler örneklerle sunulmuştur. Yine bu yirmi dört değerin her biri için ayrı ayrı metinler hazırlanarak ortaokul 7. ve 8. sınıf Türkçe ders kitapları için uygunluğu uzman görüşlerine başvurularak yordanmıştır. Ayrıca eserde yer alan değer olarak görülebilecek ifadelerin de tespiti yapılarak örneklerle sunulmuştur. Çalışmada, doküman tarama modeli kullanılarak betimsel analizden yararlanılmıştır. Metinlerin kapsam geçerliliklerinin yordanmasında uzman görüşüne başvurulmuştur. Sonuç olarak, Kutadgu Bilig'in, değerler açısından zengin içeriği ve söz sanatlarıyla süslenmiş anlatım çeşitliliği göz önüne alındığında Türkçe dersi değerler eğitiminde kaynak olarak kullanılmaya elverişli olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Türkçe, eğitim, Türkçe dersi, değerler eğitimi, Kutadgu Bilig, öğretim programı