Türkiye'deki para arzının içsellik analizi

Globalizasyon süreci ile birlikte dışsal dinamiklerin etkisi altında kalan makroekonomik göstergelerde istikrar sağlamak için para politikaları büyük bir önem kazanmıştır. Öte yandan, Post Keynesyen içsel para arzı yaklaşımı ile birlikte para arzının yönetimini esas alan Ortodoks para politikası uygulamaları tartışma konusu olmuştur. Dolayısı ile günümüzde para arzının içselliği üzerine yapılan bu tartışmalar para politikalarının etkinliği açısından büyük önem kazanmıştır. Buradan hareketle çalışmamızda Türkiye'de para arzının içsellik niteliği test edilerek bunun üzerinden Ortodoks para politikaların etkinliği araştırılmıştır. Türkiye'de para arzının içsellik durumu kredi hacmi ile toplam mevduatlar ve çeşitli para arzı göstergeleri arasındaki nedensellik ilişkileri çerçevesinde incelenmiştir. Bunun için 2010:1-2024:4 çeyrek dönemleri arasındaki veriler Vektör Hata Düzeltme Modeline dayalı Granger nedensellik testi ile analiz edilmiştir. Bu kapsamda toplam mevduatlar ve M0, M2, M2Y, M3, M3Y para tanımları ile toplam kredi hacmi arasındaki etkileşim çift yönlü olarak araştırılmıştır. Ampirik sonuçlar ağırlıklı olarak hem kısa hem de uzun dönemde para arzı göstergeleri ve mevduat hacminden toplam kredi hacmine doğru nedensellik ilişkisi olduğunu göstermiştir. Böylece, elde edilen bulgular, Post Keynesyen para arzı içselliği tezinin aksine, Türkiye'de para arzının dışsal olarak belirlendiğine ilişkin güçlü kanıtlar ortaya koymuştur. Türkiye'de para arzının dışsal olarak belirlenmesi, politika çıkarımı açısından, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının Post Keynesyen okulun içsel para arzı yaklaşımı çerçevesinde geliştirdiği kısıtlar ile sınırlı olmadığı görülmektedir. Bu çerçevede, başta fiyat istikrarı olmak üzere, makroekonomik hedeflere ulaşmak için mevduat hacmi ve para arzı miktarının yönetimine ilişkin uygulamalar tercih edilebilir. Böylece, Ortodoks dışsal para arzı yaklaşımının geliştirdiği ilkeler Türkiye'de Merkez bankasının etkin politikalar tasarlaması adına önemli seçenekler sunmaktadır.