Türkiye'de bankacılık sisteminin gelişimi: Bankacılık sisteminde kaynak yönetimi ve kârlılık

Finansal sistem, fon fazlası olan iktisadi birimlerden fon açığı olan kesimlere fon akımlarını sağlayan, bu akımları etkileyen, fon tedarik ve birikimine katkıda bulunan birden fazla etmenin bir araya gelmesi sonucu oluşmuş bir yapıdır. Bu yapı, bir ekonomide tasarrufların yatırımlara dönüşüm süreci üzerinde önemli etkilere sahiptir. Bir finansal sistemin toplam ekonomi içindeki nicel büyüklüğünün artması yanında niteliksel yönden de gelişmesi finansal gelişmeyi ifade eder. Finansal gelişme kavramı ölçülürken çoğunlukla niceliksel yönden değerlendiren kriterlerin ele alındığı görülmektedir. Ekonomide fon fazlası olan birimlerden fon ihtiyacı olan birimlere kaynak aktarımı finansal araçlarla, finansal piyasalarda, finansal aracı kurumlarla sağlanır. Bunların tamamı finansal sistemi oluşturur. Bankalar, özellikle mevduat bankaları finansal sistemin en önemli aktörleridir. Kar maksimizasyonu hedefine dönük olarak çalışmak zorunda olan bankalardan başta özkaynak sağlayan ortaklar olmak üzere paydaşlarının beklediği sağladığı kaynakların maliyetini düşürüp, varlıkların getirisini yükselterek net faiz marjını ve karı artırmalarıdır. Bu hedefe ulaşabilmeleri için de etkin bir aktif pasif yönetimi tesis etmeleri gerekmektedir. Aktif pasif yönetimi bir anlamda bankanın yönetimidir. Özellikle vade uyuşmazlığından kaynaklanan likidite riski, yanı sıra piyasa (faiz ve kur) riski, kredi riski, operasyonel risk gibi bir takım riskler bankaların etkin bir risk yönetimi fonksiyonu tesis etmelerini zorunlu kılmaktadır. Bankaların etkin bir aktif pasif ve risk yönetimi fonksiyonu tesis ederken, başvurdukları en etkili araçlardan birisi Fon Transfer Fiyatlaması'dır. Bu uygulama ile bankaların kar yaratan en önemli birimleri olan şubeler başta olmak üzere ilgili birimler banka politikalarına uygun bir şekilde kaynak toplamaya ve kredi kullandırmaya yönlendirilirken, karlılık performansları da ölçülebilmektedir.