Türkiye'de banka kredileri üzerindeki vergi yükünün ve ekonomik etkilerinin incelenmesi ve değerlendirilmesi

Bankalar, mevcut kaynaklarını ve piyasadan sağladıkları mevduat vb. kaynakları piyasa olanaklarına göre değerlendirerek karını maksimize etmeye ve rakipleri ile rekabet etmeye çalışırlarken, kısacası ekonomik birimlerin ihtiyaç duyduğu finansal araçları sunarak fonksiyonlarını yerine getirirken bir yandan da devletin kamusal nitelikli vergi ve mali yük ve ödevlerine maruz kalmaktadır. Bankaların gelirleri; kaynaklarını plase ederek kazandıkları faiz geliri ve bankacılık hizmet gelirleri olan operasyonel gelirlerden oluşmaktadır. Birer ticari işletme olan bankalar, karlarını maksimize edebilmek için kaynak maliyetlerini minimize ve gelirlerini maksimize etmek durumundadırlar. Tamda bu noktada devletin bankalara yüklediği vergi ve mali yüklerle karşılaşmaktadır. Karşılaştıkları bu yükler, bankaların operasyonel maliyet ve yüklerini artırdığı gibi, bir yandan da kaynak maliyetini ve piyasa ürün (kredi) fiyatlarını yükseltmektedir. Bankalar bu yüklerin bir kısmını direkt müşterilerden tahsil ederek, bir kısmını da verginin yansıması kuralları çerçevesinde, piyasa şartlarının elverdiği ölçüde ürün fiyatlarına yansıtarak karını artırmaya çalışırlar. Ancak, globalleşen dünyamızda finans piyasasında, vergi ve mali yükler açısından yükü fazla olan piyasalardan, gerek iç gerekse dış piyasalara kaçış meydana gelmektedir. Dolayısıyla tasarrufların doğru kanallara yönelmesi ters yönde etkilenmektedir. Finans piyasası üzerine yüklenen vergi ve mali yükler, kredi fiyatlarını her halde etkileyeceğinden, enflasyon, yatırımlar, ekonomik büyüme, ekonomik büyüme ve daralma, bütçe gelirleri ve sektörel birçok olumsuz yansımalar meydana getirir. Para politikası aracı olarak kullanılan bazı vergi ve mali yükler bu maksatla kullanılabilmektedir. Çalışmamızda bankacılık sektörü üzerindeki vergi ve mali yükler ortaya konularak, bunların kredileri üzerine nasıl yansıtıldığı ve bunun ülke ekonomisi üzerine etkileri araştırılmış ve ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Çalışmamız sonucunda; bankacılık sektörü, dolayısıyla banka kredileri üzerinde çok fazla vergi ve mali yük olduğu, bu durumun bankacılık sektörünü gerek operasyonel olarak gerekse kredi fiyatlaması açısından çok fazla etkilediği ortaya çıkmaktadır. Bankaların kaynak amaçlı gönüllü tahsilatları da eklendiğinde devletin topladığı vergi ve mali yükler tamamen bankalar üzerinden tahsil edileceği düşünülebilir. Krediler üzerine yansıyan söz konusu vergi mali yüklerin azaltılması, ülke ekonomisi ve yatırımlar üzerinde olumlu etkilerinin olacağı muhakkaktır. Oluşan vergi kaybı ise genişleyen ekonomi, artan yatırımlar ve istihdam sonucunda telafi edilebileceği düşünülmektedir. Mali işlemlerden alınan vergilerin indirilmesi yoluyla fon edinme maliyetlerinin düşürülmesi, bütçe dengesi gözetilmek kaydıyla, kısa vadede sonuç verebilecek bir önlem olarak görünmektedir. Anahtar Kelimeler: 1. Banka ve Krediler 2. Vergi ve Mali Yük 3. Vergi ve Mali Yük Yansıması 4. Kredi de fiyatlama 5. Ekonomik etkiler